DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
1996 I. DÖNEM İSTİHDAM VE KAZANÇ ANKETİ
GEÇİCİ SONUÇLARINI AÇIKLADI.
|
1996’nın ilk altı aylık döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 42 milyon 667 bin TL. olarak tahmin edilmiştir. |
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, ücretli çalışanların; iktisadi faaliyet kolu, coğrafi bölge, işyeri büyüklüğü ve işyerinin diğer özellikleri ayrımında haftalık fiili çalışma süresi, fazla mesai süres i, toplam kazanç ve ücretin alt bileşenleri hakkında bilgi derlemek amacıyla ‘İstihdam ve Kazanç Anketi’ adıyla yeni bir çalışmaya başlamıştır. İlk uygulamasına 1996 yılında başlanan ve altı aylık dönemler iti bariyle uy gulanan ‘İstihdam ve Kazanç Anketi’ nde Türkiye genelinde tarım dışı tüm sektörlerin kapsanması planlanmış, ancak tarım dışı tüm sektörlerde faaliyette bulunan işyerlerinin güncel bir adres listesinin olmaması nedeniyle anketin ilk uygulamasında a< FONT FACE="Times New Roman">dres ve diğer bilgileri güncel olan madencilik, taşocakçılığı, elektrik, gaz ve su sektörlerinin tamamı ile imalat sanayinde 10 ve daha fazla ücretli kişi çalıştıran işyerleri kapsanmıştır. |
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, 1996 I. Dönem (1 Ocak 1996 – 30 Haziran 1996) İstihdam ve Kazanç Anketi geçici sonuçlarına göre, 1996 yılının ilk yarısında kişi başına aylık o rtalama brüt ücret 36 milyon 348 bin TL., kişi başına aylık ortalama kazanç ise 42 milyon 667 bin TL. o
larak tahmin edilmiştir.ORTALAMA BRÜT ÜCRET ve KAZANÇ
İktisadi faaliyet koluna göre :
1996 yılının ilk altı aylık döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç, ankette kapsanan iktisadi faaliyet kolları itibariyle karşılaştırıldığında, en yüksek kişi başına aylık ortalama brüt kazancın 64 milyon 902 bin TL. ile elektrik, gaz ve su sektöründe olduğu görülmektedir. Bunu 43 milyon 563 bin TL. ile madencilik ve taşocakçılığı sektörü takip etmektedir. Kazancın bileşenlerini oluşturan brüt ücretin, brüt kazanç içindeki payı ele ktrik, gaz ve su sektöründe % 89.4 iken, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe bu oran % 78.6’ ya düşmektedir.
Fiili çalışma karşılığı saatlik ücret :
Fiili çalışma karşılığı saatlik ücretin kamu sektöründe, özel sektöre göre daha yüksek olduğu görülmektedir (Tablo 1). İşyerinin ücretli çalışan sayısı grubuna göre karşılaştırıldığında, işy eri büyüklüğü arttıkça kişi başına fiili çalışma karşılığı saatlik ücretin de yükseldiği görülmektedir (Tablo 2). En yüksek fiili çalışma karşılığı saatlik ücret elektrik gaz ve su iktisadi faaliyet kolundadır.
İşyerinin yasal statüsüne göre :
Aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar işyerinin yasal statüsüne göre incelendiğinde, hem kamu hem de özel sektörde en yüksek ortalama brüt ücret ve kazancın elektrik, gaz ve su sektöründe o lduğu görülmektedir. Elektrik, gaz ve su iktisadi faaliyet kolunda, kişi başına aylık ortalama brüt kazanç özel sektörde 76 milyon 314 bin TL. ve kamu kesiminde 64 milyon 711 bin TL. olarak tahmin edilmiştir. Ankette ka psanan üç iktisadi faaliyet kolunda, sektörler itibariyle ücretli çalışanların yılın ilk altı ayında aylık ortalama brüt ücret ve kazançları karşılaştırıldığında, kamu sektöründe çalışanların ortalama brüt ücret ve kaza nçların özel sektörde çalışanlara göre (elektrik, gaz ve su sektörü hariç) çok daha yüksek olduğu görülmektedir (Grafik 1 ve Tablo 1).
