TANIM VE KAVRAMLAR
AMAÇ : İstihdam ve Ücret Yapısı anketinin esas amacı; referans dönemi içinde ücretli çalışanların; iktisadi faaliyet, ücret, cinsiyet, yaş, kıdem, eğitim durumu gibi kişisel özellikleri ayrımında haftalık normal çalışma süresi, ortalama saatlik brüt ücret, ortalama saatlik brüt ücret, ortalama aylık brüt kazanç, ortalama yıllık brüt kazanç gibi değişkenler hakkında bilgi derlemek ve zaman içinde bu değişkenlerin ücretli çalışanların kişisel niteliklerine göre gelişimini izlemektir.
KAPSAM :Türkiye genelinde maden, taşocakçılığı, elektrik, gaz ve su sektörlerinin tamamı ile imalat sanayinde 10 ve daha fazla ücretli kişi çalıştıran işyerleri kapsanmıştır.
ÖRNEKLEME YÖNTEMİ
:
İstihdam ve Ücret Yapısı Anketi'nin örnekleme yöntemi iki aşamalıdır.
ii) örnek işyerlerinden ücretli çalışanların seçimi, işyerinden seçilecek ücretli kişi sayısında, işyerindeki toplam ücretli çalışan sayısı dikkate alınmıştır. Ücretli çalışanların seçiminde, hem rastgeleliği sağlamak hem de kişilerin demografik özellikleri ve ücretlerinde bağımsız seçim yapmak amacıyla ücretli çalışanlar soyadlarına göre sıralanarak bir seçim yapılmıştır.
İKTİSADİ FAALİYET SINIFLAMASI: Madencilik, taşocakçılığı, elektrik, gaz ve su iktisadi faaliyetleri Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması'na ( ISIC Rev.3. 1990), imalat sanayi ise Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması'na (ISIC Rev.2.1968) uygun olarak kodlanmıştır.
İŞYERİ : Tek bir
mülkiyet veya kontrol düzeni altında mal veya hizmet üretimi amacıyla
genellikle tek tip Ekonomik faaliyet icra eden, soru kağıdını doldurabilecek
muhasebe, kayıt ve kaynaklara sahip olan yerlerdir.
ÜCRETLİ
ÇALIŞANLAR : İşyerindeki sıfatı ne olursa olsun, emeği karşılığında maaş,
ücret, yevmiye vb. ad altında para karşılığı çalışanları kapsar. İşyeri ile ilişkisi
(iş akdi) devam etmekle beraber, hastalık, izin, grev vb. nedenlerle Kasım ayında işyerinde fiilen çalışmamış
olanlar da bu sayıya dahildir. Kasım 1994'te işyerinde çalışan;
işyeri sahibine, varsa ortaklarına, aile fertlerine, 3308 Sayılı Yasaya tabi
çırak ve stajyer öğrencilere, maaş, ücret, vb. bir ödeme yapılmış ise, bu
kişiler de burada kapsanmıştır. Emeği karşılığı ücret almayan iş sahipleri ile
ücretsiz aile işçileri bu grupta değerlendirilmemiştir.
AYLIK BRÜT ÜCRET : Kasım ayında yapılan toplam düzenli nakdi brüt ödemeleri kapsar.
AYLIK BRÜT KAZANÇ : Kasım ayında yapılan toplam düzenli ve düzensiz nakdi brüt ödemeler ile Kasım ayında yapılan fazla mesai ödemelerini kapsar.
DÜZENLİ ÖDEMELER :
Her ay ödenen ve aşağıdaki kalemleri içeren ödemelerdir.
· Normal çalışma karşılığı yapılan brüt ücret veya maaş ödemeleri: İşveren ve üçüncü kişilerce hizmetliye, hizmeti karşılığında ödenen ikramiye, prim, sosyal yardım gibi ödemelerin dışında kalan, sadece brüt ücret olarak üzerinde anlaşılan ve hesaplanan bedeli kapsar.
· Üretimi özendirici teşvik, satış, sorumluluk, kirlilik, tehlike, iş güçlüğü primi ve mahrumiyet tazminatı gibi düzenli olarak her ay yapılan ödemeler: Üretimi özendirmek için verilen teşvik primi, satılan mal adedine göre verilen satış primi, Işin niteliği ve çalışma şartları bakımından güç olan işlerde çalışanlara iş güçlüğü zammı, hayat ve sağlık için tehlikeli olan işlerde çalışanlara iş riski zammı, temininde, görevde tutulmasında veya belli yerlerde çalıştırılmasında güçlük bulunan elemanlar için temininde güçlük zammı, kirlilik, tehlike, iş güçlüğü primi, yıpranma veya mahrumiyet tazminatı gibi işverenin çalışana yaptığı ödemelerdir.
