1999 YILINDA UYGULANAN TARIMSAL İŞLETMELERDE (HANEHALKI) ÜCRET YAPISI ANKETİ SONUÇLARINA GÖRE, SÜEKLİ TARIM İŞÇİLERİNE ÖDENEN ORTALAMA AYLIK ÜCRETİN 1998 YILINA GÖRE, KADINLAR İÇİN % 77.02 ORANINDA ARTARAK 90 278 000 TL VE ERKEKLER İÇİN % 87.05 ORANINDA ARTARAK 107 597 000 TL OLARAK GERÇEKLEŞTİGİ GÖRÜLMEKTEDİR. DEVLET SEKTÖRÜNDEKİ TARIM İŞLETMELERİMDEN DERLENEN ANKET SONUÇLARINA GÖRE İSE YİNE BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE, KADIN MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNİN GÜNLÜK ÜCRETLERİNİN % 136.30 ORANINDA ARTARAK 6 520 214 TL VE ERKEK İŞÇİLERİN ÜCRETLERİNİN % 138.35 ORANINDA ARTARAK 7 195 681 TL OLARAK GERÇEKLEŞTİĞİ GÖRÜLMEKTEDİR. SÜREKLİ KADIN TARIM İŞÇİLERİNİN ORTALAMA AYLIK ÜCRETLERİ İSE % 103.30 ORANINDA ARTARAK 228 714 000 TL VE ERKEK İŞÇİLERİN ÜCRETLERİ % 130.91 ORANINDA ARTARAK 236 628 000 TL OLARAK GERÇEKLEŞMİŞTİR.
1999 YILINDA UYGULANAN TARIMSAL İŞLETMELER ÜCRET YAPISI ANKETLERİ, ÖZEL İŞLETMELER OLAN HANEHALKI YADA HANEHALKI ORTAKLIĞI ŞEKLİNDEKİ GELENEKSEL YAPIYA SAHİP TARIM İŞLETMELERİNDE UYGULANAN "TARIMSAL İŞLETMELERDE (HANEHALKI) ÜCRET YAPISI ANKETİ" VE DEVLET İŞLETMELERİ OLAN TARIM İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜKLERİ, ARAŞTIRMA ENSTİTÜLERİ VE ÜRETME İSTASYONLARI NİTELİĞİNDEKİ İŞLETMELERDE UYGULANAN "İSTİHDAM VE ÜCRET YAPISI ANKETİ" OLMAK ÜZERE İKİ TANEDİR.
BU KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN VERİLERE DAYALI SONUÇLAR 1998 YILI İLE KARŞILAŞTIRMALI OLARAK AŞAĞIDAKİ TABLOLARDA ÖZETLENMİŞTİR.
TARIM İŞÇİLERİNİN ORTALAMA ÜCRETLERİ:
ORTALAMA GÜNDELİK VE AYLIK ÜCRETLER:
İllere göre:
Mevsimlik tarım işçilerine yapılan en yüksek gündelik ücret ödemesi, erkek işçiler için, Aydın’da 4 918 000 TL. olarak, kadın işçiler için Giresunda 4 071 000 TL. olarak gerçekleşmiştir. En düşük gündelik ücretler ise, erkek tarım işçileri için 2 778 000 TL. olarak Eskişehir’de, kadın işçiler için 2 311 000 TL. olarak İzmir’de gerçekleşmiştir (Tablo 1).
Tarımsal faaliyette bulunan hanehalklarının, sürekli tarım işçilerine ödedikleri aylık ortalama ücretlerin illere ve cinsiyete göre değişimine bakıldığında ise, 136 000 000 TL. ile Eskişehir’in erkek işçilere en yüksek ücretin ödendiği il olduğu görülmektedir. İçel ise 70 000 000 TL. ile erkek işçilere en düşük ortalama ücretin ödendiği il olarak gözlenmektedir. (Tablo 1).
Seçilmiş faaliyet türleri ve ürün çeşitlerine göre:
Mevsimlik tarım işçilerine ödenen en yüksek ve en düşük günlük ücretlerin, faaliyet ve cinsiyete göre nasıl gerçekleştiği irdelendiğinde, 5 111 000 TL. ile ürün harmanlama faaliyeti yapan erkek işçilerin en yüksek, 2 433 000 TL. ile fide hazırlama işi yapan kadın işçilerin en düşük ücreti aldıkları görülmektedir (Tablo 2).
