30.11.2001
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada; 2001 yılının üçüncü üç aylık dönemine ilişkin geçici hesaplamaya göre Gayri Safi Milli Hasılanın “cari fiyatlarla 61 787 293 Milyar TL, 1987 yılı fiyatlarıyla 35 011 Milyar TL”, 2001 yılı üçüncü döneminde 2000 yılı üçüncü dönemine oranla gelişme hızının da cari fiyatlarla %52.5, sabit fiyatlarla %-8.5 olduğu ifade edilmiştir.
I- 2001 YILININ I.,II. VE III. ÜÇ AYLIK DÖNEMLERİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMLERİNE GÖRE SEKTÖRLERİN GELİŞME HIZLARI:
II- 2001 YILININ I.,II. ve III. DÖNEMLERİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMLERİNE GÖRE HARCAMA GRUPLARINDAKİ GELİŞME HIZLARI:
III- 2001 YILI ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE TARIM, SANAYİ VE HİZMET SEKTÖRLERİNDEKİ GELİŞMELER:
1- Tarım Sektörü: Sektörün bitkisel üretim verileri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Teşkilatlarından alınan verilere dayanılarak dokuz kuruluşun uzmanlarından oluşan “Tarım Ürünleri Tahmin Komitesi”nce yapılan üretim miktarları tahminlerinden elde edilmektedir. Bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık üretim ve katma değeri ile bu kesimlerin bir önceki yılın aynı dönemine göre gelişme hızları aşağıda verilmektedir.
2001 YILI ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE TARIM SEKTÖRÜ ÜRETİM VE KATMA DEĞERLERİ İLE BU DEĞERLERİN BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE GELİŞME HIZLARI
2- Sanayi Sektörü:a) İmalat Sanayii: Kamu ve özel kuruluşlardan alınan üçüncü üç aylık döneme ait üretim gerçekleşmelerinin bir önceki yılın aynı dönemine göre değişim oranları aşağıda verilmektedir:
2001 YILI ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE İMALAT SANAYİİ ÜRETİMİNİN
BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE GELİŞME HIZLARI
2001 yılının üçüncü üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre toplam imalat sanayinde %10.1’lik bir azalış gerçekleşmiştir.İmalat Sanayii Kamu Kesiminde; diğer gıda, basım-yayın, petrol rafinerileri sanayilerinde %10’un üzerinde üretim artışı; gıda, dokuma, giyim eşyası, ayakkabı, kağıt, kağıt ürünleri, diğer kimyasal ürünler, plastik ürünleri, çimento, demir-çelik, metal eşya, makine sanayii, elektrik makineleri ve otomotiv sanayilerinde %10’un üzerinde üretim düşüşleri görülmüştür.
Bu döneme ilişkin toplam imalat sanayii üretim değeri içinde kamu kesiminin payı %24.4’dür.
İmalat Sanayii Özel Kesiminde; içki, deri ve kürk eşya, ayakkabı, ağaç ürünleri, ağaç mobilya ve döşeme, basım-yayın, çanak-çömlek-çini porselen, çimento, diğer metal ana sanayii, makine sanayii, elektrik makineleri ve otomotiv sanayilerinde ise %10’un üzerinde üretim azalışı görülmüştür.
Bu dönemde özel imalat sanayii kesiminin payı ise %75.6 olmuştur.
b) Madencilik ve Taşocakçılığı Sektörü: 2001 yılı üçüncü döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün devlet madencilik kesiminde %12.0’lık, özel madencilik kesiminde ise %6.9’luk üretim azalışı olmuştur.
c) Elektrik ve Su Kesimi: 2001 yılı üçüncü döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün elektrik kesiminde %2.6’lık üretim azalışı, su üretiminde ise %3.2’lik üretim artışı olmuştur.
3- İnşaat Sektörü: 2001 yılı üçüncü üç aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla kamu kesimi katma değerinde %8.8’lik azalış olmuştur. Özel sektör inşaat faaliyetlerinde ise bu dönem m2 olarak hesaplanan tamamlanmış inşaatlarda geçen yılın aynı dönemine göre %10.6'lık azalış görülmektedir.
4- Hizmet Sektörleri: 2001 yılı üçüncü üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre imalat sanayii sektöründe görülen sabit fiyatlarla %10.1’lik azalış ile ithalatta bir önceki yılın aynı dönemine göre dolar değeriyle %29.0’lık azalış hizmet sektörlerini etkilemiştir.
Bu sonuçlara göre sabit fiyatlarla gelişme hızları Ticaret sektöründe %-7.3, Ulaştırma ve haberleşme sektöründe %-4.5, Serbest Meslek ve Hizmetler Sektöründe %-7.6 olmuştur.
T.C. Merkez Bankası’ndan alınan geçici verilere göre Dış Alem Net Faktör Gelirleri bu dönemde net -132 milyon dolar olmuştur. İşçi dövizi girişi geçen yılın aynı dönemine göre %46.9’luk bir azalış ile 601 milyon dolar olarak tahmin edilmiştir.