Ücretli çalışan sayısı grubuna göre :
İşyerindeki ücretli çalışan sayısına göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar karşılaştırıldığında, işyeri büyüklüğü arttıkça kişi başına aylık ortalama brüt ücret ve kazancın da yükseldiği g örülmektedir (Grafik 2). 500 ve daha fazla ücretli çalışanı bulunan büyük ölçekli işyerlerinde kişi başına aylık ortalama brüt ücret 45 milyon 715 bin TL., aylık ortalama brüt kazanç ise 54 milyon 675 bin TL. olarak tahmin edilmiştir. 1-9 ücretli çalışanı bulunan küçük ölçekli işyerlerinde kişi başına aylık ortalama brüt ücret 21 milyon 712 bin TL. olarak, aylık ortalama brüt kazanç ise 24 milyon 29 bin TL. olarak tahmin edilmiştir (Tablo 2).
İşyerinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre :
İşyerinin doğrudan veya dolaylı toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki kamu ve özel sektör işyerlerinde ücretli çalışanların aylık ortalama brüt ücret ve kazançlarının, toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında bulunan işyerlerine göre daha yüksek olduğu görülmektedir (Tablo 3).
Aylık ortalama brüt kazanç T.İ.S kapsamındaki işyerlerinde kişi başına 54 milyon 124 bin TL. ve kişi başına aylık ortalama brüt ücret 45 milyon 8 bin TL. olarak tahmin edilmiştir. T.İ.S. kapsamı dışında kalan işyerlerinde kişi başına ay lık ortalama brüt kazanç 25 milyon 393 bin TL. ve k
işi başına aylık ortalama brüt ücret 23 milyon 291 bin TL. olarak tahmin edilmiştir. Dolayısıyla toplu iş sözleşmelerinin ücretler ve kazançlar üzerinde çok etkili oldu ğu görülmektedir.İşkollarına göre :
İktisadi faaliyet kolu itibariyle aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın 72 milyon 34 bin TL. ile ‘11-Tetkik ve arama hariç, ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ve bunlarla ilgili hizmet faaliyetleri’
(ISIC Rev.3 1990) işkolunda olduğu görülmektedir. İmalat sanayii sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazanç 66 milyon 498 bin T L. ile ‘32- Elektronik tüpler ve elektronik valf ile diğer elektronik parçaların imalatı ’işkolunda olduğu görülmektedir. Elektrik, gaz ve su sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazanç 88 milyon 426 bin TL. ile ‘40- Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı’ işkolunda olduğu görülmektedir (Tablo 4).T.İ.S. kapsamındaki işyerlerinde; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın 72 milyon 135 bin TL. ile ‘11- Tetkik ve arama hariç, ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ve bunlarla ilgili hizmet faaliyetleri’işkol unda olduğu görülmektedir. T.İ.S. kapsamında imalat sanayii sektöründe en yüksek ortalama brüt kazanç
, 81 milyon 139 bin TL. ile ‘22- Basım ve yayım: plak, kaset ve benzeri kayıtlı medyanın çoğaltılması’ işkolundadır. E lektrik, gaz ve su sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazancın 88 milyon 604 bin TL. ile ‘40- Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı’ işkolunda olduğu görülmektedir (Tablo 5).T.İ.S. kapsamı dışındaki işyerlerinde, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek ortalama brüt kazanç 22 milyon 34 bin TL. ile ‘14- Taşocakçılığı ve diğer madencilik’ işkolundadır. İmalat sanayii sektöründe ise, en yüksek ortalam a brüt kazancın 66 milyon 147 bin TL. ile ‘35- Diğer ulaşım araçlarının imalatı’ işkolunda olduğu görülmektedir. Elektrik, gaz ve su sektöründe '40- Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı’
