AMAÇ
:
İstihdam ve Ücret Yapısı anketinin esas amacı; referans dönemi içinde ücretli
çalışanların; iktisadi faaliyet, ücret, cinsiyet, yaş, kıdem, eğitim durumu
gibi kişisel özellikleri ayrımında haftalık normal çalışma süresi, ortalama
saatlik brüt ücret, ortalama saatlik brüt ücret, ortalama aylık brüt kazanç,
ortalama yıllık brüt kazanç gibi değişkenler hakkında bilgi derlemek ve
zaman içinde bu değişkenlerin ücretli çalışanların kişisel niteliklerine
göre gelişimini izlemektir.
KAPSAM
:Türkiye
genelinde maden, taşocakçılığı, elektrik, gaz ve su sektörlerinin tamamı
ile imalat sanayinde 10 ve daha fazla ücretli kişi çalıştıran işyerleri
kapsanmıştır.
REFERANS
DÖNEMİ : Bu
ankette 2000 yılı II. Dönem için 1 Temmuz 2000 - 31 Aralık 2000 tarihleri,arası
referans dönemi olarak alınmıştır.
İŞYERİ
: Tek
bir mülkiyet veya kontrol düzeni altında mal veya hizmet üretimi amacıyla
genellikle tek tip Ekonomik faaliyet icra eden, soru kağıdını doldurabilecek
muhasebe, kayıt ve kaynaklara sahip olan yerlerdir.
ÜCRETLİ
ÇALIŞANLAR :
İşyerindeki sıfatı ne olursa olsun, emeği karşılığında maaş, ücret vb.
isim altında para karşılığı çalışanları kapsar. İşyeri ile ilişkisi (iş
akdi) devam etmekle beraber, hastalık, izin, grev vb. nedenlerle referans
döneminde işyerinde fiilençalışmamış
olanlar da bu sayıya dahildir. Ayrıca referans döneminde işyerinde çalışan;
işyeri sahibine, varsa ortaklarına, aile fertlerine, 3308 Sayılı Yasaya
tabi çırak ve stajyer öğrencilere, maaş, ücret, vb. bir ödeme yapılmış
ise, bu kişiler de burada kapsanmıştır. Emeği karşılığı ücret almayan iş
sahipleri ile ücretsiz aile işçileri bu grupta değerlendirilmemiştir.
HAFTALIK
FİİLİ ÇALIŞMA SÜRESİ :
Ücretli çalışanların, normal çalışma süreleri ne olursa olsun, normal iş
saatleri dışında çalışıp fazla mesai ücreti alınan süreler hariç olmak
üzere, referans döneminde fiilen çalıştıklarıhaftalıkçalışma
süresidir.
FAZLA
ÇALIŞMA SÜRESİ :
Ücretli çalışanların normal çalışma saatleri dışında fazla mesai ücreti
karşılığı çalıştıkları çalışma süresidir.
ÇIPLAKÜCRET
:İşveren
ve üçüncü kişilerce ücretli/maaşlı çalışanlara,
1.Çalışılan
süreler için,
2.Çalışılmayan
süreler için,
hizmeti
karşılığında ödenen ücretler toplamı ( 1+2 ) ve ikramiye, prim, sosyal
yardım gibi ödemelerin dışında kalan, sadece brüt ücret olarak üzerinde
anlaşılan ve hesaplanan bedeli kapsar.
ÜCRET
NİTELİĞİNDEKİ DİĞER ÖDEMELER :
Ücretli çalışanlara, üretimi özendirmek için verilen teşvik primi, satılan
mal adedine göre verilen satış primi, işin niteliği ve çalışma şartları
bakımından güç olan işlerde çalışanlara iş güçlüğü zammı, hayat ve sağlık
için tehlikeli olan işlerde çalışanlara iş riski zammı, görevde tutulmasında
veya belli yerlerde çalıştırılmasında güçlük bulunan elemanlar için temininde
güçlük zammı, kirlilik, tehlike, iş güçlüğü primi, yıpranma veya mahrumiyet
tazminatı ile normal çalışma süresinin dışında kalan fazla çalışılan süreler
için ödenen fazla mesai ücreti gibi işverenin çalışana yaptığı düzenli
ödemelerdir.
ÜCRET
VE MAAŞLAR : Yukarıda
tanımları verilen çıplak ücret ile ücret niteliğindeki diğer ödemelerin
toplamıdır. Bu toplama her ay düzenli olarak ödenen ikramiye,
primve sosyal yardım ödemeleri dedahildir.
