BÖLÜM l – SÖZLEŞMENiN UYGULAMA ALANI
BÖLÜM ll – ÜLKELERARASI EVLAT EDİNMEYLE İLGİLİ ŞARTLAR
BÖLÜM lll – MERKEZİ MAKAMLAR VE ONAYLANMIŞ MERCİLER
BÖLÜM IV- ULUSLARARASI EVLAT EDİNMEDE USULE İLİŞKİN ŞARTLAR
BÖLÜM V – EVLAT EDİNMENİN TANINMASI VE HÜKÜMLERİ
Bu Sözleşmeyi imzalayan devletler;
Çocuğun kişiliğinin tam anlamıyla ve uyum içinde gelişmesi için bir aile ortamı içinde , mutluluk , sevgi ve anlayış içindeki bir çevrede büyümesi gerektiğini kabul ederek,
Her Devletin önceliğe sahip konu olarak , çocuğun kendi asıl ailesinin bakımı altında kalmasının sağlanması için uygun önlemleri alması gerektiğini göz önünde tutarak,
Milletlerarası evlat edinmenin , çocuğun doğduğu ülkede uygun bir ailenin bulunamadığı durumlarda çocuğa kalıcı bir aileye sahip olma avantajını sağlayabileceğini kabul ederek,
Milletlerarası evlat edinmelerin çocuğun ana menfaatlerine uygun olarak ve onun temel haklarına riayet edilerek yapılmasını sağlamak ve çocuk kaçırma, çocuk satma ile çocuk ticaretinin önlemek için gereken tedbirleri almanın zorunlu olduğuna kani olmuşlardır.
Uluslararası belgelerde beyan edilmiş olan prensipleri , özellikle de 20 Kasım 1989 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesini ve Foster Yerleştirmesi ve Ulusal ve Uluslararası olarak Evlat Edinme Hakkında Özel Referansla birlikte ( Genel Kurul Önergesi 41/85, 3 Aralık 1986 ) Çocuğun Korunması ve Refahı hakkındaki Sosyal ve Hukuki Prensiplerle ilgili Birleşmiş Milletler Deklarasyonunu dikkate alarak bu hususta ortak hükümler tesis etmek arzusu ile.
Aşağıdaki hükümler konusunda
mutabakata varmıştır.
SÖZLEŞMENİN UYGULAMA ALANI
Madde
I. Bu mevcut Sözleşmenin hedefleri şunlardır:
b) koruma altına alınan bu haklara uyulduğunun , o suretle de çocuk kaçırmanın , satmanın ya da çocuklardaki gidiş gelişlerin engellenmesinin sağlanması amacıyla bu sözleşmeye imza atmış olan ülkeler arasında bir işbirliği sisteminin oluşturulması
c) Sözleşme uyarınca yapılmış olan
evlat edinmelerin , akit Devletler tarafından tanımasının temin edilmesi
2. Sözleşme sadece sürekli
bir ana-baba (ebeveyn) – çocuk ilişkisi kuracak evlat edinmeleri kapsamına
alır.
MİLLETLERARASI EVLAT EDİNMEYLE
İLGİLİ ŞARTLAR
Madde
a) çocuğun evlat edinilebilir olduğunun tesbit edilmesi ;
b) çocuğun menşe Devleti içerisinde yerleştirilmesi imkanları dikate alındıktan sonra milletlerarası bir evlat edinme işleminin çocuğun temel menfaatlerine uygun olduğunun belirlenmesi
c) aşağıda belirtilenlerin gerçekleştirilmesi ;
2.bu kişiler , kurumlar ve mercilerin rızalarını, kanunun aradığı şekle uygun ve özgür olarak vermeleri ve bunu yazılı olarak ifade etmiş veya açığa vurmuş olmaları.