· Düzenli olarak, her ay yapılan sosyal yardımlar (aile, kira vb.) dahil olmak üzere garanti altına alınan diğer ödemeler: Ücretli çalışana, aile ve çocuk yardımı, konut ve kira yardımı gibi düzenli olarak her ay yapılan sosyal yardım ve garanti altına alınan diğer ödemelerdir.
DÜZENSİZ ÖDEMELER :
Ücretli çalışana, her ay düzenli olarak ödenmediği halde, Kasım ayında yapılan; ikramiye, prim, düzenli olmayan sosyal yardım vb. ödemeler toplamıdır. Burada kapsanan ikramiye, prim, düzenli olmayan sosyal yardım vb. diğer ödemeler aşağıda belirtilen kalemlerden oluşmaktadır.
· Yılın belirli dönemlerinde ödenen ikramiyeler:İşverenin, ücretli çalışana yılın belirli dönemlerinde yaptığı ikramiye ödemeleridir.
· Düzensiz olarak ödenen kar payı, prim vb. ödemeler:İşverenin ücretli çalışanı işyerine bağlamak ve daha çok çalışmaya teşvik etmek amacıyla zaman zaman ücretli çalışana ödediği kardan pay, prim vb. ödemelerdir.
· Tatil yardımı:İşverenin, ücretli çalışana ücreti dışında, tatil harcamalarına katkıda bulunmak amacıyla yaptığı ödemelerdir.
· Yakacak yardımı gibi yılda bir ya da iki kez yapılan ödemeler:İşverenin, ücretli çalışana; yakacak, giyecek, ayakkabı yardımı gibi yılda bir ya da iki kez yaptığı ödemelerdir. Eğer giyecek, ayakkabı vb. yardımlar işyerinde kullanmak için yapılıyor ise, bu tür yardım ödemeleri burada kapsanmıştır.
· Evlenme, doğum ve ölüm yardımı olarak yapılan ödemeler:İşverenin, çalışanlara evlenmeleri halinde evlilik için yaptıkları masraflara katkı sağlamak amacıyla yaptığı yardım, çalışan kadınlara doğum yapmaları veya erkeklerin eşlerinin doğum yapmaları halinde doğum giderlerini kısmen karşılamak amacıyla yaptığı yardım ya da çalışanların eşlerinin, çocuklarının veya kendisinin ölümü halinde, çalışanlara ya da yakınlarına yapılan sosyal yardım ödemeleridir.
· Bu kapsamda yapılan diğer düzensiz ödemeler:Düzensiz sosyal yardım kapsamında yeralan, yukarıda belirtilmeyen ve Kasım ayında ücretli çalışana yapılan diğer ödemelerdir.
YILLIK BRÜT KAZANÇ: Yıllık brüt kazanç, aşağıda açıklanan 1994 yılında ücretli çalışana yapılan yıllık ücret veya maaş, sosyal yardım, fazla mesai ücreti, ikramiye, prim vb. brüt nakdi ödemeleri kapsar.
a) 1994 yılında ücretli çalışana düzenli olarak, her ay ödenen brüt ücret veya maaşlar toplamı; bunlar;
- Normal çalışma karşılığı yapılan brüt ücret veya maaş ödemelerini,
- Üretimi özendirici teşvik, satış, sorumluluk, kirlilik, tehlike, iş güçlüğü primi ve mahrumiyet tazminatı gibi düzenli olarak, her ay yapılan ödemeleri,
- Düzenli olarak her ay yapılan sosyal yardımlar (aile, kira vb.) dahil olmak üzere garanti altına alınan diğer ödemeleri içermektedir.
b) 1994 yılında ücretli çalışana fazla mesai karşılığı yapılan ödemeler toplamı; ücretli çalışana normal çalışma süresi dışındaki çalışmaları için yapılan fazla mesai ödemelerini kapsamaktadır.
c) 1994 yılında her ay yapılmayan, ancak yılın belirli dönemlerinde yapılan; ikramiye, prim, sosyal yardım vb. ödemeler toplamı; Bu kısma, 1994 yılında yapılan;
- Yılın belirli dönemlerinde ödenen ikramiyeler
- Düzensiz olarak ödenen kar payı, prim vb. ödemeler
- Tatil yardımı olarak yapılan ödemeler
- Yakacak yardımı gibi yılda bir ya da iki kez yapılan sosyal yardım ödemeleri
- Evlenme, doğum ve ölüm yardımı olarak yapılan ödemeler
- Dini bayramlarda yapılan ödemeler
- Bu kapsamda yapılan diğer düzensiz ödemeler
dahil edilmektedir.