İKRAMİYE
: İşverenin,
ücretli çalışana yılın belirli dönemlerinde yaptığı ikramiye ödemeleridir.
PRİM
:İşverenin
ücretli çalışanı işyerine bağlamak ve daha çok çalışmaya teşvik etmek amacıyla
zaman zaman ücretli çalışana ödediği kardan pay, prim vb. ödemelerdir.
AYNİ
VE NAKDİ SOSYAL YARDIMLAR : Referans
dönemi itibariyle ücretli/maaşlı çalışanlarayapılan
ayni ve nakdi sosyal yardım ödemelerini kapsar. Bu ödemelerden her ay düzenli
olarak yapılan sosyal yardımlar, ücret ve maaşın içinde değerlendirilmektedir.
Sosyal yardımlar şu alt başlıklar altında gruplandırılmışlardır.
·Aile,
çocuk, eğitim yardımı: İşverenin,
ücretli çalışanlara aile, çocukları olması durumunda çocuk ve çocuklarının
eğitimi için yaptığı eğitim yardımlarıdır.
·Evlenme,
doğum ve ölüm yardımı: İşverenin,
ücretli çalışanların evlenmeleri halinde evlilik için yaptıkları masraflara
katkıda bulunabilmek amacıyla yaptığı yardım, çalışan kadınlara doğum yapmaları
veya erkeklerin eşlerinin doğum yapmaları halinde doğum giderlerini kısmen
karşılamak amacıyla yaptığı yardım ya da çalışanların eşlerinin, çocuklarının
veya kendisinin ölümü halinde, çalışanlara ya da yakınlarına verilen sosyal
yardımlar için ücretli çalışanlara yaptığı ödemelerdir.
·Yakacak
yardımı: İşverenin,
ücretli çalışanlara yaptığı yakacak yardımıdır.
·Konut
yardımı (nakdi): İşverenin,
ücretli çalışanlara kira ödemelerine katkıda bulunmak amacıyla yaptığı
nakdi yardımdır.
·Yemek
yardımı:
İşverenin, ücretli çalışanlara ayni ya da nakdi olarak yaptığı yemek yardımıdır.
·Giyim
yardımı:
İşverenin, ücretli çalışanlara; giyecek, ayakkabı yardımı olarak yaptığı
ödemelerdir.Eğer, giyecek, ayakkabı
vb. yardımlar işyerinde kullanılmak için yapılıyor ise, bu tür ödemeler
kapsanmamıştır.
·Ulaşım
yardımı: İşverenin,
ücretli çalışanlara işe gidip gelme masraflarına katkıda bulunmak amacıyla
yaptığı ayni ya da nakdi ödemelerdir.
·Sağlık
yardımı:
İşverenin, ücretli çalışanlara sağlık harcamalarına katkıda bulunmak amacıyla
yaptığı ayni ya da nakdi ödemelerdir.
·Kültür
yardımı:
İşverenin, ücretli çalışanlara kültür yardımı olarak yaptığı ödemelerdir.
·Bayram
harçlığı: İşverenin,
ücretli çalışanlara bayramlar dolayısıyla verdiği ödemelerdir
·İzin
harçlığı: İşverenin,
ücretli çalışanlara izin dönemlerinde harcamaları için ücret veya maaşlarından
bağımsız olarak verdiği izin harçlıklarıdır.
·Diğer
sosyal yardımlar:
İşverenin, ücretli çalışanlara yaptığı yukarıda adı geçen yardım ve harçlıkların
dışında kalan sosyal yardım ödemeleridir.
KAZANÇLAR
(Giydirilmiş Ücretler) :
Ücretli ve maaşlı çalışanlara yapılan çıplak ücretler, ücret niteliğindeki
diğer ödemeler, ikramiye, prim, varsa toplu iş sözleşmesinden doğan ücret
farkı brüt ödemeleri ve sosyal yardım kalemlerinin toplamıdır.
EKONOMİK
FAALİYET KOLU SINIFLAMASI :
İmalat, madencilik, taşocakçılığı, elektrik, gaz ve su Ekonomik faaliyetleri
Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması’na
(ISIC Rev.3. 1990) uygun olarak kodlanmıştır. Ancak tablolarda bazı iki
basamaklı Ekonomik faaliyet kollarıgruplandırılarak
sunulmuştur.