İSTİHDAM
2003 yılı I. Döneminde toplam istihdam, geçen yılın aynı dönemine göre 857 bin kişilik bir artış göstererek 20 milyon 244 bin kişi olmuştur.
| İstihdamdaki gelişmeyi açıklayan önemli bir gösterge olan istihdam oranı, işsizliğin | ||||
| yanında işgücüne katılma durumunu da yansıttığı için ülkenin iş olanaklarını açıklayan | ||||
| önemli bir ölçüttür. 2003 yılı I. Dönemine ait istihdam oranı, geçen yılın aynı dönemine | ||||
| göre Türkiye genelinde % 40.6'dan % 41.7'ye, kentsel yerlerde % 36.5'ten % 37.1'e, | ||||
| kırsal yerlerde ise % 47'den % 48.9'a yükselmiştir | ||||
Kadın İstihdamı
2003 yılı I. Döneminde istihdam edilenlerin % 28.5'ini (5 milyon 768 bin kişi) kadınlar oluşturmaktadır. Kadın istihdamı geçen yılın aynı dönemine göre % 10.1 (530 bin kişi) artmıştır. Kentsel yerlerde kadın istihdamının toplam istihdam içindeki payı % 20.7 iken, bu oran kırsal yerlerde % 37.8 olarak gerçekleşmiştir.
| İstihdam edilen kadınların % 56'sı tarım sektöründe çalışmakta ve bu sektördeki kadınların | ||||
| % 76'sını ise ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır. Türkiye genelinde istihdam edilen kadınların | ||||
| % 44.9'u (2 milyon 589 bin kişi) ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Ücretsiz aile işçisi | ||||
| olarak çalışan kadınların, toplam ücretsiz aile işçileri içindeki oranı ise % 71'dir. | ||||
Çocuk İstihdamı
| 2003 yılı I. Dönem HİA sonuçlarına göre Türkiye genelinde 12-17 yaş grubunda çalışan | ||||
| çocukların sayısı 732 bin kişidir. Aynı yaş grubundaki çocuk istihdamı, geçen yılın aynı | ||||
| dönemine göre % 5.5 (38 bin kişi) artmıştır. Bu yaş grubunda istihdam edilen çocukların | ||||
| % 51.1'i tarım, % 24.9'u hizmetler, % 24'ü sanayi sektöründe çalışmaktadır. 12-17 yaş | ||||
| grubunda çalışan çocukların % 36.9'u (270 bin kişi) kentsel yerlerde bulunmaktadır. | ||||
| Türkiye genelinde bu yaş grubunda çalışan çocukların % 55.1'ini erkek çocukları oluşturmaktadır. |
Kamu Sektöründe İstihdam
2003 yılı I. Döneminde kamu sektöründe istihdam edilenler, geçen yılın aynı dönemine göre % 3.4 artışla, 3 milyon 335 bin kişi olarak tahmin edilmiştir. Kamu sektöründe çalışanların % 74.3'ü kentsel yerlerde bulunmaktadır. 2002 yılı I. Döneminde toplam istihdam içinde kamu istihdamının payı % 16.6 iken, 2003 yılı I. Döneminde % 16.5 olarak gerçekleşmiştir.
İstihdam Edilenlerin Kayıtlılık Durumu
2003 yılı I. Döneminde istihdam edilenlerin % 26.6'sı yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Kurumu'na, % 11.4'ü Emekli Sandığı'na, % 12.1'i ise Bağ-Kur'a kayıtlı olarak çalışmaktadır. İstihdam edilenlerin, Türkiye genelinde % 49.9'u, kentsel yerlerde % 34.5'i, kırsal yerlerde ise % 65.5'i herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların % 59.9'unu erkekler oluşturmaktadır.
| Türkiye genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan | ||||
| çalışan 10 milyon 93 bin kişinin % 65.5'i (6 milyon 609 bin kişi) kırsal | ||||
| yerlerde bulunmakta ve bunların % 86'sı tarım sektöründe çalışmaktadır. |
İnformal Sektörde İstihdam
| 2003 yılı I. Dönem HİA sonuçlarına göre, Türkiye genelinde informal sektörde kendi | ||||
| hesabına veya işveren olarak çalışanların (1 milyon 233 bin kişi), toplam tarım | ||||
| dışı sektörde kendi hesabına veya işveren olarak çalışanlar (3 milyon 54 bin kişi) | ||||
| içindeki oranı % 40.4'tür. Türkiye genelinde kendi hesabına veya işveren olarak | ||||
| çalışan erkeklerin % 39.3'ü, kadınların ise % 55.7'si informal sektörde faaliyet | ||||
| göstermektedir. Aynı oran, kentsel yerlerde toplamda % 35.7, erkeklerde % 34.6 ve | ||||
| kadınlarda % 51'dir. | ||||
Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların % 58.2'si yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı değildir.
| Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların, sahip oldukları | ||||
| işyeri büyüklüğünden hareketle ücretli, yevmiyeli veya ücretsiz aile işçisi olarak | ||||
| çalışanların sayısı 564 bin kişi olarak hesaplanmıştır. Buna göre, Türkiye genelinde | ||||
| tarım dışı sektörde tahmini olarak 1 milyon 797 bin kişi informal sektörde çalışmaktadır. | ||||
| İnformal sektörde çalışanların, toplam tarım dışı sektörde çalışanlar içindeki payı | ||||
| Türkiye genelinde % 13.2, kentsel yerlerde % 11.2 ve kırsal yerlerde % 20.2 olarak | ||||
| tahmin edilmiştir. |
Sektörlere Göre İstihdam
2003 yılı I. Döneminde istihdam edilenler tarım, sanayi, inşaat ve hizmetler olarak dört ana sektör ayrımında incelendiğinde, geçen yılın aynı dönemine göre tarım ve hizmetler sektörlerinin toplam istihdam içindeki paylarında bir artış, sanayi ve inşaat sektörlerinin paylarında ise bir azalış gözlenmektedir.
2003 yılı I. Döneminde geçen yılın aynı dönemine göre toplam istihdam içinde tarım sektörünün payı % 32'den % 32.8'e, hizmetler sektörünün payı % 44.7'den % 45.2'ye yükselirken, sanayi sektörünün payı % 19.2'den % 18.6'ya, inşaat sektörünün payı ise % 4.1'den % 3.3'e düşmüştür.
Türkiye genelinde 6 milyon 639 bin kişi tarım sektöründe istihdam edilmekte olup, bunların % 48.1'ini (3 milyon 191 bin kişi) ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır.
İstihdam Edilenlerin Eğitim Durumu
| 2003 yılı I. Döneminde Türkiye genelinde istihdam edilenlerin % 47.5'ini | ||||
| ilkokul mezunları oluşturmaktadır. Bunu % 19.1 ile lise ve lise dengi meslek, | ||||
| % 11.6 ile yüksekokul ve fakülte, % 10.7 ile ilköğretim, ortaokul ve orta | ||||
| dengi meslek okulu mezunları izlemektedir. |
Kentsel yerlerde istihdam edilenlerin % 38.1'ini ilkokul, % 26.9'unu lise ve lise dengi meslek, % 18.4'ünü yüksekokul ve fakülte, % 13.4'ünü ise ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek mezunları oluşturmaktadır. Kırsal yerlerde istihdam edilenlerin, % 58.7'sini ilkokul, % 9.8'ini lise ve lise dengi meslek, % 7.6'sını ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek, % 3.4'ünü ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır.
2003 yılı I. Döneminde istihdam edilen erkeklerin % 49.1'ini ilkokul, % 21.6'sını lise ve lise dengi meslek, % 12.6'sını ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek, % 10.9'unu ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır. İstihdam edilen kadınların ise % 43.6'sını ilkokul, % 13.4'ünü yüksekokul ve fakülte, % 12.9'unu lise ve lise dengi meslek ve % 6'sını ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek mezunları oluşturmaktadır.
Eksik İstihdam
İşsizlik kadar önemli bir diğer kavram da eksik istihdam kavramıdır. Eksik istihdamın işgücü içindeki oranı 2002 yılı I. Döneminde % 5.9 iken, 2003 yılı I. Döneminde % 5 olarak gerçekleşmiştir. Eksik istihdam edilenlerin işgücü içindeki oranı, 2003 yılı I. Döneminde geçen yılın aynı dönemine göre kentsel yerlerde değişmeyerek % 6 olarak gerçekleşmiş, kırsal yerlerde ise % 5.9'dan % 3.8'e düşmüştür.
Eksik istihdam oranı cinsiyet ayrımında incelendiğinde, Türkiye genelinde erkeklerde % 6, kadınlarda % 2.5 iken, kentsel yerlerde erkeklerde % 6.4, kadınlarda % 4.7, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 5.5, kadınlarda % 0.8 olarak tahmin edilmiştir.
Eksik istihdam edilen eğitimli gençlerin işgücü içindeki oranı, Türkiye genelinde % 8.9, kentsel yerlerde % 6.4, kırsal yerlerde ise % 15.6 olarak tahmin edilmiştir. Bu oran cinsiyet ayrımında incelendiğinde, kentsel yerlerde erkeklerde % 6.9, kadınlarda % 5.7, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 17.3, kadınlarda % 10.5 olarak gerçekleşmiştir.