Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, Türk İmalat Sanayinde gittikçe önem kazanan fason imalat hakkında geniş kapsamlı çalışmaların mevcut olmaması nedeniyle fason imalatın sanayideki yerini ortaya çıkarmak amacıyla bir çalışma yapıldığı belirtilmiştir.
Yıllık imalat sanayi anketlerinden elde edilen veriler 1987 - 1992 yıllarında incelenmiştir. Özel sektörde 1-9 kişi çalışan çok küçük ölçekli işyerlerine ait veriler yalnızca 1992 yılında mevcut olduğu için, bu işyerlerine ait çalışmalar 1992 yılı üzerinden yapılmıştır. 10-24 kişi çalışan işyerlerine ait veriler de soru kağıdı farklılığından dolayı kapsam dışı tutulmuştur.
Devlet sektörünün tamamı ile özel sektörde 25 ve daha fazla kişi çalışan imalat sanayi işyerlerinde fason ilişki içinde olanların işyeri sayısı, istihdam ve katma değerinin oransal dağılımı aşağıdaki gibidir.
| İşyeri Sayısı (%) | Çalışanların Yıllık Ortalama Sayısı (%) | Katma Değer (%) | ||||
| İşyerleri | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 |
| Fason ilişki içinde olan | 48.69 | 51.33 | 49.92 | 53.67 | 43.35 | 47.49 |
| Fason ilişki içinde olmayan | 51.31 | 48.67 | 50.08 | 46.33 | 56.65 | 52.51 |
İmalat sanayinde fason ilişkinin dağılımı devlet ve özel sektör ayrımında önemli göstergeler açısından tespit edilmiştir. Devlet sektöründe 1987 yılında 410, 1992 yılında 419, özel sektörde (25 ve daha fazla kişi çalışan) sırasıyla 4809 ve 5550 işyeri bulunmaktadır.
DEVLET VE ÖZEL SEKTÖRDE FASON İLİŞKİ DAĞILIMI| İşyeri Sayısı | Çalışanların Yıllık Ortalama Sayısı | Katma Değer | Fason Gelir / Toplam Gelir | Fason Gider / Toplam Gider | ||||||
| Sektör | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 | 1987 | 1992 |
| Devlet Sektörü | 26.83 | 27.92 | 30.92 | 36.41 | 15.32 | 20.71 | 0.23 | 0.43 | 0.36 | 0.69 |
| Özel Sektör | 50.55 | 53.10 | 57.81 | 59.40 | 56.63 | 59.13 | 1.44 | 1.67 | 2.31 | 2.68 |
Bu oranlara göre devlet sektöründe fason ilişkinin son yıllarda arttğı, özel sektörün fason ilişki ile daha erken tanıştığı görülmektedir. Özel sektörde fason ilişkinin tüm göstergeler açısınndan genel olarak devlet sektörüne oranla daha fazla olduğu görülmektedir.
1992 yılında imalat sanayi özel sektürde büyüklük gruplarına göre fason ilişki açısından incelendiğinde 1-9 kişi çalışan toplam 186.902 işyerinin % 33 'ü fason ilişki ( fason çalışan ve çalıştıran ) içinde bulunmuştur. 1-9 kişi çalışan işyerlerinin % 19.45 'i ve istihdamın da % 15.7 'si sadece fason çalışan işyerleri tarafından oluşturulurken, hem kendi üretimi olup hem de fason çalışan işyerlerinin oranı %11.02, istihdam oranı da % 10 olmuştur. Fason çalıştıran işyerlerinin payı ise sadece % 3 'tür. Buna göre, çok küçük ölçekli işyerlerinde, sadece fason çalışan işyerlerinin toplam gelirlerinin yaklaşık % 90 'nını fason gelirden elde etmelerinden dolayı; fason ilişkinin sürekli ve zorunlu olduğu söylenebilir.
25 ve daha fazla kişi çalışan işyerlerinin % 53 'ü fason ilişki içindedir. Bu grupta 1-9 çok küçük ölçekli grubun tam tersi olarak işyerlerinin % 22.11 'ı ve istihdamın % 28 'i hem kendi üretimi olup hem de fason çalışan işyeridir. Fason çalıştıran işyerlerinin oranı ise % 26, istihdamın % 29 'dur. Buna göre çok küçük ölçekli işyerleri sadece fason çalışlan işyerleri grubunda yoğunlaşırken, işyeri büyüklük grubu büyüdükçe eğilim hem kendi üretimini yapma hem de fason iş yapma ve yaptırma yönünde olmakta, yani fason imalat dışındaki gelirleri tercih etmektedirler.
Katma de§er oranı açısından incelendi§inde 1-9 kişi çalışan işyerlerinin yarattığı katma değer içinde fason imalat ilişkisi içinde olan işyerlerinin yaratığı katma değer oranı % 27.98, 25 ve daha fazla kişi çalışan işyerlerinin yarattığı toplam katma değer içinde fason imalat ilişkisi içinde olan işyerlerinin yarattığı katma değer oranı % 59.13 'tür 1-9 kişi çalışan işyerlerinden tam fason işyerlerinin katma değeri toplam katma değer içinde en yüksek, 25 ve daha fazla kişi çalışan işyerlerinden fason çalıştıran işyerlerinin katma değeri toplam katma değer içinde en yüksek orana sahiptir.