Hanehalklarının tüketim harcamalarına ait bilgilerin elde edildiği, 2002 Hanehalkı Bütçe Anketi geçici sonuçlarına göre;
Hanehalklarının alkollü içecekler, sigara ve tütün harcamalarına ayırdığı pay, eğitim hizmetlerinin üstünde gerçekleşti (bkz. sayfa 2)
Hanehalklarının gıdaya ayırdığı pay düştü (bkz. sayfa 3)
Kırmızı et tüketimi azaldı (bkz. sayfa 3)
Konut harcamalarının payı yükseldi (bkz. sayfa 3)
Hanehalkları haberleşme harcamasına daha fazla pay ayırdı (bkz. sayfa 4)
Toplam kullanılabilir gelirden en az pay alan birinci % 20'lik grubun, toplam harcama içindeki payı artarken, gelirden en fazla pay alan beşinci % 20'lik grubun toplam harcama içindeki payı azaldı (bkz.sayfa 4)
Araştırmanın Yapıldığı Zaman ve Anketin Uygulandığı Birim
2002 Hanehalkı Bütçe Anketi, 1 Ocak 2002 ile 31 Aralık 2002 tarihleri arasında her ay 800 hanehalkı olmak üzere, yıl boyunca toplam 9600 örnek hanehalkında uygulanmıştır. Anketin tüketim harcamaları verilerine ait analiz ve değerlendirme çalışmaları tamamlanmıştır.
Araştırmanın Önemi
Hanehalkı bütçe anketleri, toplumun tüketim yapısı, yaşam seviyesi ve harcama alışkanlıklarında zaman içinde meydana gelen değişimin belirlenmesinde, hanehalkların sosyo-ekonomik yapılarının, gelir dağılımı ve yoksulluğun analiz edilmesinde ve tüketici fiyat indekslerinin oluşturulmasında yararlanılan en önemli kaynaklardan biridir.
Hanehalkı Tüketim Harcaması
2002 Hanehalkı Bütçe Anketi'nin geçici sonuçlarına göre; Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı % 27.3 ile konut ve kira harcamaları alırken, harcamaların % 26.7'si gıda ve alkolsüz içeceklerden oluşmaktadır. Türkiye genelinde yapılan harcamalar içinde en düşük payı ise % 1.3 ile eğitim hizmetleri almaktadır. Alkollü içecekler, sigara ve tütüne yapılan harcamanın payı, eğitim hizmetlerine yapılan harcamaların yaklaşık 3 katı olup, oranı % 4.1'dir.
Anket sonuçlarına göre hanehalklarının % 38.6'sı kırsal yerlerde, % 61.4'ü ise kentsel yerlerde yaşamakta; toplam harcamanın % 32.4'ü kırsal yerlerdeki hanehalkları, kalan % 67.6'sı ise kentsel yerlerde yaşayan hanehalkları tarafından yapılmaktadır. Harcama türlerinin toplam harcama içindeki payları, hanehalklarının yaşadığı yerleşim yerine göre incelendiğinde, en çarpıcı farklılık, zorunlu olarak nitelendirilen gıda harcamasında ortaya çıkmaktadır. Buna göre kentsel yerlerde gıda harcamasının payı % 23.9 iken, kırsal yerlerde % 32.5'e yükselmektedir.
2002 yılında, Türkiye'de hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması 611 milyon TL. olarak tahmin edilmiştir. Kentsel yerlerde hanehalkları ayda ortalama 673 milyon TL. tüketim harcaması yaparken, kırsal yerlerdeki haneler ise ortalama 512 milyon TL. tüketim harcaması yapmaktadır.
Enstitü Başkanlığı'nın 1994 yılında gerçekleştirdiği araştırma sonuçları ile 2002 yılı sonuçları karşılaştırıldığında; gıda harcamasına ayrılan payın 1994 yılında % 32.8'den 2002 yılında % 26.7'ye düştüğü gözlenmiştir. İki yılın karşılaştırması yapılırken, özellikle farklı harcama gruplarına göre 1994-2002 yılları arasında gerçekleşen fiyat artışlarının da gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Örneğin, gıda harcama grubunun toplam harcama içindeki payının düşmesinin en önemli nedeninin gıda harcama grubundaki madde fiyat artışının, diğer harcama gruplarından daha düşük seviyede olmasından kaynaklandığı söylenebilir.
