2000 yılında hanehalkı tarım işletmelerinde mevsimlik kadın tarım işçilerinin günlük ücretleri 1999 yılına göre % 33,4 oranında artış göstererek 3 934 000 TL olarak gerçekleşirken, erkek işçi ücretleri % 39,7 oranında artış göstererek 5 608 000 TL olarak gerçekleşmiştir.
2000 yılında uygulanan "Tarımsal İşletmelerde (Hanehalkı) Ücret Yapısı Anketi" sonuçlarına göre, sürekli tarım işçilerine ödenen ortalama aylık ücretin 1999 yılına göre , kadınlar için % 35,8 oranında artarak 122 600 000 TL ve erkekler için % 30,8 oranında artarak 140 776 000 TL olarak gerçekleştiği görülmektedir. Devlet sektöründeki tarım işletmelerinden derlenen anket sonuçlarına göre ise, yine bir önceki yıla göre, kadın mevsimlik tarım işçilerinin günlük ücretlerinin %63,2 oranında artarak 10 638 000 TL ve erkek işçilerin ücretlerinin %63,7 oranında artarak 11 781 732 TL olarak gerçekleştiği görülmektedir. Sürekli kadın tarım işçilerinin ortalama aylık ücretleri ise, % 62,3 oranında artarak 371 116 000 TL ve erkek işçilerin ücretleri % 68,5 oranında artarak 398 698 000 TL olarak gerçekleşmiştir.
2000 yılında uygulanan tarımsal işletmeler ücret yapısı anketleri, özel işletmeler olan hanehalkı ya da hanehalkı ortaklığı şeklindeki geleneksel yapıya sahip tarım işletmelerinde uygulanan "Tarımsal İşletmelerde (Hanehalkı) Ücret Yapısı Anketi" ve devlet işletmeleri olan Tarım İşletmesi Genel Müdürlükleri, Araştırma Enstitüleri ve Üretme İstasyonları niteliğindeki işletmelerde uygulanan "İstihdam ve Ücret Yapısı Anketi" olmak üzere iki tanedir.
Bu kaynaklardan elde edilen verilere dayalı sonuçlar 1999 yılı ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tablolarda özetlenmiştir.
Mevsimlik tarım işçilerine yapılan en yüksek günlük ücret ödemesi, erkek işçiler için 7 781 000 TL. ve kadın işçiler için 6 628 000 TL. olarak Giresun ilinde gerçekleşmiştir. En düşük günlük ücretler ise, erkek tarım işçileri için 3 458 000 TL. olarak, kadın işçiler için 3 203 000 TL. olarak Hatay' da gerçekleşmiştir (Tablo 1).
Tarımsal faaliyette bulunan hanehalklarının, sürekli tarım işçilerine ödedikleri aylık ortalama ücretlerin illere ve cinsiyete göre değişimine bakıldığında ise, 180 000 000 TL. ile Eskişehir'in erkek işçilere en yüksek ücretin ödendiği il olduğu görülmektedir. Hatay ise 128 819 000 TL. ile erkek işçilere en düşük ortalama ücretin ödendiği il olarak gözlenmektedir (Tablo 1).
Mevsimlik tarım işçilerine ödenen en yüksek ve en düşük günlük ücretlerin, faaliyet ve cinsiyete göre nasıl gerçekleştiği irdelendiğinde, 7 334 000 TL. ile sulama faaliyeti yapan erkek işçilerin en yüksek, 3 235 000 TL. ile arazinin bitkiden temizlenmesi işini yapan erkek işçilerin en düşük ücreti aldıkları görülmektedir (Tablo 2).
Mevsimlik tarım işçilerine ödenen en yüksek ve en düşük günlük ücretlerin, ürün çeşitlerine göre ve seçilmiş faaliyet türlerine göre nasıl gerçekleştiğine bakıldığında ise, 9 500 000 TL ile, ayçiçeği sulama, ayçiçeği gübreleme, çay gübreleme, ve çay toplama işlerinde çalışan tarım işçilerinin en yüksek, 3 000 000 TL ile buğday tohum ekme, üzüm çapalama ve buğday gübreleme işi yapan kadın tarım işçilerinin en düşük ücreti aldıkları görülmektedir (Tablo 3).
Parçabaşı ücret ödeme şekillerine göre mevsimlik tarım işçilerine ödenen ortalama gündelik ücretler incelendiğinde, en yüksek gündelik ücret ödemesinin 13 116 667 TL. olarak fındık ilaçlama faaliyetinde bulunan erkek tarım işçilerine, en düşük gündelik ücret ödemesinin ise 3 000 000 TL olarak zeytin toplama faaliyetlerinde çalışan erkek tarım işçilerine yapıldığı görülmektedir (Tablo 4).
Mevsimlik tarım işçilerine sağlanan imkanların dağılımına bakıldığında, en yaygın olarak sağlanan imkanların, işçilerin ulaşım ve yemek masraflarının karşılanması olduğu, imkanlardan yararlandırılan tüm işçilerin %43,82' sinin ulaşım , % 30,35'nin yemek imkanından yararlandığı görülmektedir (Tablo 5).
Sürekli işçiler için sağlanan imkanların dağılımı, doğal olarak mevsimlik işçilere sağlanan imkanlardan daha farklı bir şekil ortaya koymaktadır. Sürekli tarım işçilerine en yaygın olarak sağlanan imkanlar, imkanlardan yararlanan tüm işçilerin % 38,05'ine sağlanan yemek imkanı ve % 31,86'sına sağlanan ikramiye veya pirimdir (Tablo 5).
