Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada; 2003 yılının birinci üç aylık
dönemine ilişkin geçici hesaplamaya göre Gayri Safi Milli Hasılanın “cari
fiyatlarla 66 147 465 Milyar TL, 1987 yılı fiyatlarıyla 24 239 Milyar TL”,
2003 yılı birinci döneminde 2002 yılı birinci dönemine oranla gelişme hızının
cari fiyatlarla %34.5, sabit fiyatlarla %7.4 olduğu ifade
edilmiştir.
GELİR YÖNTEMİYLE GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA SONUÇLARI
2002 Yılı Gelir Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Revize Sonuçlarına Göre; işgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içindeki payı %26.7; kira, faiz ve kar gelirlerinin toplamından oluşan işletme artığının payı ise %52.5 olarak tahmin edilmiştir.
İktisadi faaliyet kolları itibariyle işgücü ödemeleri
sonuçlarına göre; toplam işgücü ödemeleri içinde en yüksek paylara sahip
olan Devlet Hizmetleri ve İmalat Sanayi' nin payları ise sırasıyla %36.7
ve %18.6 olmuştur.
FAKTÖR PAYLARI VE BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE GELİŞME HIZLARI
Gelir yönünden Gayri Safi Yurtiçi Hasılayı oluşturan
kalemlerden işgücü ödemelerinde bir önceki yıla göre cari fiyatlarla %46.0,
işletme artığında ise %64.7 oranında artış görülmüştür.
I- 2003 YILININ BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE SEKTÖRLERİN GELİŞME HIZLARI:
II- 2003 YILININ BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI
DÖNEMİNE GÖRE HARCAMA GRUPLARINDAKİ GELİŞME HIZLARI:
III- 2003 YILI BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI
DÖNEMİNE GÖRE TARIM, SANAYİ VE HİZMET SEKTÖRLERİNDEKİ GELİŞMELER:
1- Tarım Sektörü: Sektörün bitkisel üretim verileri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Teşkilatlarından alınan verilere dayanılarak dokuz kuruluşun uzmanlarından oluşan “Tarım Ürünleri Tahmin Komitesi”nce yapılan üretim miktarları tahminlerinden elde edilmektedir. Bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık üretim ve katma değeri ile bu kesimlerin bir önceki yılın aynı dönemine göre gelişme hızları aşağıda verilmektedir.
2003 YILI BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE TARIM SEKTÖRÜ ÜRETİM VE KATMA
DEĞERLERİ
İLE BU DEĞERLERİN
BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE GELİŞME HIZLARI
2- Sanayi Sektörü:
a) İmalat Sanayii: Kamu ve özel kuruluşlardan alınan birinci
üç aylık döneme ait üretim değerlerinin bir önceki yılın aynı dönemine
göre değişim oranları aşağıda verilmektedir:
2003 YILI BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE İMALAT SANAYİİ ÜRETİMİNİN
BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE GELİŞME HIZLARI
2003 yılının birinci üç aylık döneminde bir önceki
yılın aynı dönemine göre toplam imalat sanayinde % 9.2 ‘lik bir artış gerçekleşmiştir.
İmalat Sanayii Kamu Kesimi’nde; gıda, basım-yayın ve demir-çelik sanayinde %10'un üzerinde üretim artışı; tütün, dokuma, giyim eşyası, ayakkabı, kağıt ve kağıt ürünleri, petrol ve kömür türevleri, çimento, metal eşya, makine sanayii ve elektrik makineleri sanayinde ise %10'un üzerinde üretim azalışı görülmüştür.
Bu döneme ilişkin toplam imalat sanayii üretim değeri içinde kamu kesiminin payı %25.5 dür.
İmalat Sanayii Özel Kesimi’nde; gıda, diğer gıda, dokuma, deri ve kürk eşya, ayakkabı, kağıt ve kağıt ürünleri, basım-yayın, diğer kimyasal ürünler, lastik ürünleri, plastik ürünleri, çanak çömlek çini porselen, demir-çelik, diğer metal ana sanayii, metal eşya, makina sanayii ve otomotiv sanayinde %10’un üzerinde üretim artışı; tütün sanayinde ise %10’un üzerinde üretim azalışı görülmüştür.
Bu dönemde özel imalat sanayii kesiminin payı ise %74.5 olmuştur.
b) Madencilik ve Taşocakçılığı Sektörü: 2003 yılı birinci döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün devlet madencilik kesiminde %16.5’lik üretim azalışı, özel madencilik kesiminde ise %20.6’lık üretim artışı olmuştur.
c) Elektrik ve Su Kesimi: 2003 yılı birinci döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün elektrik üretiminde %4.1’lik, su üretiminde ise %4.6 ’lık üretim artışı olmuştur.
3- İnşaat Sektörü: 2003 yılı birinci üç aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla kamu kesimi katma değerinde %28.7’lik azalış, özel sektör inşaat faaliyetlerinde ise bu dönem m2 olarak hesaplanan tamamlanmış inşaatlarda geçen yılın aynı dönemine göre %16.8'lik azalış olmuştur.
4- Hizmet Sektörleri: 2003 yılı birinci üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre imalat sektöründe görülen sabit fiyatlarla %9.2’lik artış ile ithalatta yine bir önceki yılın aynı dönemine göre dolar değeriyle %36.1’lik artış hizmet sektörlerini etkilemiştir.
Bu sonuçlara göre sabit fiyatlarla gelişme hızları; Ticaret Sektöründe %10.8, Ulaştırma ve Haberleşme Sektöründe %13.7, Serbest Meslek ve Hizmetler Sektöründe %7.9, İthalat Vergilerinde %19.8‘lik artış olmuştur.
T.C. Merkez Bankası’ndan alınan geçici verilere göre Dış Alem Net Faktör Gelirleri bu dönemde net –837 milyon dolar olmuştur. İşçi dövizi girişi geçen yılın aynı dönemine göre %7.1’lik azalış ile 458 milyon dolar olarak tahmin edilmiştir.
2003 YILI BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMDE GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA GELİŞME HIZI CARİ FİYATLARLA %34.5, SABİT FİYATLARLA %7.4’DÜR. BU DÖNEMDE ZIMNİ FİYAT DEFLATÖRÜ %25.2 OLMUŞTUR.
IV- HARCAMALAR YÖNTEMİYLE HESAPLANAN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA SONUÇLARI
Harcama Gruplarındaki Gelişmeler: 2003 yılı birinci üç aylık
döneminde geçen yılın aynı dönemine göre Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içinde
%69.9‘luk payı olan özel nihai tüketim harcamalarında sabit fiyatlarla
%6.5’lik bir artış görülmüştür. Bu dönemde kamu kesimi yatırımları %37.8’lik
azalış, özel kesim yatırımları ise %20.4’lük bir artış göstermiştir.
Tablolar
1. Cari fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve üretici fiyatlarına göre;2003-1.Dönem
2. Sabit fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve 1987 yılı üretici fiyatlarına göre;2003-1.Dönem
3. Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (Cari fiyatlarla);2003-1.Dönem
4. Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (1987 Fiyatlarıyla);2003-1.Dönem
5.Gelir yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla, cari fiyatlarla ;2002
6.Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, sabit sermaye tüketimi, dolaylı vergiler, sübvansiyonlar, işgücü ödemeleri ve işletme artığı;2002
7.İktisadi faaliyet kollarına göre işgücü ödemeleri;2002