Bazı gıda maddelerinde kişi başına düşen aylık ortalama tüketim miktarları incelendiğinde, 1994 yılından 2002 yılına gelindiğinde hanehalklarının tercihlerinde birtakım değişimler gözlenmiştir. Örneğin, kişi başına düşen aylık ortalama kırmızı et tüketiminin, 1994 yılında 1725 gram iken 2002 yılında 882 grama düştüğü; kırmızı et tüketimi azalırken, beyaz et tüketiminin arttığı görülmektedir. Yine, 1994 yılından 2002 yılına kişi başına düşen aylık ortalama, makarna tüketimi 324 gramdan 477 grama, yoğurt tüketimi 1329 gramdan 1539 grama, süt tüketimi 2.4 litreden 2.8 litreye yükselirken, peynir tüketiminin 650 gramdan 430 grama düştüğü gözlenmiştir.
1994 yılında hanehalkı harcaması içinde % 9'luk paya sahip olan giyim ve ayakkabı harcamaları, gerek 1994-2002 yılları arasında giyim harcama grubunda gerçekleşen fiyat artışının diğer harcama gruplarına oranla daha düşük seviyede olması, gerekse 2001 yılında yaşanan ekonomik krizin etkisi nedeniyle % 6.3'e gerilemiştir.
Hanehalklarının konutla ilgili olarak 2002 yılında yapmış oldukları harcamaların, toplam harcama içindeki payının 1994 yılına göre yaklaşık % 20 oranında nispi artış göstererek % 22.8'den % 27.3'e yükseldiği tespit edilmiştir. Bu artışa neden olan en önemli etkenin, gıda harcamalarının tersine, yine 1994-2002 döneminde, söz konusu grupta yaşanan daha yüksek orandaki fiyat artışı olduğu görülmektedir.
Türkiye genelinde 1994'ten 2002'ye gelindiğinde, hanehalklarının toplam harcamaları içinde mobilya, ev aletleri ve ev bakım hizmetleri harcamalarına ayırdığı pay azalırken, lokanta, yemek hizmetleri ve otel ile çeşitli mal ve hizmetlere ilişkin harcamaların toplam harcama içindeki paylarını artırmıştır. Hanehalklarının sağlık, ulaştırma, eğitim ve eğlence-kültür gruplarına ayırdıkları paylarda ise önemli bir oransal değişim gözlenmemiştir.
1994'den 2002'ye kadar geçen dönem içinde, hanehalklarının cep telefonu kullanma alışkanlıklarındaki gelişmeye paralel olarak, haberleşme harcamalarına ayırdıkları pay da % 1.8'den % 4.5'e yükselmiştir.
Hanehalklarının 1994 yılında, lokanta ve otellerde yaptıkları harcamaların toplam harcama içindeki % 2.9 olan payı, 2002 yılına gelindiğinde yaklaşık 2.5 kat artarak % 4.4'e yükselmiştir. Ancak, bu yüksek artışın temel nedeni, bu gruptaki harcamalarda önemli bir paya sahip olan, çalışan hanehalkı fertlerine işyerleri tarafından verilen tüketim mal ve hizmet kapsamının 2002 yılında genişletilmiş olmasıdır.
Hanehalklarının elde ettikleri aylık kullanılabilir gelirlerine göre bir sıralama yapıldığında; 1994 yılında Türkiye genelindeki harcamaların % 8.5'ini en düşük gelirli % 20'lik grup yaparken, 2002 yılında bu oranın % 9.3'e yükseldiği ortaya çıkmaktadır.
Buna karşın, en yüksek gelirli % 20'lik grubun yaptığı harcamaların toplam harcama içindeki payı, 1994 yılında % 40.5 iken, 2002 yılında bu oran % 38.2'ye düşmüştür.
Hanehalklarının anket ayındaki tüketim harcamalarına göre bir sıralama yapıldığında; 1994 yılında Türkiye genelindeki harcamaların % 6.11'ini harcama düzeyi en düşük % 20'lik grup yaparken, 2002 yılında bu oranın, çok az bir artışla % 6.7'ye yükseldiği görülmektedir.
Harcama düzeyleri en yüksek % 20'lik grubun yaptığı harcamaların, toplam harcama içindeki payının ise 1994 yılında % 47.9 iken, 2002 yılında % 45.0'a düştüğü gözlenmiştir.
Hanehalklarının anket ayındaki tüketim harcamalarına göre bir sıralama yapıldığında; 1994 yılında Türkiye genelindeki harcamaların % 6.11'ini harcama düzeyi en düşük % 20'lik grup yaparken, 2002 yılında bu oranın, çok az bir artışla % 6.7'ye yükseldiği görülmektedir.