Mevsimlik tarım işçilerine ödenen en yüksek ve en düşük günlük ücretlerin, ürün çeşitlerine göre ve seçilmiş faaliyet türlerine göre nasıl gerçekleştiğine bakıldığında ise, 7 000 000 TL ile, muz gübreleme ve turp tohumu ekme işlerinde çalışan erkek işçilerin en yüksek, 2 000 000 TL. ile çeltik toplama işi yapan tarım işçilerinin en düşük ücreti aldıkları görülmektedir (Tablo 3).
ORTALAMA PARÇABAŞI ÜCRETLER:
Ürün ve faaliyet türlerine göre:
Parçabaşı ücret ödeme şekillerine göre mevsimlik tarım işçilerine ödenen ortalama ücretler incelendiğinde, en yaygın olarak dekar başı ödeme yapıldığı ve en yüksek dekar başı ücret ödemesinin 76 666 667 TL. olarak tütün kırma, en düşük dekar başı ücret ödemesinin ise 485 459 TL olarak mısır sulama faaliyetleri için yapıldığı görülmektedir (Tablo 4).
TARIM İŞÇİLERİNE SAĞLANAN İMKANLAR:
Mevsimlik tarım işçilerine sağlanan imkanların dağılımına bakıldığında, en yaygın olarak sağlanan imkanların, işçilerin ulaşım, barınma ve yemek masraflarının karşılanması olduğu, imkanlardan yararlandırılan tüm işçilerin % 56.78’inin ulaşım, % 22.92’sinin yemek ve % 16.42'sinin de barınma imkanından yararlandığı görülmektedir (Tablo 5).
Sürekli işçiler için sağlanan imkanların dağılımı, doğal olarak mevsimlik işçilere sağlanan imkanlardan daha farklı bir şekil ortaya koymaktadır. Sürekli tarım işçilerine en yaygın olarak sağlanan imkanlar, imkanlardan yararlanan tüm işçilerin % 38,40'ına sağlanan yemek imkanı ve % 33.60'ına sağlanan ikramiye ve pirimdir (Tablo 5).
TARIMSAL FAALİYET KOLU VE MESLEK GRUPLARINA GÖRE:
Aylık ortalama kazançlar:
Tarım sektöründe faaliyette bulunan tarım işletmelerinden organize olmuş kamu işletmelerinde uygulanan anketin sonuçlarına göre, 1999 yılında en yüksek aylık ortalama brüt kazanç, 371 217 000 TL. ile karma çiftçilik yapan işletmelerde veteriner olarak çalışanlar için gerçekleşmiştir. En düşük aylık ortalama kazancın ise 209 657 000 TL. ile meyvecilik yapan işletmelerde, ziraat teknisyeni olarak çalışanlar için gerçekleştiği görülmektedir
Çalışan sayısı:
Tarımsal faaliyet kolu ve seçilmiş meslek gruplarına göre çalışan sayılarını irdelediğimizde, en fazla çalışan sayısı 773 ile tarla ürünleri faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde çalışan tarım işçilerinde karşımıza çıktığı görülmektedir. En az çalışan sayısı ise 2 ile kümes hayvanı yetiştiriciliği yapan işletmelerde traktör sürücüsü olarak çalışanlarda gözükmektedir (Tablo 6).
TARIMSAL FAALİYET KOLU, İŞTEKİ STATÜSÜ, CİNSİYET VE EĞİTİM DURUMUNA GÖRE:
Aylık ortalama kazançlar :
Tarımsal faaliyet kollarına ve eğitim durumlarına göre aylık ortalama brüt kazançları irdelediğimizde, en yüksek ortalama aylık kazancın 373 621 000 TL ile kümes hayvancılığı faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde çalışan okur-yazar olmayanlar için gerçekleştiği görülmektedir. En düşük ortalama aylık kazanç ise 208 246 000 TL ile meyvecilik faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde teknik lise mezunu olarak çalışanlar için gerçekleşmiştir (Tablo 7 ).
