Türkiye genelinde belediye teşkilatı olan yerleşim birimlerinde içme-kullanma suyu şebekelerinin mevcut  durumlarına ait 2001 yılı bilgileri açıklandı.

2001 yılı içerisinde belediye teşkilatı olan yerleşim birimlerinde nüfusun % 91,5’ine içme-kullanma suyu şebekesi ile hizmet götürülmüştür. İçme kullanma suyu amaçlı 4,42 milyar metreküp su çekilmiş, çekilen suyun % 37,87’si arıtılarak kullanıcılara dağıtılmıştır. Türkiye genelinde faal durumda bulunan toplam 110 adet içme-kullanma suyu arıtma tesisi 223 belediyeye hizmet götürmüştür.

       Enstitü Başkanlığı belediye teşkilatı olan yerleşim birimlerinde içme-kullanma suyu şebekelerine çekilen su miktarı ve arıtım durumunu aşağıdaki gibi açıklamıştır.

 

Toplam belediye sayısı	3215
Belediye nüfusu	53 377 431
Belediye nüfusunun Türkiye nüfusuna oranı	78,7
İçme-kullanma suyu şebekesi olan belediye sayısı	2925
Hizmet ettiği nufus yüzdesi	91,5
Toplam çekilen su miktarı (m3/yıl)	4 419 837 900
İçme-kullanma suyu arıtma tesisi kullanan belediye sayısı	223
İçme-kullanma suyu arıtma tesisi sayısı	110
Hizmet ettiği nufus yüzdesi	38,4
İçme-kullanma suyu arıtma tesis kapasitesi (m3/yıl)	2 963 076 180
Fiziksel arıtma (m3/yıl)	583 559 600
Konvansiyonel arıtma (m3/yıl)	2 379 516 580
Arıtılan miktar (m3/yıl)	1 673 648 741
Fiziksel arıtma (m3/yıl)	455 847 100
Konvansiyonel arıtma (m3/yıl)	1 217 801 641
İçme-kullanma suyu şebekesinin işletilmesinden sorumlu birimlerin sayısı
Belediye birimi	2966
Belediye şirketi	20
Bağlı kuruluş	147
Özel sektör	2
Birlik	80

 

       2001 yılı  itibariyle  Türkiye  genelinde  belediye  teşkilatı  kurulmuş  olan  3 215 belediyeden  2 925’inde  içme-kullanma  suyu  şebeke  ile  bunların  223’ünde ise arıtılarak dağıtılmıştır.

       İllerde içme-kullanma suyu şebekesi kullanan nüfus oranlarına bakıldığında Gaziantep % 99,9,  Düzce  % 99,8, Bilecik  ve Sakarya % 99,2 en fazla yüzdeye sahiptir. Bingöl % 45,5,Hakkari % 68,9 ve Trabzon % 77,7’lik oranlar ile en düşük içme-kullanma suyu şebekesi ile hizmet edilen nüfus oranlarına sahiptir.

       İçme-kullanma suyu şebekesiyle hizmet edilen nüfus oranları nüfus gruplarına göre incelendiğinde  nüfusu 5 000’in altında olan  yerleşim yerlerinde  belirgin bir düşüş göze çarpmaktadır.  Belediyelerde içme-kullanma suyu şebekesiyle hizmet edilen nüfusun oranı nüfusu  500 000’nin  üzerinde  olan  belediyelerde  toplam nüfusun % 40,5’ine karşılık gelmektedir. Nüfusu 2 000’nin altındaki belediyeler hariç, diğer nüfus gruplarında ise şebeke ile hizmet edilen nüfus yüzdeleri yaklaşık aynı değerlerdedir.

            İçme-kullanma suyu şebekelerine çekilen toplam 4,42 milyar metreküp suyun % 35’i kuyu, %31’i baraj, % 21’i kaynak, % 8’i göl, % 3’ü akarsu ve % 2’si göletten çekilmiştir. Toplam çekilen suyun % 60,9’u büyükşehir belediyeleri olan iller tarafından çekilmiştir. Nüfusu  500 000’nin  üzerinde  olan  iller  içerisinde İstanbul % 17,4’lük su çekim oranıyla dikkati çekmektedir.
 
            Toplam 110 adet arıtma tesisinin 58’i fiziksel arıtma, 52’si konvansiyonel arıtma tesisi olarak 223 belediyeye hizmet vermektedir. Türkiye genelinde fiziksel arıtma tesis sayısı fazla olmasına rağmen konvansiyonel arıtma tesislerinin hem kapasite hem de arıtılan su miktarlarının daha fazla olduğu dikkat çekmektedir. Toplam arıtılarak dağıtılan içme-kullanma suyunun % 72,8’i konvansiyonel arıtmadan sonra dağıtılmaktadır. Ayrıca toplam tesis kapasitesi ile arıtılan su miktarları incelendiğinde arıtma tesislerinin toplam kapasitelerinin sadece % 56,5’inin kullanıldığı görülmektedir
          İçme-kullanma  suyu   arıtma  tesisi  ile  hizmet   edilen  nüfusun % 74,3’ünü nüfusu   500 000’nin üzerinde olan  belediyeler  oluşturmaktadır.  Nüfusu  500 000’nin altında olan belediyelerde ise içme-kullanma suyu arıtma tesisi ile hizmet edilen nüfus oranlarının oldukça düşük olduğu görülmektedir.

          Belediyelerde içme-kullanma suyu şebekesinin işletilmesinden sorumlu birimlere bakıldığında, genellikle belediye birimlerinin (Fen işleri, Su işleri vb.) bu hizmetleri yürüttüğü görülmektedir. Söz konusu hizmetlerin yürütülmesinde özel sektör ve belediye birimlerinin çok yaygın olmadığı dikkati çekmektedir.

 

TABLO 1.İçme-kullanma suyu şebekesi ve arıtma tesisi kullanım durumlarına göre belediye sayıları ve hizmet ettikleri nüfus yüzdeleri

 TABLO 2. Nüfus gruplarına göre içme-kullanma suyu şebekesi ve arıtma tesisi kullanım durumları

TABLO 3. Temin edildiği kaynaklara göre içme-kullanma suyu şebekesine çekilen su miktarı (1 000 m3/yıl)

TABLO 4. İçme-kullanma suyu arıtma tesisi mevcut durumu (1 000 m3/yıl)