Hanehalkı bütçe anketleri, hanelerin sosyo-ekonomik yapıları, yaşam düzeyleri ve tüketim kalıpları hakkında bilgi veren ve toplumun ihtiyaçlarının belirlenmesi, kullanılabilir gelirin haneler ya da fertler arasında ne şekilde dağıldığının bilinmesi ve uygulanan sosyo-ekonomik politikaların geçerliliğinin test edilmesi amacıyla kullanılan en önemli kaynaklardan biridir. Devlet İstatistik Enstitüsü bu amaçla, anketi 2002 yılından itibaren her yıl düzenli olarak uygulamaya başlamıştır.
Hanehalkı bütçe anketinden elde edilen tüketim harcamaları bilgileri ile;
· Tüketici fiyat indekslerinde kullanılacak maddelerin seçimi ve temel yıl ağırlıklarının elde edilmesi,
· Hanelerin tüketim kalıplarında zaman içinde meydana gelen değişikliklerin izlenmesi,
· Milli gelir hesaplamalarında özel nihai tüketim harcamaları tahminlerine yardımcı olacak verilerin derlenmesi,
· Yoksulluk sınırının belirlenmesi vb. diğer sosyo-ekonomik analizler için gerekli verilerin elde edilmesi,
· Asgari ücret tespit çalışmaları için gerekli verilerin elde edilmesi amaçlanmaktadır.
Devlet İstatistik Enstitüsü, önceki yıllarda adı "Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi" olan bu araştırmanın ilkini, 1954 yılında, Ankara'da sadece memur ailelerini kapsayacak şekilde uygulamıştır. Daha sonra, 1964-70 yılları arasında, 1973-74 ve 1978-79 yıllarında Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi belirli kapsamlarla uygulamış ve bu yıllar baz alınarak Tüketici Fiyat İndeksleri kurulmuştur.
Devlet İstatistik Enstitüsü, Türkiye genelini kapsayan ilk çalışmayı 1987 yılında gerçekleştirmiş ve bu anketin sonuçlarını "Tüketim Harcamaları" ve "Gelir Dağılımı" olmak üzere iki yayın halinde kullanıcılara sunmuştur. Ayrıca bu anketin sonuçları, 1987= 100 bazlı Devlet İstatistik Enstitüsü Tüketici Fiyatları İndeksinin baz yılı fiyatları ile ağırlıkların belirlenmesinde kullanılmıştır.
1987 yılından sonra ise, 1994 yılında Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi, daha önce uygulanan anketlerden farklı bir yöntemle; tüketim harcamaları ve gelir dağılımı amaçlarına yönelik olarak iki ayrı anket şeklinde düzenlenmiştir. Bu uygulamada, 1 Ocak - 31 Aralık 1994 tarihleri arasında Türkiye genelinde 62 kentsel ve 174 kırsal yerleşim yerinde her ay değişen, 1 522'si kentsel, 666'sı kırsal yerleşim yerinde olmak üzere toplam 2 188 örnek haneye Hanehalkı Tüketim Harcamaları Anketi uygulanmıştır. Bu anketin sonuçları, 1994=100 bazlı Devlet İstatistik Enstitüsü Tüketici Fiyatları İndekslerinin baz yılı fiyatları ve ağırlıklarının tespitinde kullanılmış olup, bu çalışmadan elde edilen sonuçlardan Türkiye, Kent, Kır ve 7 coğrafi bölge ile seçilmiş 19 il merkezi için tahminler verilmiştir. İkinci aşamada ise Şubat - Mayıs 1995 tarihleri arasında "Hanehalkı Tüketim Harcamaları Anketi" kapsamında olan toplam 26 256 örnek haneye "Hanehalkı Gelir Dağılımı Anketi" uygulanmıştır.
Ülkemizin sürekli gelişen ve değişen bir yapı içinde bulunması nedeniyle, en son 1994 yılında uygulanan Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi'nin belli dönemlerde yinelenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, 1999 yılında anket uygulanmasını yapmak amacıyla çalışmalara başlanmış, ancak, anketin yapıldığı yılın ekonomik olarak durağan bir dönem olması gerekliliği nedeniyle, 1999 yılının seçim yılı ilan edilmesi ve ayrıca, 1999 yılında ülkemizde yaşanan deprem felaketinin etkileri, anket uygulamasının 2001 yılına ertelenmesine neden olmuştur.