Çalışanların işteki statüsü ve eğitim durumlarına göre aylık ortalama brüt kazançları irdelendiğinde ise, en yüksek ortalama aylık kazancın 387 059 000 TL ile devlet tarım işletmelerinde sürekli işçi statüsünde çalışan yüksek okul mezunları için gerçekleştiği görülmektedir. En düşük aylık ortalama kazancın ise, 24 044 000 TL ile ücretli çırak stajyer statüsünde bulunan lise mezunları için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 7 ).
Çalışan sayısı :
Tarımsal faaliyet kolu ve eğitim durumuna göre çalışan sayılarına baktığımızda en fazla çalışan sayısının 1 833 ile tarla ürünleri faaliyetinde bulunan tarım işletmelerin de çalışan ilk ve ortaokul mezunları olarak karşımıza çıktığı görülmektedir. En az çalışan sayısının ise 29 ile kümes hayvancılığı faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde okur-yazar olmayan çalışanlar için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 7 ).
Çalışanları işteki statüsü ve eğitim durumlarına göre çalışan sayılarına baktığımızda ise, en fazla çalışan sayısının 3 980 ile tarım işletmelerinde sürekli işçi statüsünde çalışan ilk ve ortaokul mezunları için gerçekleştiği görülürken, en az çalışan sayısının ise 7 ile memur statüsünde bulunan ve okur-yazar olmayan çalışanlar için gerçekleştiği görülmektedir (Tablo 7).
Tarımsal faaliyet kolu, cinsiyet ve eğitim durumuna göre çalışan sayılarının oranlarına baktığımızda, en yüksek oranda erkek çalışanların bulunduğu grupların % 100 ile kümes hayvancılığı yapan tarım işletmelerinde çalışan okur-yazar olmayan ve karma çiftçilik yapan tarım işletmelerinde çalışan teknik lise mezunları grupları olarak gerçekleştiği görülmektedir. En yüksek oranda kadın çalışanların bulunduğu grup ise, % 41.6 ile kümes hayvancılığı faaliyetinde bulunan tarım işletmelerinde lise mezunu olarak çalışanların oluşturduğu grup olarak karşımıza çıkmaktadır (Tablo 8).
Çalışanların işteki statüsü, cinsiyet ve eğitim durumlarına göre çalışan sayılarının oranlarına baktığımızda, en yüksek oranda erkek çalışanların bulunduğu grupların % 100 ile memur statüsünde olup, okur-yazar olmayan, sürekli işçi statüsünde olup yüksek okul mezunu olan, mevsimlik işçi statüsünde olup teknik lise mezunu olan gruplar için gerçekleştiği görülmektedir. En yüksek oranda kadın çalışanların bulunduğu grup ise, % 40.5 ile mevsimlik işçi statüsünde yüksek okul mezunu çalışanların oluşturduğu grup olarak karşımıza çıkmaktadır (Tablo 8).
2)Tablo 2. FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE ÖDENEN ORTALAMA GÜNDELİK ÜCRETLER (TL)
3)Tablo 3. ÜRÜNLERE VE SEÇİLMİŞ FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE ÖDENEN ORTALAMA GÜNDELİK ÜCRETLER (TL)
4)Tablo 4. ÜRÜNLERE VE FAALİYET TÜRLERİNE GÖRE MEVSİMLİK İŞÇİLERE PARÇABAŞI ESASINA DAYALI OLARAK ÖDENEN ORTALAMA ÜCRETLER (TL) (ÜCRETLER DEKAR BAŞI ÜCRET ÖDEME ŞEKLİNE GÖRE VERİLMİŞTİR)
5)Tablo 5. MEVSİMLİK VE SÜREKLİ TARIM İŞÇİLERİNE SAĞLANAN İMKANLARDAN YARARLANAN İŞÇİLER VE YAPILAN MASRAFLARIN ORANLARI (%)
6)Tablo 6. TARIMSAL FAALİYET KOLU VE SEÇİLMİŞ MESLEK GRUPLARINA GÖRE YILLIK ORTALAMA ÇALIŞILAN GÜN SAYISI,YILLIK VE AYLIK ORTALAMA KAZANÇ
7)Tablo 7. TARIMSAL FAALİYET KOLU VE EĞİTİM DURUMUNA GÖRE YILLIK VE AYLIK ORTALAMA KAZANÇ