işkolunda gözlem değeri öngörülenden az olduğu için bilgi verilememiştir. ‘41-Suyun toplanması, arıtılması ve dağıtılması’ işkolunda ise ortalama brüt kazanç 27 milyon 343 bin TL.’dır. (Tablo 6).Coğrafi bölge ve seçilmiş illere göre :
İşyerinin bulunduğu yedi coğrafi bölge ve seçilmiş dört il’e göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, kişi başına aylık ortalama brüt kazancın sırasıyla en yüksek Ankara ili (50 milyon 10 bin TL.), Doğu Anadolu bölgesi (47 milyon 572 bin TL.), Adana ili (46 milyon
661 bin TL.) ve Akdeniz bölgesinde (46 milyon 616 bin TL.) olduğu görülmektedir (Tablo 7).İşyerinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna ve yedi coğrafi bölge ve seçilmiş dört il’e göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, T.İ.S. kapsamındaki işyerlerinde, Marmara ve Akdeniz bölgeleri ile İst anbul ve Ankara illerinde ortalama brüt ücret ve kazancın diğer bölge ve illere göre daha yüksek olduğu görülmektedir. T.İ.S uygulanan bu bölge ve iller arasında en yüksek ortalama br
üt kazanç İstanbul ilinde 64 milyon 756 bin TL. olarak gerçekleşmiştir.T.İ.S kapsamındaki işyerlerinin yasal statüleri dikkate alındığında ise, en yüksek ortalama brüt kazancın özel sektörde, Karadeniz bölgesinde 81 milyon 842 bin TL. olduğu görülmektedir. Kamu sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazanc ın sırasıyla İstanbul, Ankara ve Doğu Anadolu’da olduğu görülmektedir. Kamu sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın elde edildiği İstanbul ilinde bu rakam, 98 milyon 773 bin TL. olarak tahmin edilm
iştir (Tablo 8). < /P>T.İ.S kapsamı dışında kalan işyerlerine yasal statülerini dikkate alarak baktığımızda, en yüksek ortalama brüt kazancın kamu sektöründe, İzmir’de, 49 milyon 42 bin TL. olarak gerçekleştiği görülmekted ir. Özel sektörde ise en yüksek ortalama brüt kazanç Ankara ilinde ve 37 milyon 943 bin TL.’dır (Tablo 9).
İkramiye ve prim ödemeleri :
İkramiye ve prim ödemelerinin brüt kazanç içindeki oranına baktığımızda en yüksek değerin madencilik ve taşocakçılığı sektöründe (% 18.2) olduğu görülmektedir. Bu oranı artıran faktör, kamu kesimi madencilik ve taşocakçılığı (% 19.2) sektörüdür. Özel sektörde aynı iktisadi faaliyet kolunda ikramiye ve primin brüt kazanç içindeki oranı % 7.9 dur. Elektrik, gaz ve su sektöründe, özel kesimde çalı
şanların ortalama aylık brüt kazançlarının % 27.3’ünü ikramiye ve prim oluşturmaktadır. İşyerinin ücretli çalışan sayısı grubuna göre baktığımızda işyeri büyüklüğü arttıkça ikramiye ve prim ödemelerin arttığı görülmektedir (Tablo 2). Top lu iş sözleşmelerinin ikramiye ve prim ödemelerinin düzeyinde de belirleyici bir unsur olduğu görülmektedir (Tablo 3 ve Tablo 7).Sosyal yardımlar :
Ankette kapsanan üç iktisadi faaliyet kolunda, düzensiz sosyal yardımların, aylık ortalama brüt kazanç içindeki payı % 2.8 olarak tahmin edilmiştir. Bu oran, üç iktisadi faaliyet kolu için de aynı dır.
T A B L O L A R