2001 Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi, Türkiye genelini temsilen seçilmiş toplam 220 yerleşim yerinde her ay 2 360, yıl boyunca toplam 28 320 farklı hanehalkı ile görüşme yapmak üzere 1 Ocak 2001 tarihinde başlatılmıştır. 2001 yılında uygulanan anketin uzun yıllar amaca hizmet etmesi planlandığı için, aynı yılın Şubat ayında ülkemizde yaşanan ekonomik krizin hanehalklarının tüketim yapısını bozmasına bağlı olarak anketin esas amacını etkilediği ve elde edilen verilerin sonraki dönemlerde gösterge olması niteliğinden uzaklaştığı düşünülerek, anket Mart ayı sonunda iptal edilmiştir.
Anketin iptal edilmesinin ardından, Türkiye'de yaşanan seçim, doğal afetler, ekonomik kriz gibi anket uygulamasını önemli derecede etkileyen olağanüstü durumların anket yapısı üzerindeki etkilerini giderebilmek amacıyla yeni bir anket uygulama sistemi geliştirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, dış olaylardan etkilenmeyecek, birbiriyle karşılaştırılabilir seriler elde edilmesine imkan sağlayacak, daha kaliteli ve uluslararası nitelikte veri setlerinin elde edilmesi için anketin daha sistematik bir yapıya kavuşturulması gündeme gelmiştir.
Enstitümüz bu amaçla, 2002 yılından itibaren daha küçük örnek hacmi ile her yıl düzenli olarak Hanehalkı Bütçe Anketi uygulamayı planlamıştır. Buna göre; 2002 Hanehalkı Bütçe Anketi, 1 Ocak - 31 Aralık 2002 tarihleri arasında bir yıl süre ile, kentsel kesimden her ay değişen yaklaşık 650 ve kırsal kesimden yine her ay değişen yaklaşık 150 hanehalkı olmak üzere aylık 800, yıllık ise 9600 örnek hanehalkına uygulanarak, Türkiye geneli, kentsel ve kırsal yerler ayrımında tüketim harcaması ve gelir dağılımı göstergeleri elde edilmiştir.
Anketin Örnekleme Planı ve Tahmin Yöntemi
Coğrafi kapsam: Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan tüm yerleşim yerleri kapsama dahil edilmiştir. Bu yerleşim yerleri, Devlet Planlama Teşkilatı tarafından belirlenen ve Enstitünün diğer anket çalışmalarında da kullanılmakta olan kent-kır tanımı dikkate alınarak iki tabakaya ayrılmıştır. Buna göre;
i-) Kentsel Yerler: Nüfusu 20 001 ve daha fazla olan yerleşim yerleri,
ii-) Kırsal Yerler: Nüfusu 20 000 ve daha az olan yerleşim yerleri olarak tanımlanmıştır.
Kapsanan kitle: Anket çalışmasında, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan tüm hanehalkı fertleri kapsama alınmıştır. Ancak, çalışmada kurumsal nüfus olarak tanımlanan yaşlılar evi, huzur evleri, hapishane, askeri kışla, özel nitelikli hastane, otel, çocuk yuvalarında bulunan nüfus ile pratik nedenlerden dolayı göçer nüfus kapsam dışı tutulmuştur.
Uygulama dönemi, tüketim harcamaları ve gelirin kapsamı: Anket, 1 Ocak-31 Aralık 2002 tarihleri arasında bir yıl süre ile her ay değişen toplam 800 örnek hanehalkına uygulanmıştır. Her ay değişen hanehalklarının aylık tüketim harcaması kapsamında; anket ayı içinde yaptığı satın alışlar, kendi üretiminden tüketimi, stoktan tüketim, haneye gelen ayni gelir ve transfer şeklindeki tüketimler ile hanehalkının hediye/yardım etmek amacıyla satın aldıkları; gelir kapsamında ise anket ayı içinde ve son bir yılda elde edilen gelir bilgileri alınmıştır.
Örnekleme çerçevesi: 2002 yılı Hanehalkı Bütçe Anketi için örnekleme çerçevesi iki kaynaktan elde edilmiştir. Buna göre;
i-) Belediye teşkilatı olan yerleşim yerleri için; Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 2000 yılında gerçekleştirilen Numaralama Çalışması Form Nüfus 1 bilgileri,
ii-) Belediye teşkilatı olmayan yerleşim yerleri (köyler) için; 1997 Genel Nüfus Tespiti sonuçları birinci aşama örnekleme birimi olan blokların seçiminde ilk aşama örnekleme çerçevesi olarak kullanılmıştır.