Tarım sektöründe faaliyette bulunan tarım işletmelerinden organize olmuş kamu işletmelerinde uygulanan anketin sonuçlarına göre, 2000 yılında en yüksek aylık ortalama brüt kazanç, 530 625 000 TL. ile tarla ürünleri faaliyetinde bulunan işletmelerde tarım işçisi olarak çalışanlar için gerçekleşmiştir. En düşük aylık ortalama kazancın ise 270 938 000 TL. ile meyvecilik yapan işletmelerde, ziraat teknisyeni olarak çalışanlar için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 6).
Tarımsal faaliyet kolu ve seçilmiş meslek gruplarına göre çalışan sayılarını irdelediğimizde, en fazla çalışan sayısının 850 ile tarla ürünleri faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde çalışan tarım işçilerinde karşımıza çıktığı görülmektedir. En az çalışan sayısı ise 3 ile meyvecilik yetiştiriciliği yapan işletmelerde veteriner olarak çalışanlarda gözükmektedir (Tablo 6).
Tarımsal faaliyet kollarına ve eğitim durumlarına göre aylık ortalama brüt kazançları irdelediğimizde, en yüksek ortalama aylık kazancın 505 926 000 TL ile tarla ürünleri yetiştiriciliği faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde çalışan ilk ve ortaokul mezunları için gerçekleştiği görülmektedir. En düşük ortalama aylık kazanç ise 265 431 000 TL ile meyvecilik faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde teknik lise mezunu olarak çalışanlar için gerçekleşmiştir (Tablo 7).
Çalışanların işteki statüsü ve eğitim durumlarına göre aylık ortalama brüt kazançları irdelendiğinde ise, en yüksek ortalama aylık kazancın 589 861 000 TL ile devlet tarım işletmelerinde sürekli işçi statüsünde çalışan yüksek okul mezunları için gerçekleştiği görülmektedir. En düşük aylık ortalama kazancın ise 35 345 000 TL ile ücretli çırak stajyer statüsünde bulunan lise mezunları için gerçekleştiği görülmektedir ( Tablo 7).
Tarımsal faaliyet kolu ve eğitim durumlarına göre çalışan sayılarına baktığımızda en fazla çalışan sayısının 3 488 ile karma çiftçilik faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde çalışan ilk ve ortaokul mezunları olarak karşımıza çıktığı görülmektedir. En az çalışan sayısının ise 16 ile kümes hayvancılığı faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde okur yazar olmayan çalışanlar için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 7).
Çalışanların işteki statüsü ve eğitim durumlarına göre çalışan sayılarına baktığımızda ise, en fazla çalışan sayısının 4 196 ile tarım işletmelerinde sürekli işçi statüsünde çalışan ilk ve ortaokul mezunları için gerçekleştiği görülürken, en az çalışan sayısının ise 21 ile sürekli işçi statüsünde bulunan ve yüksekokul mezunları için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 7).
Tarımsal faaliyet kolu, cinsiyet ve eğitim durumuna göre çalışan sayılarının oranlarına baktığımızda en yüksek oranda erkek çalışanların bulunduğu grupların % 100 ile kümes hayvancılığı yapan tarım işletmelerinde çalışan okur yazar olmayan ve karma çiftçilik yapan tarım işletmelerinde çalışan teknik lise mezunları grupları olarak gerçekleştiği görülmektedir. En yüksek oranda kadın çalışanların bulunduğu grup ise, % 43,8 ile kümes hayvancılığı faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde teknik lise mezunu olarak çalışanların oluşturduğu grup olarak karşımıza çıkmaktadır (Tablo 8).
Çalışanların işteki statüsü, cinsiyet ve eğitim durumlarına göre çalışan sayılarının oranlarına baktığımızda en yüksek oranda erkek çalışanların bulunduğu grupların % 100 ile memur statüsünde olup okur yazar olmayan, sürekli işçi statüsünde olup yüksek okul mezunu olan gruplar için gerçekleştiği görülmektedir. En yüksek oranda kadın çalışanların bulunduğu grup ise % 40,5 ile mevsimlik işçi statüsünde yüksek okul mezunu çalışanların oluşturduğu grup olarak karşımıza çıkmaktadır (Tablo 8).
TABLOLAR
2)Tablo 2. FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE ÖDENEN ORTALAMA GÜNDELİK ÜCRETLER (TL.)
3)Tablo 3. ÜRÜNLERE VE SEÇİLMİŞ FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE ÖDENEN ORTALAMA GÜNDELİK ÜCRETLER (TL.)
4)Tablo 4. FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE ÖDENEN PARÇABAŞI ÜCRET KARŞILIĞI ORTALAMA GÜNDELİK ÜCRETLER (TL.)
5)Tablo 5. MEVSİMLİK VE SÜREKLİ TARIM İŞÇİLERİNE SAĞLANAN İMKANLARDAN YARARLANAN İŞÇİLER VE YAPILAN MASRAFLARIN ORANLARI (%).
6)Tablo 6. TARIMSAL FAALİYET KOLU VE SEÇİLMİŞ MESLEK GRUPLARINA GÖRE YILLIK ORTALAMA ÇALIŞILAN GÜN SAYISI, YILLIK VE AYLIK ORTALAMA KAZANÇ.
7)Tablo 7. TARIMSAL FAALİYET KOLU VE EĞİTİM DURUMUNA GÖRE YILLIK VE AYLIK ORTALAMA KAZANÇ.
8)Tablo 8. TARIMSAL FAALİYET KOLU VE EĞİTİM DURUMUNA GÖRE ÇALIŞANLARININ SAYISI VE YÜZDE DAĞILIMI.
