Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Üyesi ülkelerin yurt dışı müteahhitlik firmalarımızın en
önemli iş pazarı olma özelliğini sürdürdüğü 2000 yılında sözleşme imzalanan toplam 83 projenin 59'u, 2001 yılında ise 71 projenin 52'si bu
ülkelerde bulunmaktadır. Proje bedeli açısından bakıldığında ise BDT üyesi
ülkelerin toplam içindeki payı 2000 yılında %75.4 iken, 2001 yılında %52.1
olarak gerçekleşmiştir. İş hacmi açısından BDT ülkeleri içerisinde Rusya Federasyonu ilk sıradaki yerini
korumaktadır.
Yurt
dışı müteahhitlik projelerine iş türleri açısından bakıldığında,
konut dışı bina inşaatı en çok üstlenilen işler listesinde ilk sırada
yer almaktadır. 1999 yılında 39 proje, 2000 yılında 36 proje, 2001 yılında ise
34 proje konut dışı bina inşaatı
alanında imzalanmıştır.
2000
yılında 10 yurt dışı projenin
sözleşmesi yabancı ortaklarla birlikte
imzalanırken, 2001 yılında 6 projede yabancı firmalarla ortaklık kurulmuştur.
2000 ve 2001 yılında
sözleşmesi imzalanan projelerle, sözleşmesi eski yıllarda imzalanmış olmakla
birlikte 2000 ve 2001 yıllarında devam eden tamamlanmamış projelere ait
bilgileri de '2000 ve 2001 yılında devam eden projeler' adı altında
toplayarak açıklayan DİE Başkanlığı; bu
kapsamda 2000 yılında 127 firma tarafından üstlenilmiş 8,486 Milyon Dolar
değerinde 256 projenin, 2001 yılında ise 115 firma tarafından üstlenilmiş 7,250
Milyon Dolar değerinde 241 projenin mevcut olduğunu belirtmiştir. Bu
projelerden 189'u 2002 yılı başı itibariyle tamamlanmamış durumdadır. 2002'ye
devreden bu projelerin toplam sözleşme bedeli 6,116 Milyon Dolar düzeyindedir.
2001 yılında devam eden 241 projenin 171'i BDT
ülkelerinde bulunmaktadır. En çok iş bulunan ülkeler sıralamasında 94 proje ile
Rusya Federasyonu (Sözleşme bedeli 1,847 Milyon Dolar) ilk sırada yer almakta,
bu ülkeyi 29 proje ile Libya (Sözleşme
bedeli 2,005 Milyon Dolar), 28 proje ile Türkmenistan (Sözleşme bedeli 323
Milyon Dolar) ve 25 proje ile Kazakistan
(Sözleşme bedeli 1,040 Milyon Dolar) izlemektedir.
.
2001 yılında devam eden projelerin
118'i Konut dışı bina inşaatı (Toplam sözleşme bedeli 2,601 Milyon Dolar), 43'ü
konut inşaatı (Toplam sözleşme bedeli 1,879 Milyon Dolar), 32'si Otoyollar,
karayolları, demiryolları, havaalanı, sahil ve limanlarda inşaat faaliyetleri
(Toplam sözleşme bedeli 2,010 Milyon Dolar), 48'i ise diğer iş türlerine
aittir.
Halen
sözleşmesi devam eden projelerden bazıları uzun yıllardır bitirilememiş,
bazılarının devam etme ve tamamlanma ihtimali kalmamıştır. Yöntem gereği sözleşmesi imzalanmış herhangi bir işle
ilgili çalışmalara ara verilse bile, sözleşme iptal edilmediği sürece devam
eden projeler listesinde tutulmaktadır. Bu nedenle 1980'li yıllarda imzalanan
bazı işler devam eden projeler listesinde yer almaktadır. 2001 yılında devam
eden projelerden 19'u 1990 ve önceki yıllarda, 36'sı 1991-1997 döneminde
sözleşmesi imzalanan projelerden oluşmaktadır. Üstlenici firma tarafından iptal
edildiği bildirilen işler tablolardan çıkarılmıştır. Bu nedenle daha önceki
haber bültenlerinde verilen 1998-1999 yılı bilgileri revize edilmiştir.