2001 YILI ÜÇÜNCÜ ÜÇ AYLIK DÖNEMİNDE GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA GELİŞME HIZI CARİ FİYATLARLA %52.5, SABİT FİYATLARLA %-8.5 DİR. BU DÖNEMDE ZIMNİ FİYAT DEFLATÖRÜ %66.6 OLMUŞTUR.
2001 YILI İLK DOKUZ AYLIK DÖNEMİNDE GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA CARİ FİYATLARLA 125 289 837 MİLYAR TL, 1987 YILI FİYATLARIYLA 82 182 MİLYAR TL, 2001 YILI İLK DOKUZ AYLIK DÖNEMDE 2000 YILI İLK DOKUZ AYLIK DÖNEMİNE ORANLA GELİŞME HIZI CARİ FİYATLARLA %40.0, SABİT FİYATLARLA %-8.3 OLMUŞTUR. 2001 YILI İLK DOKUZ AYDA ZIMNİ FİYAT DEFLATÖRÜ %52.8 DİR.
IV- 2000 YILI GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA SONUÇLARI
Daha önce açıklanan 2000 yılı Gayri Safi Milli Hasıla sonuçları elde edilen yeni verilerdeki değişmeden dolayı yeniden hesaplanmıştır.
ÜÇER AYLIK DÖRT DÖNEMİN TOPLAMI OLARAK ELDE EDİLEN 2000 YILI GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA DEĞERİ CARİ FİYATLARLA 125 596 129 MİLYAR TL, SABİT FİYATLARLA 119 144 MİLYAR TL DİR. GELİŞME HIZLARI CARİ FİYATLARLA %60.4, SABİT FİYATLARLA %6.3 DÜR. 2000 YILINDA ZIMNİ FİYAT DEFLATÖRÜ %50.9 OLMUŞTUR.
2000 YILINDA KİŞİ BAŞINA GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA DEĞERİ CARİ FİYATLARLA BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE %52.2’LİK ARTIŞLA 1 851 412 612 TL, DOLAR DEĞERİYLE %2.4’LÜK ARTIŞ İLE 2948 $ OLARAK HESAPLANMIŞTIR.
V- HARCAMALAR YÖNTEMİYLE HESAPLANAN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA SONUÇLARI
Harcama Gruplarındaki Gelişmeler: 2001 yılı üçüncü üç aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre özel nihai tüketim harcamalarında sabit fiyatlarla %9.4’lük bir azalma görülmüştür. Bu dönemde kamu kesimi yatırımları %20.8, özel kesim yatırımları ise %40.3’lük bir azalma göstermiştir.
2000 yılı birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü üç aylık dört dönemin toplamı olarak elde edilen yıllık Gayri Safi Yurtiçi Hasıla sonuçlarına göre özel nihai tüketim harcamalarında sabit fiyatlarla %6.2’lik artış olmuştur. 2000 yılında toplam kamu kesimi yatırımlarında sabit fiyatlarla %19.6, özel kesim yatırımlarında ise %16.0’lık artış görülmüştür.
VI. GELİR YÖNTEMİYLE GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA SONUÇLARI
Daha önce açıklanan 2000 yılı Gelir Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Sonuçları, elde edilen yeni verilere göre yeniden hesaplanmıştır.
2000 Yılı Gelir Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Sonuçlarına Göre; işgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içindeki payı %29.2; kira, faiz ve kira gelirlerinin toplamından oluşan işletme artığının payı ise %50.8 olarak tahmin edilmiştir
Gelir yönünden Gayri Safi Yurtiçi Hasıla' yı oluşturan kalemlerden işgücü ödemeleri için bir önceki yıla göre gelişme hızı %53.1, işletme artığına ilişkin gelişme hızı ise %59.0 olarak hesaplanmıştır.
İktisadi faaliyet kolları itibariyle işgücü ödemeleri sonuçlarına göre; toplam işgücü ödemeleri içinde en yüksek paylara sahip olan Devlet Hizmetleri ve İmalat Sanayi' nin payları ise sırasıyla %33.8 ve %19.9 olarak tahmin edilmiştir.
Tablolar1. Cari fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve üretici fiyatlarına göre;2001-3.Dönem
2. Sabit fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve 1987 yılı üretici fiyatlarına göre;2001-3.Dönem
3. Cari fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve üretici fiyatlarına göre;2000-1,2,3,4.Dönem
4. Sabit fiyatlarla gayri safi milli hasıla - Faaliyet kollarına ve 1987 yılı üretici fiyatlarına göre;2000-1,2,3,4.Dönem
5. Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (Cari Fiyatlarla);2001-3.Dönem
6.Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (1987 Fiyatlarıyla);2001-3.Dönem
7.Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (Cari Fiyatlarla)2000-1,2,3,4.Dönem
8.Harcamalar Yöntemiyle Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (1987 Fiyatlarıyla)2000-1,2,3,4.Dönem
9.Gelir yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla, cari fiyatlarla ;2000-1,2,3,4.Dönem
10.Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, sabit sermaye tüketimi, dolaylı vergiler, sübvansiyonlar, işgücü ödemeleri ve işletme artığı;2000-1,2,3,4.Dönem
11.İktisadi faaliyet kollarına göre işgücü ödemeleri;2000-1,2,3,4.Dönem