3.rızanın verilmesi için ödeme veya herhangi bir şekilde telafi yapılmaması ve rızanın geri alınmaması
4. annenin rızasının gerekli olduğu
durumlarda, bu rızanın ancak çocuğun doğumundan sonra verilmesi
2.çocuğun istek ve düşüncelerinin dikkate alınması,
3.çocuğun evlat edinilmeye rıza göstermesinin gerekli olduğu hallerde, bu rızanın, kanunun aradığı şekle uygun olarak , özgürce verilmesi ve yazılı şekilde ifade edilmiş veya açığa vurulmuş olması
4.bu rızanın verilmesi için ödeme
ya da herhangi bir şekilde telafi yapılmaması.
a) çocuğu evlat edinmesi muhtemel olan anne ve babaların gerekli şartlara sahip ve evlat edinme için uygun olduklarının belirlenmesi
b) çocuğu evlat edinmesi muhtemel olan anne ve babalara gerekli olabileceği için danışmanlık yapılması ve
c) çocuğun evlat edinildiği ülkeye
girişi ve o ülkede sürekli olarak ikamet etmesi için gerekli olan izinin
verildiği ya da verileceğinin belirlenmesi.
MERKEZİ MAKAMLAR VE ONAYLANMIŞ
MERCİLER
Madde
2. Federal Devletler,birden
fazla hukuk sistemine sahip olan Devletler veya özerk bölgesel birimlere
sahip olan Devletler birden fazla Merkezi Makam atamakta ve işlevlerinin
yersel veya kişisel etki alanını (uzam, şumul) kesin olarak belirtmekte
serbesttirler. Bir devlet tarafından birden fazla Merkezi Makamın tayin
edilmesi durumunda , bu Devletteki ilgili Merkezi Makama iletilmek üzere,
herhangi bir bilginin yöneltilebileceği Merkezi Makamı belirleyecektir.
2. Aşağıdakileri yerine getirmek için uygun tüm önlemleri doğrudan alacaklardır :
a) Devletlerinde, evlat edinme ile ilgili olarak yürürlükte bulunan hukuk kuralları hakkında bilgi ve istatistikler ve standart formlar gibi diğer genel bilginin sağlanması;
b) sözleşmenin işleyişi hakkında
birbirini haberdar etme ve Sözleşmenin uygulanmasında karşılaşılan engellerin
mümkün olduğunca bertaraf edilmesi .
a) evlat edinme işleminin tamamlanmasını sağlamak için gerekli olduğu ölçüde, çocuğun ve çocuğun muhtemel anne ve babasının durumu hakkında bilgi toplamak , saklamak ve bilgi alış - verişinde bulunmak ;
b) evlat edinmenin sağlanması maksadıyla işlemleri kolaylaştırmak, takip etmek ve hızlandırmak ;
c) evlat edinme danışmanlığının ve ülkelerindeki evlat edinme sonrası hizmetlerin geliştirilmesini desteklemek
d) birbirine evlat edinme hakkında deneyimler içeren genel değerlendirme raporlarını tedarik etmek ;
e) belirli bir evlat edinme durumu
hakkında bilgi edinmek üzere diğer Merkezi Makamlar ya da kamusal makamlardan
gelen gerekçeli talepleri, devletlerinin hukuk sisteminin izin verdiği
oranda cevaplamak
a) onay veren Devletlerin yetkili makamlarınca saptanacak şartlar uyarınca ve onlar tarafından belirlenen sınırlar içinde, kar amacının söz konusu olmadığı hedefler güder
b) yüksek ahlaki standartlara ve milletlerarası evlat edinme alanında eğitim ve çalışma tecrübesine sahip kişiler tarafından yönetilir ve kadro bu doğrultuda oluşturulur
c) oluşumu, işleyişi ve mali durumu
açısından bu Devletin yetkili makamları tarafından yapılacak denetime tabidir
.
ULUSLARARASI EVLAT EDİNMEDE USULE
İLİŞKİN GEREKLER
Madde
2. Bu raporu menşe Devletinde
bulunan Merkezi Makama iletecektir.