Anket
sonuçlarına bakıldığında önemli sayıda projenin çeşitli nedenlerle sözleşmede
belirtilen tarihlerde bitirilemediği anlaşılmaktadır. Sözleşmelerinde
tamamlanma tarihleri 2000 yılından önce olan 2,803 Milyon Dolar değerinde 74
projenin 2000 yılında devam ettiği, benzer şekilde 3,124 Milyon Dolar değerinde
80 projenin de 2001 yılından önce tamamlanması gerektiği halde tamamlanamadığı
görülmektedir.
Türk firmaları
2001 yılında 18 projeyi yabancı
ortaklarla birlikte sürdürmektedirler. Bu projelerde yabancı ortakların payı 707,135 Bin Dolardır.
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’nca
yapılan açıklamada; Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Anketi ile ilgili
ayrıntılı verilerin ve yöntemsel açıklamaların ek sayfalarda yer aldığı
belirtilmiştir.
TABLOLAR
Tablo 1.
İşin gerçekleştirildiği ülkelere göre sözleşmesi imzalanan yurt dışı
müteahhitlik projeleri, 1999-2001
Tablo 2.
İş türlerine göre sözleşmesi imzalanan yurt dışı müteahhitlik projeleri,
1999-2001
Tablo 3A. Ülkelere ve sözleşmede belirtilen proje
tamamlanma yıllarına göre 2000 yılında üstlenilen yurt dışı müteahhitlik
projeleri
Tablo 3B. Ülkelere ve sözleşmede belirtilen proje
tamamlanma yıllarına göre 2001 yılında üstlenilen yurt dışı müteahhitlik
projeleri
Tablo 4. Ülkelere göre 2000 ve 2001 yıllarında
üstlenilen yurt dışı müteahhitlik projelerinde Türk ve Yabancı ortakların payı
Tablo 5. İş türlerine göre 2000 ve 2001
yıllarında üstlenilen yurt dışı müteahhitlik projelerinde Türk ve Yabancı
ortakların payı
Tablo 6A. Ülkelere göre 2000 yılbaşı ve yılsonu
yurt dışı müteahhitlik projeleri stoku
Tablo 6B. Ülkelere göre 2001 yılbaşı ve yılsonu
yurt dışı müteahhitlik projeleri stoku
Tablo 7A. İş türlerine göre 2000 yılbaşı ve
yılsonu yurt dışı müteahhitlik projeleri stoku
Tablo 7B. İş türlerine göre 2001 yılbaşı ve
yılsonu yurt dışı müteahhitlik projeleri stoku
Tablo 8. 2000 ve
2001 ve daha önceki yıllarda üstlenilip, 2000 ve 2001 yılında tamamlanan yada
devam eden yurt dışı müteahhitlik hizmetleri
Tablo 9. Sözleşme imzalama yıllarına göre 2000
ve 2001 yıllarında devam eden yada tamamlanan yurt dışı müteahhitlik projeleri
Tablo 10A. Ülkelere ve sözleşmede
belirtilen proje tamamlanma yıllarına göre yurt dışı müteahhitlik projeleri,
2000
Tablo 10B. Ülkelere ve sözleşmede
belirtilen proje tamamlanma yıllarına göre yurt dışı müteahhitlik projeleri,
2001
Tablo 11. İşin gerçekleştirildiği ülkelere göre
yurt dışı müteahhitlik projelerinde Türk
ve Yabancı ortakların payı, 2000-2001
Tablo 12. İş türlerine göre yurt dışı müteahhitlik
projelerinde Türk ve Yabancı ortakların
payı, 2000-2001
YÖNTEMSEL AÇIKLAMALAR
DOWNLOAD
Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen anketin sonuçlarına göre, 2000 ve 2001
yıllarında yurt dışında yapımı üstlenilen müteahhitlik projeleri, sayı ve proje
değeri açısından önceki yıllara göre
gerileme gösterdi.