Nihai örnekleme birimi seçim çerçevesi: Nihai örnekleme birimi olan hanehalklarının seçimi için ise yukarıda verilen çerçeve kullanılarak oluşturulan bloklardan nüfus büyüklüğüne orantılı olasılık ile bloklar seçilmiş ve bu bloklarda adres güncelleme (listeleme) çalışması gerçekleştirilmiştir. Listeleme çalışmasından elde edilen bilgilere göre içsel tabakalama değişkenleri kullanılarak, her bloktan örnek birimler sistematik olarak seçilmiştir.
Örnekleme birimi: Nihai örnekleme birimi olarak hanehalkı tanımlanmıştır.
Örnekleme yöntemi: Tabakalı iki aşamalı küme örneklemesi yöntemi kullanılmıştır.
Tanım ve Kavramlar
Hanehalkı: Aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta veya konutlarda, aynı konutun bir bölümünde yaşayan, aynı kazandan yemek yiyen, kazanç ve masraflarını ayırmayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine katılan bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluk
Hanehalkı ferdi: Hanehalkını meydana getiren topluluğun her bir üyesi
Tüketim: İnsanların ihtiyaçlarını ve arzularını karşılamak üzere üretilen veya alınan malların tüketilerek yok edilmesi
Harcama: Bir mal veya hizmet satın almak için sarf edilen masraflar veya fedakarlıkların tümü
Satın alış: Herhangi bir mal ya da hizmete belli bir ücret ödeyerek sahip olmak
Kendi üretiminden tüketim: Hanelerin kendi üretimleri sonucu elde ettikleri maddeleri, ya ürettikleri gibi ya da işleyerek tüketmeleridir. Örneğin; hanehalkının kendi ürettiği sütün ya süt olarak ya da peynir yapılarak tüketilmesi gibi.
Ayni gelirlerden tüketim: Hanede iktisaden faal olan fertlerin çalıştıkları işyerinde üretilen ya da satışa sunulan mal ve hizmetlerden hanede tüketilenler, ayni gelirlerden tüketim olarak alınmıştır. Örneğin; ücretli olarak çalışan bir ferde işyerince verilen yiyecek, giyecek vb. yardımlar, ücretlinin elde ettiği ayni gelirden tüketim olarak; işveren ya da kendi hesabına çalışan bir ferdin de kendisine ait işyerinde ürettiği ya da sattığı mal ve hizmetlerden hanesine tüketmek üzere getirdikleri ayni gelirden tüketim olarak değerlendirilmiştir.
Hanehalkının özel kişi veye kuruluşlara vermek üzere hediye veya yardım şeklinde satın aldığı mal veya hizmetler: Hanehalkı fertleri tarafından anket ayı süresince, özel kişi veya kuruluşlara verilmek üzere (hediye etmek veya yardımda bulunmak amacıyla) satın alınan mal ve hizmetlerin değeri kapsanmıştır.
İzafi kira: Konuta mülkiyet şekli ev sahibi, lojman ve diğer (babasına, akrabasına vb. kişilere ait yerlerde ikamet edip hiç bir şekilde ücret ödemeden ya da çok düşük değerde kira ödeyenler) şekilde olan hanehalkının ikamet ettiği konutun kira değeri izafi kira olarak değerlendirilmiştir. İzafi kira, tüketim harcaması içinde kapsanmaktadır. İzafi kira değeri, benzer özelliklere sahip olan, aynı semtte ve yerleşim yerinde kira ile oturulan konutun kira değeri emsal alınarak saptanmıştır.
Hanehalkı tüketim harcamalarının kapsamı:
i-) Hanehalkı için yapılan harcamalar,
ii-) Tüketim amacıyla yapılan harcamalar,
iii-) Tüketim harcamaları aşağıdaki gruplar ayrımında kapsanmıştır:
Gıda ve alkolsüz içeçekler
Alkollü içecekler, sigara ve tütün
Giyim ve ayakkabı
Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar
Mobilya, ev aletleri ve ev bakım hizmetleri
Sağlık
Ulaştırma
Haberleşme
Eğlence
Eğitim hizmetleri
Hanehalkı kullanılabilir gelirine göre sıralı % 20'lik gruplar: Anket kapsamında görüşme yapılan tüm hanelerin son bir yılda elde ettiği toplam kullanılabilir hanehalkı gelirleri; uygulama aylık gerçekleştirildiği için (Ocak-Aralık 2002) tüm gelirlerin karşılaştırılabilir olması amacıyla indekslenerek yıl sonuna (Aralık ayına) çekilmiş, bu rakamlar 12'ye bölünerek de aylık ortalama hanehalkı gelirine ulaşılmıştır. Daha sonra, aylık ortalama hanehalkı kullanılabilir gelirleri küçükten büyüğe doğru sıralanmış ve haneler 5 eşit parçaya bölünmek suretiyle % 20'lik gruplar oluşturulmuştur.