a) çocuğun kimliği , evlat edinilebilirlik durumu, geçmişi, sosyal çevresi, aile geçmişi ve aynı zamanda çocuğun ailesinin geçmişini de kapsayan tıbbi geçmişi ve çocuğun bazı özel ihtiyaçları hakkında bilgiler içeren bir rapor hazırlar ;
b) çocuğun yetiştirilmesini ve de ahlaki, dini ve kültürel kökenini de gerektiğince dikkate alır
c) rızaların Madde 4’ de belirtildiği üzere alınmasını sağlar ve
d) öngörülen yerleştirmenin , özellikle çocuk ve evlat edinmesi muhtemel anne ve baba hakkında hazırlanmış olan raporlara dayanılarak , çocuk için en iyisi olup olmadığını belirler
2. Çocuğu kabul eden devletin Merkezi Makamına, eğer menşe Devletinde çocuğu evlat edinecek anne ve babanın kimliklerinin ortaya çıkartılmama imkanı varsa , bu kimlikleri açığa çıkarmamaya dikkat ederek , gerekli rızaların alınmış olduğunu ve yerleştirmenin belirlenmesindeki kendi nedenlerini gösteren çocuk hakkındaki raporunu iletir .
Madde
a) O ülkede bulunan Merkezi Makam evlat edinecek muhtemel anne ve babaların bu konuda hemfikir olduğunu garanti etmektedir ;
b) Çocuğu kabul eden Devlet Hukuku ya da menşe Devletinde bulunan Merkezi Makam tarafından böyle bir onayın gerekli görüldüğü hallerde, çocuğu kabul eden Devlette bulunan Merkezi Makam bu tür bir kararı onaylamıştır. ;
c) Her iki ülkenin Merkezi Makamları evlat edinme işlemine bağlanabileceği konusunda onay vermişlerdir ; ve
d) evlat edinecek muhtemel anne
ve babaların gerekli niteliklere sahip olduğu ve evlat edinmeye uygun oldukları
ve de çocuğun kalıcı olarak ikamet edeceği Devlete ( kabul eden Devlet
) giriş ve ikamet izninin verildiği ya da verileceği Madde 5 doğrultusunda
belirlenmiştir .
2. Her iki Devletin Merkezi Makamları bu naklin güvenli ve uygun şartlarda ve eğer mümkünse evlat edinmesi muhtemel olan anne ve babaların eşliğinde yapılmasını sağlayacaktır.
3. Eğer çocuğun transferi
gerçekleşmezse, Madde 15 ve 16’ da sözü geçen raporların bunları yollayan
mercilere geri yollanması gerekmektedir .
a) çocuğun, evlat edinmesi muhtemel olan anne ve babalarından alınması ve çocuk için geçici olarak bakılabileceği bir yer ayarlanması ;
b) Menşe Devletinde bulunan Merkezi Otoriteye danışılarak , evlat edinme maksadıyla, gecikme olmaksızın çocuk için yeni bir yerleştirme ya da , eğer bu uygun değilse, alternatif uzun vadeli bakım ayarlanması ; menşe Devletindeki merkezi makama evlat edinmesi muhtemel olan yeni anne ve babalar hakkında tam olarak gerekli bilgiler verilmedikçe herhangi bir evlat edinme işlemi gerçekleştirilmeyecektir.
c) en son çare olarak, eğer çocuğun menfaatleri gerektiriyorsa, onun geri dönüğünün ayarlanması .
2. Çocuğun yaşı ve olgunluk
derecesine bağlı olarak, çocuğa görüşü sorulur ve uygun olduğu durumlarda,
bu Madde uyarınca alınacak önlemlerle ilgili olarak rızası alınır.
2. Akit Devletlerden herhangi biri , 15 ila 21maddelerde öngörülen Merkezi Makama ait işlevlerin o Devlet hukukunun izin verdiği ölçüde ve o Devletin yetkili makamlarının denetimine tabi olarak, aşağıdaki şartları yerine getiren merciler ve kişiler tarafından da yürütülebileceğini Sözleşme Merkezine bildirebilir ;
a) o Devletin dürüstlük, mesleki yeterlilik, deneyim ve sorumluluğa ilişkin olarak aradığı şartları karşılayan ve
b) ahlaki standartlar, eğitim veya milletlerarası evlat edinme alanında çalışma tecrübesi bakımından yüksek niteliklere sahip kişi ve ya merciler
3. 2 . paragrafta öngörülen bildirimi yapan bir akit Devlet, Uluslararası Özel Hukuk Hakkındaki La Haye Konferansının Daimi Ofisi’ ni bu mercilerin ve kişilerin isim ve adreslerinden haberdar edecektir .
