İSTİHDAM

2003 yılı III. Döneminde toplam istihdam, geçen yılın aynı dönemine göre 422 bin kişilik bir azalış göstererek 22 milyon 411 bin kişi olmuştur.

İstihdamdaki gelişmeyi açıklayan önemli bir gösterge olan istihdam oranı, İstihdam edilenlerin,
geçen yılın aynı dönemine göre Türkiye genelinde % 47.4'den % 45.7'ye,
kurumsal olmayan çalışma
kentsel yerlerde % 39.3'den % 38.5'e, kırsal yerlerde ise % 60.1'den
çağındaki nüfus içindeki
% 57.1'e düşmüştür.
oranı % 45.7'dir.

Kadın İstihdamı

2003 yılı III. Döneminde istihdam edilenlerin, % 28.7'sini (6 milyon 439 bin kişi) kadınlar oluşturmaktadır. Kadın istihdamı geçen yılın aynı dönemine göre % 6.6 (454 bin kişi) azalmıştır. Bu da, tarım sektöründe çalışan ücretsiz aile işçilerinin sayısındaki düşüşten kaynaklanmaktadır. Kentsel yerlerde kadın istihdamının toplam istihdam içindeki payı % 19.9 iken, bu oran kırsal yerlerde % 38.2 olarak gerçekleşmiştir.

İstihdam edilen kadınların % 62.9'u tarım sektöründe çalışmakta ve tarım sektöründeki kadınlarınİstihdam edilen
% 82.8'ini ise ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır. Türkiye genelinde istihdam edilen kadınlarınkadınların % 54.4'ünü
% 54.4'ü (3 milyon 501 bin kişi) ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Ücretsiz aile işçisiücretsiz aile işçileri
olarak çalışan kadınların, toplam ücretsiz aile işçileri içindeki oranı ise % 69.1'dir.oluşturmaktadır.

Çocuk İstihdamı
2003 yılı III. Dönem HİA sonuçlarına göre Türkiye genelinde 12-17 yaş grubunda çalışanÇocuk istihdamı
çocukların sayısı 948 bin kişidir. Aynı yaş grubundaki çocuk istihdamı, geçen yılın aynıgeçen yılın aynı
dönemine göre % 22.3 (272 bin kişi) azalmıştır. Bu yaş grubunda istihdam edilen çocukların dönemine göre % 22.3
% 58.9'u tarım, % 21.1'i hizmetler, % 20.1'i sanayi sektöründe çalışmaktadır. 12-17 yaş azalmıştır.
grubunda çalışan çocukların % 35'i (332 bin kişi) kentsel yerlerde bulunmaktadır.
Türkiye genelinde bu yaş grubunda çalışan çocukların % 55.6'sını erkek çocukları oluşturmaktadır.

Kamu Sektöründe İstihdam

2003 yılı III. Döneminde, kamu sektöründe istihdam edilenlerin sayısı geçen yılın aynı dönemine göre % 3.5 azalışla, 3 milyon 32 bin kişi olarak tahmin edilmiştir. Kamu sektöründe çalışanların % 74.3'ü kentsel yerlerde bulunmaktadır. 2002 yılı III. Döneminde, toplam istihdam içinde kamu istihdamının payı % 13.8 iken, 2003 yılı III. Döneminde % 13.5 olarak gerçekleşmiştir.

İstihdam Edilenlerin Kayıtlılık Durumu

2003 yılı III. Döneminde istihdam edilenlerin % 25'i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Kurumu'na, % 9.1'u Emekli Sandığı'na, % 11.4'ü ise Bağ-Kur'a kayıtlı olarak çalışmaktadır. İstihdam edilenlerin, Türkiye genelinde % 54.4'ü, kentsel yerlerde % 33.7'si, kırsal yerlerde ise % 76.4'ü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların % 60.9'unu erkekler oluşturmaktadır.

Türkiye genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan Kentsel yerlerde istihdam edilenlerin
çalışan 12 milyon 189 bin kişinin % 68'i (8 milyon 293 bin kişi) kırsal% 33.7'si yaptığı işten dolayı herhangi bir
yerlerde bulunmakta ve bunların % 86.6'sı tarım sektöründe çalışmaktadır.sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı değildir.

İnformal Sektörde İstihdam
2003 yılı III. Dönem HİA sonuçlarına göre, Türkiye genelinde informal sektörde kendiTarım dışı sektörde
hesabına veya işveren olarak çalışanların (1 milyon 249 bin kişi), toplam tarımkendi hesabına veya işveren
dışı sektörde kendi hesabına veya işveren olarak çalışanlar (3 milyon 199 bin kişi)olarak çalışanların % 39'u
içindeki oranı % 39'dur. Türkiye genelinde kendi hesabına veya işveren olarakinformal sektörde faaliyet
çalışan erkeklerin % 38.8'i, kadınların ise % 44.2'si informal sektörde faaliyetgöstermektedir.
göstermektedir. Aynı oran, kentsel yerlerde toplamda % 35.9, erkeklerde % 35.4 ve
kadınlarda % 43.4'tür.

Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların % 56.2'si yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı değildir.

Kendi hesabına veya işveren olarak informal sektörde çalışanların, sahip oldukları
işyeri büyüklüğünden hareketle ücretli, yevmiyeli veya ücretsiz aile işçisi olarakTarım dışı sektörde
çalışanların sayısı 683 bin kişi olarak hesaplanmıştır. Buna göre, Türkiye genelindeistihdam edilenlerin
tarım dışı sektörde tahmini olarak 1 milyon 932 bin kişi informal sektörde çalışmaktadır.% 13.8'i informal sektörde
İnformal sektörde çalışanların, toplam tarım dışı sektörde çalışanlar içindeki payıçalışmaktadır.
Türkiye genelinde % 13.8, kentsel yerlerde % 12.2 ve kırsal yerlerde % 19.4 olarak
tahmin edilmiştir.

Sektörlere Göre İstihdam

2003 yılı III. Döneminde, istihdam edilenler tarım, sanayi, inşaat ve hizmetler olarak dört ana sektör ayrımında incelendiğinde, geçen yılın aynı dönemine göre hizmetler sektörünün toplam istihdam içindeki payında artış, tarım ve sanayi sektörlerinin paylarında azalış gözlenirken, inşaat sektörünün payında bir değişim olmamıştır.

2003 yılı III. Döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre, toplam istihdam içinde hizmetler sektörünün payı % 39.5'den % 40.3'e yükselirken, tarım sektörünün payı % 38.1'den % 37.4'e, sanayi sektörünün payı % 17.5'den % 17.3'e düşmüştür. İnşaat sektörünün payı ise değişmeyerek % 4.9 seviyesinde kalmıştır.

Türkiye genelinde 8 milyon 389 bin kişi tarım sektöründe istihdam edilmekte olup, bunların % 53.8'ini (4 milyon 514 bin kişi) ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır.

İstihdam Edilenlerin Eğitim Durumu
2003 yılı III. Döneminde, Türkiye genelinde istihdam edilenlerin % 50.4'ünüİstihdam edilenlerin % 72.2'ini
ilkokul mezunları oluşturmaktadır. Bunu, % 17.7 ile lise ve lise dengi meslek,lise altı eğitim alanlar
% 11.6 ile ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu, % 10.1 ileile hiç eğitim almayanlar
yüksekokul ve fakülte mezunları izlemektedir.oluşturmaktadır.

Kentsel yerlerde istihdam edilenlerin % 39.8'ini ilkokul, % 25.6'sını lise ve lise dengi meslek okulu, % 16.8'ini yüksekokul ve fakülte, % 14.2'sini ise ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek mezunları oluşturmaktadır. Kırsal yerlerde istihdam edilenlerin, % 61.8'ini ilkokul, % 9.3'ünü lise ve lise dengi meslek okulu, % 8.8'ini ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu, % 3'ünü ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır.

2003 yılı III. Döneminde, istihdam edilen erkeklerin % 50.9'unu ilkokul, % 20'sini lise ve lise dengi meslek okulu, % 13.8'ini ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek okulu, % 9.5'ini ise yüksekokul ve fakülte mezunları oluşturmaktadır. İstihdam edilen kadınların ise % 49.2'sini ilkokul, % 12.1'ini lise ve lise dengi meslek okulu % 11.7'sini yüksekokul ve fakülte ve % 6.1'ini ilköğretim, ortaokul ve orta dengi meslek mezunları oluşturmaktadır.

Eksik İstihdam

İşsizlik kadar önemli bir diğer kavram da eksik istihdam kavramıdır. Eksik istihdamın işgücü içindeki oranı, 2002 yılı III. Döneminde % 5 iken, 2003 yılı III. Döneminde % 4.6 olarak gerçekleşmiştir. Eksik istihdam edilenlerin işgücü içindeki oranı, 2003 yılı III. Döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre kentsel yerlerde % 5.4'den % 4.9'a, kırsal yerlerde ise % 4.5'den % 4.4'e düşmüştür.

Eksik istihdam oranı cinsiyet ayrımında incelendiğinde, Türkiye genelinde erkeklerde % 5.8, kadınlarda % 1.8 iken, kentsel yerlerde erkeklerde % 5.3, kadınlarda % 3.3, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 6.5, kadınlarda % 0.9 olarak tahmin edilmiştir.

Eksik istihdam edilen eğitimli gençlerin işgücü içindeki oranı, Türkiye genelinde % 4.5, kentsel yerlerde % 3.5, kırsal yerlerde ise % 7 olarak tahmin edilmiştir. Bu oran, cinsiyet ayrımında incelendiğinde, kentsel yerlerde erkeklerde % 4.1, kadınlarda % 2.7, kırsal yerlerde ise erkeklerde % 8.5, kadınlarda % 3.3 olarak gerçekleşmiştir.