Hanehalkı tüketim harcamasına göre sıralı % 20'lik gruplar: Ay bazında, haneler toplam tüketim harcamalarına göre küçükten büyüğe sıralanmış ve haneler yine 5 eşit parçaya bölünerek aylık % 20'lik gruplar oluşturulmuştur. Anket çalışmasının tamamı için kullanılacak % 20'lik gruplara ulaşmak yani aylık ortalama değerlerin bulunabilmesi için her ayın ilgili % 20'lik gruplarının toplamının basit ortalaması alınmıştır.
% 20'lik gruplar kent ve kır için ayrı ayrı oluşturulduğundan, kent değerleri ve kır değerlerinin toplamı alınarak Türkiye değerlerine ulaşılamaz. Çünkü her yerleşim düzeyi bağımsız ele alınarak sıralanmakta ve % 20'lik hanehalkı grupları oluşturularak bu gruplar içerisindeki alt özellikler ayrı ayrı hesaplanmaktadır.
Anketten temel olarak 3 ana grup değişken elde edilmiştir:
1. Hanehalkı sosyo-ekonomik durum değişkenleri (oturulan konutun tipi, mülkiyet durumu, ısıtma sistemi, konut kolaylıkları, sahip olunan eşyalar ve ulaştırma araçları vb.)
2. Tüketim harcamaları değişkenleri (tüketim mal ve hizmetlerinin; madde bazında markası, tanımı, elde ediliş şekli, miktarı, piyasa birim fiyatı, toplam değeri, ödeme şekli ve nereden alındığı)
3. Hanehalkı bileşimi, istihdam ve gelir durumu değişkenleri (hanehalkı fertlerinin yaşı, cinsiyeti, öğrenim durumu, istihdam durumu ile ilgili değişkenler (mesleği, iktisadi faaliyeti, işteki durumu vb.), anket ayı ve son bir yıl olmak üzere faaliyet ve faaliyet dışı kullanılabilir gelirler.
Alan Uygulaması Yöntemi
2002 Hanehalkı Bütçe Anketi, her ay farklı örnek hanehalklarının dönüşümlü olarak izlenmesi yoluyla uygulanmıştır. Örneğin; Ocak ayında 800 örnek hanehalkının anket ayı sosyo-ekonomik durum bilgileri, tüketim harcamaları ve fertlerin gelir bilgileri alınmış ve Şubat ayında da, Ocak ayındaki haneleri temsilen farklı 800 hanehalkı ile anket yapılarak Aralık ayı sonuna kadar bu dönüşüm sürdürülmüştür.
Hanehalklarından bilgiler; görüşme, kayıt ve gözlem metodları kullanılarak derlenmiştir. Her anketör ortalama 6 örnek hanehalkını anket ayı öncesi 1 kez, 1. ve 2.hafta 2'şer kez, 3. ve 4.hafta 1 kez ve anket ayı bitiminde de 1 kez olmak üzere ortalama 8 defa ziyaret ederek tüketim harcaması ve gelir bilgilerini kayıt etmiştir. Anket ayı öncesinde örnek hanehalkına yapılan ilk ziyarette, hanehalkı ile tanışma sağlandıktan sonra hanehalkının sosyo-ekonomik durumuna ait bilgiler alınmakta, harcama kayıt defterinin nasıl doldurulacağı açıklanmaktadır. Anket ayı içinde yapılan görüşmeler sırasında, örnek hanenin anket ayında yaptığı gıda, giyim, sağlık, ulaştırma, haberleşme, eğitim, kültür, eğlence, konut, ev eşyası vb. gibi yoğun tüketim harcamaları hanehalkına bırakılan kayıt defterinden kayıtlama ve sorgulama yöntemi ile alınmıştır. Anket ayı bitiminde yapılan son görüşmede ise, hanehalkı fertlerinin anket ayı içindeki istihdam durumu, iktisadi faaliyeti, mesleği, işteki durumu, anket ayı ve son bir yıl içerisinde elde ettiği gelir bilgileri derlenmiştir.
Gelire göre sıralı %20'lik gruplara göre tüketim harcamalarının dağılımı, Kent
