İSTİHDAM
2003 yılı IV. Döneminde toplam istihdam, geçen yılın aynı dönemine göre 847 bin kişilik bir azalış göstererek 20 milyon 811 bin kişi olmuştur.
| İstihdamdaki gelişmeyi açıklayan önemli bir gösterge olan istihdam oranı, | ||||
| geçen yılın aynı dönemine göre Türkiye genelinde % 44.8'den % 42.3'e, | ||||
| kentsel yerlerde % 38.1'den % 37.7'ye, kırsal yerlerde ise % 55.3'ten | ||||
| % 49.5'e düşmüştür. | ||||
Kadın İstihdamı
2003 yılı IV. Döneminde istihdam edilenlerin, % 27.2'sini (5 milyon 652 bin kişi) kadınlar oluşturmaktadır. Kadın istihdamı geçen yılın aynı dönemine göre % 11.3 (721 bin kişi) azalmıştır. Bu da, büyük ölçüde tarım sektöründe çalışan kadınların sayısındaki düşüşten kaynaklanmakta-dır. Geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında tarım sektöründe çalışan kadın sayısında 600 bin kişilik bir azalış dikkati çekmektedir. Kentsel yerlerde kadın istihdamının toplam istihdam içindeki payı % 19.9 iken, bu oran kırsal yerlerde % 35.9 olarak gerçekleşmiştir.
| İstihdam edilen kadınların % 57.1'i tarım sektöründe çalışmakta ve tarım sektöründeki kadınların | ||||
| % 80.7'sini ise ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır. Türkiye genelinde istihdam edilen kadınların | ||||
| % 48.7'si (2 milyon 755 bin kişi) ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Ücretsiz aile işçisi | ||||
| olarak çalışan kadınların, toplam ücretsiz aile işçileri içindeki oranı ise % 70.3'tür. | ||||
Çocuk İstihdamı
| 2003 yılı IV. Dönem HİA sonuçlarına göre Türkiye genelinde 12-17 yaş grubunda çalışan | ||||
| çocukların sayısı 654 bin kişidir. Aynı yaş grubundaki çocuk istihdamı, geçen yılın aynı | ||||
| dönemine göre % 22.4 (189 bin kişi) azalmıştır. Bu yaş grubunda istihdam edilen çocukların | ||||
| % 46.7'si tarım, % 27.3'ü hizmetler, % 25.9'u sanayi sektöründe çalışmaktadır. 12-17 yaş | ||||
| grubunda çalışan çocukların % 43.4'ü (284 bin kişi) kentsel yerlerde bulunmaktadır. | ||||
| Türkiye genelinde bu yaş grubunda çalışan çocukların % 62.2'sini erkek çocukları oluşturmaktadır. |
Kamu Sektöründe İstihdam
2003 yılı IV. Döneminde, kamu sektöründe istihdam edilenlerin sayısı geçen yılın aynı dönemine göre % 2.8 azalışla, 3 milyon 245 bin kişi olarak tahmin edilmiştir. Kamu sektöründe çalışanların % 73.1'i kentsel yerlerde bulunmaktadır. 2002 yılı IV. Döneminde, toplam istihdam içinde kamu istihdamının payı % 15.4 iken, 2003 yılı IV. Döneminde % 15.6 olarak gerçekleşmiştir.
İstihdam Edilenlerin Kayıtlılık Durumu
2003 yılı IV. Döneminde istihdam edilenlerin % 26.8'i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Kurumu'na, % 10.5'i Emekli Sandığı'na, % 10.8'i ise Bağ-Kur'a kayıtlı olarak çalışmaktadır. İstihdam edilenlerin, Türkiye genelinde % 51.6'sı, kentsel yerlerde % 32.7'si, kırsal yerlerde ise % 74.7'si herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların % 63'ünü erkekler oluşturmaktadır.
| Türkiye genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan | ||||
| çalışan 10 milyon 735 bin kişinin % 65'i (6 milyon 983 bin kişi) kırsal | ||||
| yerlerde bulunmakta ve bunların % 85'i tarım sektöründe çalışmaktadır. |
İnformal Sektörde İstihdam
| 2003 yılı IV. Dönem HİA sonuçlarına göre, Türkiye genelinde informal sektörde kendi | ||||
| hesabına veya işveren olarak çalışanların (1 milyon 192 bin kişi), toplam tarım | ||||
| dışı sektörde kendi hesabına veya işveren olarak çalışanlar (3 milyon 118 bin kişi) | ||||
| içindeki oranı % 38.2'dir. Türkiye genelinde kendi hesabına veya işveren olarak | ||||
| çalışan erkeklerin % 37.7'si, kadınların ise % 47.6'sı informal sektörde faaliyet | ||||
| göstermektedir. Aynı oran, kentsel yerlerde toplamda % 34.5, erkeklerde % 33.8 ve | ||||
| kadınlarda % 45.2'dir. | ||||
Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların % 58.5'i yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı değildir.
| Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların, sahip oldukları | ||||
| işyeri büyüklüğünden hareketle ücretli, yevmiyeli veya ücretsiz aile işçisi olarak | ||||
| çalışanların sayısı 591 bin kişi olarak hesaplanmıştır. Buna göre, Türkiye genelinde | ||||
| tarım dışı sektörde tahmini olarak 1 milyon 783 bin kişi informal sektörde çalışmaktadır. | ||||
| İnformal sektörde çalışanların, toplam tarım dışı sektörde çalışanlar içindeki payı | ||||
| Türkiye genelinde % 12.7, kentsel yerlerde % 10.8 ve kırsal yerlerde % 19.7 olarak | ||||
| tahmin edilmiştir. |
Sektörlere Göre İstihdam
2003 yılı IV. Döneminde, istihdam edilenler tarım, sanayi, inşaat ve hizmetler olarak dört ana sektör ayrımında incelendiğinde, geçen yılın aynı dönemine göre sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinin toplam istihdam içindeki paylarında artış gözlenirken, tarım sektörünün payında azalma olmuştur.
2003 yılı IV. Döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre, toplam istihdam içinde sanayi sektörünün payı % 18.3'ten % 18.4'e, inşaat sektörünün payı % 4.2'den % 4.9'a, hizmetler sektörünün payı % 42.4'ten % 44'e yükselirken, tarım sektörünün payı % 35.2'den % 32.7'ye düşmüştür.
Türkiye genelinde 6 milyon 799 bin kişi tarım sektöründe istihdam edilmekte olup, bunların % 50.3'ünü (3 milyon 422 bin kişi) ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır.
İstihdam Edilenlerin Eğitim Durumu
| 2003 yılı IV. Döneminde, Türkiye genelinde istihdam edilenlerin % 47.9'unu | ||||
| ilkokul mezunları oluşturmaktadır. Bunu, % 19.4 ile lise ve lise dengi meslek, | ||||
| % 11.7 ile yüksekokul ve fakülte, % 11.5 ile ilköğretim, ortaokul ve orta dengi | ||||
| meslek okulu mezunları izlemektedir. |
Kentsel yerlerde istihdam edilenlerin % 38.6'sını ilkokul, % 26.6'sını lise ve lise dengi meslek okulu, % 18'ini yüksekokul ve fakülte, % 13.7'sini ise ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu mezunları oluşturmaktadır. Kırsal yerlerde istihdam edilenlerin, % 59.2'sini ilkokul, % 10.4'ünü lise ve lise dengi meslek okulu, % 8.7'sini ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu, % 4.1'ini ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır.
2003 yılı IV. Döneminde, istihdam edilen erkeklerin % 49.1'ini ilkokul, % 21.4'ünü lise ve lise dengi meslek okulu, % 13.5'ini ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu, % 10.8'ini ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır. İstihdam edilen kadınların ise % 44.6'sını ilkokul, % 14.2'sini yüksekokul ve fakülte, % 13.8'ini lise ve lise dengi meslek okulu ve % 6'sını ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu mezunları oluşturmaktadır.
Eksik İstihdam
İşsizlik kadar önemli bir diğer kavram da eksik istihdam kavramıdır. Eksik istihdamın işgücü içindeki oranı, 2002 yılı IV. Döneminde % 5.1 iken, 2003 yılı IV. Döneminde % 5 olarak gerçekleşmiştir. Eksik istihdam edilenlerin işgücü içindeki oranı, 2003 yılı IV. Döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre kentsel yerlerde % 5.7'den % 5.1'e düşerken, kırsal yerlerde % 4.4'ten % 4.9'a yükselmiştir.
Eksik istihdam oranı cinsiyet ayrımında incelendiğinde, Türkiye genelinde erkeklerde % 5.9, kadınlarda % 2.5 iken, kentsel yerlerde erkeklerde % 5.4, kadınlarda % 4, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 6.8, kadınlarda % 1.4 olarak tahmin edilmiştir.
Eksik istihdam edilen eğitimli gençlerin işgücü içindeki oranı, Türkiye genelinde % 7.6, kentsel yerlerde % 5.6, kırsal yerlerde ise % 12.8 olarak tahmin edilmiştir. Bu oran, cinsiyet ayrımında incelendiğinde, kentsel yerlerde erkeklerde % 5.7, kadınlarda % 5.6, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 12.8, kadınlarda % 12.9 olarak gerçekleşmiştir.