4. Akit Devletlerden herhangi biri , Sözleşme merkezine, ülkesi içinde mutaden olarak ikamet etmekte olan çocukların evlat edinilmesinin, ancak Merkezi Makamların işlevlerinin 1. Paragrafta öngörüldüğü üzere yerine getirmesi halinde gerçekleşebileceğini bildirebilir .
5. 2. Paragraf uyarınca
yapılan herhangi bir deklerasyona rağmen , Madde 15 ve 16'da hükme bağlanan
raporlar yine de her durumda, 1 no.lu paragraf doğrultusunda ve Merkezi
Makam ya da diğer yetkililer veya mercilerin sorumluluğu altında hazırlanacaktır.
EVLAT EDİNMENİN TANINMASI VE HÜKÜMLERİ
Madde
2. Her akit Devlet, imzalama,
onaylama, kabul etme ve uygun bulma aşamasında , o ülkede belgeleme işlemi
yapmakta yetkili olan kurumun ya da kurumların kimliğini ve işlevlerini
Sözleşme merkezine bildirecektir. Bu yetkili kurumlarda yapılan herhangi
bir atama değişikliğini de merkeze bildirecektir.
a) çocuk ve kendisini evlat eden anne ve babası arasında kanuni anne - baba ve çocuk ilişkisi
b) çocuğu evlat eden anne ve baba tarafından çocuğa gösterilecek ebeveyn sorumluluğu
c) evlat edinmenin yapıldığı akit Devlette böyle bir hükmün söz konusu olması halinde, çocuk ve anne ve babası arasında daha önceden mevcut olan hukuki ilişkinin sona erdirilmesi,
2. Eğer bir evlat edinme işlemi , çocuk ve anne ve babası arasında daha önceden mevcut olan hukuki ilişkinin sona erdirilmesi sonucunu doğuruyorsa, bu durumda çocuk kendini kabul eden Devlette ve evlat edinme işleminin tanındığı başka herhangi bir akit Devlette, bu Devletlerde aynı sonucu doğuran evlat edinme işlemlerinden kaynaklanan eşit haklardan yararlanacaktır
3. Yukarıdaki paragraflar,
evlat edinmeyi tanıyan akit Devlette yürürlükte bulunup çocuğun daha fazla
lehine olan hükümlerin uygulanmasına halel getirmez.
Madde
27. I. Menşe Devletinde yapılmış olan bir evlat edinme işleminin, çocuk ile ana-baba arasındaki önceden mevcut ilişkiyi sona erdirme etkisine sahip olmadığı durumlarda, evlat edinme işlemi, evlat edinmeyi Sözleşme uyarınca tanıyan kabul Devletinde (kabul eden Devlet), belirtilen etkiye sahip bir evlat edinmeye aşağıdaki şartlar dahilinde dönüştürülebilir :
a) eğer çocuğu kabul eden Devletin hukuku buna izin veriyorsa; ve
b) Madde 4, c) ve d) alt paragraflarında işaret edilen rızalar bu tür bir evlat edinme amacıyla verilmişse ya da veriliyorsa.
2. Madde 23 evlat edinmeyi
dönüştüren karar için geçerlidir .
GENEL HÜKÜMLER
Madde
2. O ülkenin kanunlarının
izin verdiği ölçüde çocuğun ya da temsilcisinin , uygun bir şekilde rehberlik
edilerek bu tür bilgilere ulaşabilmesini sağlarlar .
2. Sadece, evlat edinmeyle ilgisi bulunan kişilere yapılacak makul mesleki ücretleri içeren masraflar ve harcamalar için ödeme yapılır.
