Tarih : 31 . 10 . 1996

DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
1994 VE 1995 YILLARI ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME FAALİYETLERİ
ANKETİNİN SONUÇLARINI AÇIKLADI.

1994 VE 1995 YILLARINDA TÜRKİYE'DE ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME
HARCAMALARININ GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA İÇİNDEKİ PAYI SIRASIYLA
BİNDE 3.6 VE 3.8 OLARAK GERÇEKLEŞTİ.

Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri 1990-1995

Kamu ve Özel Sektördeki tüm araştırma birimlerini ve personelini kapsayan anket sonuçları ile Üniversitelerin Kesin Hesap Kanunları, Detay Yatırım programları ve Bütçe Dökümlerine dayanarak yapılan hesaplamalara göre; Türkiye’de Gayri Safi Yurtiçi Araştırma ve Geliştirme harcamaları 1994 yılında 13,991 milyar TL., 1995 yılında 29,509 milyar TL. olarak gerçekleşti.

Gayri safi yutiçi AR-GE harcaması

Cari fiyatlarla TL. Satın alma gücü paritesi $
Toplam AR-GE harcaması (milyon) 1994 13991270.2 1154.8
1995 29509394.8 1302.8
AR-GE harcaması/GSYİH (binde> 1994 3.6 3.6
1995 3.8 3.8
Kişi başına AR-GE harcaması 1994 230970.5 19.1
1995 478706.7 21.1



Önceki yıllarla karşılaştırıldığında; Araştırma ve Geliştirme harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içindeki payının 1991 yılındaki binde 5.3 değerinden 1995 yılında binde 3.8'e düştüğü gözlenmiştir. Bu oran OECD ülkelerinde Japonya ve ABD'de %2.5-3, Fransa ve Almanya'da %2-2.5, İtalya, Avusturya, Kanada'da %1-1.5, Yunanistan, İspanya, Portekiz'de %6-9 civarındadır.


Anket sonuçlarına göre; AR-GE harcamalarının 1994 yılında %66.6’sının yüksek öğretim, %24.7’sinin üretici kamu kesimi ve özel sektörü içeren ticari kesim, %8.7’sinin kamu kesimi, 1995 yılında ise %69’unun yükseköğretim, %23.6’sının ticari kesim, ve %7.4’ünün kamu kesimi tarafından gerçekleştirildiği saptanmıştır.

AR-GE Faaliyetinde Bulunan Sektörlere Göre AR-GE Harcaması

Sektörler Toplam Harcama
(milyon TL) (%)
Toplam 1994 13991270.2 100
1995 29509394.8 100
Ticari 1994 3454939.3 24.7
1995 6966947.5 23.6
Kamu 1994 1210365.7 8.7
1995 2171742.9 7.4
Yükseköğretim 1994 9325965.2 66.6
1995 20370704.4 69.0

Gayri Safi Yurtiçi Araştırma ve Geliştirme Harcamaları cari olarak 1990 yılı değeri olan 1,276 milyardan 1995 yılında 29,509 milyara yükselirken, satın alma gücü paritesi cinsinden bakıldığında; AR-GE harcamalarının, 1991 yılı değeri olan 1,457 milyon ABD$’ından 1994 yılında 1,155 milyon ABD$’ına ve 1995 yılında 1,303 milyon ABD$’ına düştüğü gözlenmektedir.

Toplam AR-GE harcamalarının 1994 yılında, %60.4’ü kamu kesimi, %35.5’i ticari kesim, %2.4’ü diğer yurtiçi kaynaklar tarafından, %1.7’si ise yurtdışından, 1995 yılında, %62.4’ü kamu kesimi, %32.9’u ticari kesim, %2.7’si diğer yurtiçi kaynaklar tarafından, %2’si ise yurtdışından finanse edilmektedir.


Anket sonuçlarına göre; 1994 yılında Tam Zaman Eşdeğeri (TZE) olarak hesaplanmış 16,899 araştırma personeli, 1995 yılında ise 18,498 araştırma personeli olduğu saptanmıştır. 10,000 iktisaden faal nüfusa düşen toplam AR-GE personeli ve araştırmacı sayıları sırasıyla 1994 yılında 7.6-6.5, 1995 yılında ise 8.2-7.0 olarak hesaplanmıştır.


AR-GE insangücünün dağılımına bakıldığında; 1994 yılında toplam AR-GE personelinin %63.4’ünün yüksek öğretim kesiminde, %17.5’inin kamu sektöründe, %19.1’inin ticari kesimde, 1995 yılında toplam AR-GE personelinin %63.7’sininin yüksek öğretim kesiminde, %16.7’sinin kamu sektöründe, %19.6’sının ticari kesimde bulunduğu gözlenmektedir.

AR-GE personeli içinde ticari kesimin payı 1990 yılından 1995 yılına kadar %15.5’den %19.6’ya yükselirken, kamu kesiminin payında 1990 yılından 1995 yılına kadar %24.1’den %16.7’ye düşüş gözlenmiştir.