3. Evlat edinmeyle ilgisi
bulunan mercilerde çalışan müdürler, idareciler ve ücretliler yapılan hizmete
göre aşırı bir şekilde yüksek olan ücretler almayacaklardır .
a) bu Devlette bulunan mutad meskene yapılacak herhangi bir atıf, o Devletin bölgesel bir birimindeki asıl ikamete yapılmış gibi yorumlanacaktır ;
b) o Devletin hukukuna yapılacak herhangi bir atıf, ilgili bölgesel birimde yürürlükte olan hukuka yapılmış gibi yorumlanacaktır ;
c) o Devlette bulunan yetkili mercilere ya da kamu makamlarına yapılacak herhangi bir atıf, o bölgesel birimde işlem yapmaya yetkili olan ilgili yetkili mercilere yapılmış gibi yorumlanacaktır ;
d) o ülkede bulunan onaylanmış
mercilere yapılan herhangi bir atıf o ülkenin bölgesel biriminde bulunan
onaylanmış mercilere yapılmış gibi yorumlanacaktır.
2. Akit Devletlerden ülkelerden
herhangi biri , Sözleşmenin uygulanmasının karşılıklı ilişkilerde daha
iyi hale getirilmesi amacıyla, bir veya daha fazla akit Devletle anlaşma
yapabilir. Bu anlaşmalar, sadece 14 ila 16. ve 18 ila 21. madde hükümlerine
aykırılık taşıyabilir. Böyle bir anlaşma akdetmiş olan Devletler, bunun
bir suretini Sözleşme merkezine ileteceklerdir.
SON HÜKÜMLER
Madde
2. Sözleşme onaylanacak,
kabul edilecek ya da uygun bulunacak ve onaylama, kabul etme veya uygun
bulma belgeleri Sözleşmenin merkezi olan Hollanda Krallığı, Dış İşleri
Bakanlığı tarafından saklanacaktır .
44. I. Başka bir Devlet de , Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra Madde 46, 1. Paragraf uyarınca buna katılabilir.
3. Bu tür katılmalar, bu
Sözleşmeye katılan ve Madde 48, b) alt paragrafında öngörülen bildirimi
aldıktan sonra altı ay içinde bu katılmaya itiraz etmeyen akit Devletler
arasındaki ilişkiler açısından hüküm doğurur. Bu tür bir itiraz, Devletlerin
katılmasından sonra Sözleşmenin tanınması, kabul edilmesi ve onaylanmasını
müteakiben de yapılabilir . Bu tür herhangi bir itiraz Sözleşme merkezine
bildirilecektir.
2. Bu tür herhangi bir deklarasyon Sözleşme merkezine bildirilecektir ve Sözleşmenin geçerli olduğu bölgesel birimler açıkça belirtilecektir.
3. Eğer bir Devlet bu Madde
uyarınca hiç bir deklerasyon yapmazsa, o halde Sözleşme o Devletin tüm
bölgesel birimlerine teşmil edilecektir.
2. Sözleşme
a) Sözleşmeyi sonradan onaylayan, kabul eden ve uygun gören ya da buna katılan her bir Devlet için tanıma, kabul etme ve onaylamayla ilgili üçüncü belgenin verilmesinden sonra geçen üç ayın tamamlanmasını takip eden ayın ilk gününden
b) Sözleşmenin Madde 45’e uygun
olarak teşmil edilmiş olduğu bölgesel bir birim için o Maddede öngörülen
bildirimin yapılmasını müteakiben geçen üç aylık sürenin tamamlanmasından
sonraki ayın ilk gününden sonra yürürlüğe girer.
2. Fesih, Sözleşme merkezi
tarafından bildirimin alınmasını müteakiben geçen oniki ayın tamamlanmasından
sonraki ayın ilk günü hüküm doğurur. Feshin hüküm doğurması için, yazılı
bildirimde daha uzun bir süre öngörülmüşse, fesih, yazılı bildirimin merkez
tarafından alınmasını müteakiben, belirtilen sürenin bitimi ile hüküm ifade
eder.
a) Madde 43 ‘ de öngörülen imza, onay, kabul ve uygun bulmalar ;
b) Madde 44’ de öngörülen katılmalar ve bu katılmalara yönelik itirazlar;
c) Madde 46 uyarınca Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarih;
d) Madde 22, 23, 25 ve 45 ‘de öngörülen bildirim ve tayinler;
e) Madde 39’da öngörülen anlaşmalar;
f ) Madde 47’ de öngörülen fesihler
.