BİNA İNŞAATI ile ilgili Değişkenlerin Tanımları

YAPI: 3194 Sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde tanımlandığı gibi karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik (sabit olmayan) tesislerdir.

BİNA: Kendi başına kullanılabilen, bir veya daha fazla odayı yada dış ve iç duvarlar tarafından çevrilmiş diğer alanları kapsayan, çatı ile örtülmüş, temelden çatıya kadar uzanan konut, tarımsal, endüstriyel, ticari, kültürel, v.b. amaçlar için tasarlanmış yapılardır.

YAPI SAYISI: Belediyelerce verilen; yeni, ilave yapılara ait inşaat ruhsatnameleri ile; yeni ilave ve kısmen biten yapılara ait yapı kullanma izin kağıtlarındaki yapı sayısıdır. Yanan ve yıkılan yapılarda bu sayı, kısmen veya tamamen yanan ve yıkılan yapıların sayısını gösterir.

YÜZÖLÇÜMÜ: Yapının dış duvarları içinde kalan; balkonlar hariç, bodrum ve çatı katları dahil, iskanı mümkün olan bütün katların alanları toplamıdır.

DEĞER: 1979 Ocak ayından itibaren kullanılmak üzere mı birim fiyatlarının tesbiti için Kamu Kuruluşları ve diğer kuruluşlar ile yapılan toplantıda, Türkiye'de en çok kullanılan inşaat tipleri belirlenmiş, bu inşaat tiplerinde kullanılan malzeme ve işçilik oranları tesbit edilmiştir. Belirli sürelerde D.İ.E. nin Bölge ve istatistik müdürlüklerince derlenen malzeme göre fiyatları ve işçilik ücretlerine birim fiyatları hesaplanmıştır.

1991 yılından itibaren birim (mı) fiyatları, yığma yapılar için eski yöntemle hesaplanmıştır. Betonarme yapılar için ise 1991 temel yılı "Bina inşaatı maliyet indeksi" nden yararlanılarak il düzeyinde mı birim fiyatla hesaplanmaktadır.

KAT SAYISI: Bodrum, zemin, normal ve çatı katların sayısıdır.

YAPI SAHİBİ: Yapının hangi kişi veya kuruluş hesabına yapıldığını gösterir. Yapının fiilen kimin tarafından yapıldığı önemli değildir.

KULLANMA AMACI: Yapının projesinde gösterilmiş olan ve hangi hangi amaç için kullanılacağını ifade eden bir deyimdir. Kullanma amacı birden fazla olan yapı, örneğin; "apartman ve altındaki dükkan" için belediyece tek bir yapı kullanma izin kağıdı düzenlenmiş ise, Enstitümüz'de her kullanma amacının tespiti amacıyla apartman ve altındaki dükkanla ilğili olarak iki form düzenlenmekte olup ikinci form sayısı dahil edilmemektedir.

KONUT: Ev,apartman ve lojman olarak ikamete ayrılmış yapılardır.

EV: Kaç katlı olursa olsun, bir veya iki daireli, ikamete ayrılmış yapılardır.

APARTMAN: Kaç katlı olursa olsun, üç veya daha fazla daireli, ikamete ayrılmış yapılardır.

DAİRE (KONUT BİRİMİ): Etrafı kapalı, tavanı örtülmüş, bir aile,bir veya bir grup insanın diğer fertlerden ayrı olarak yaşamasına yarayan; doğrudan doğruya sokağa, koridora veya genel bir yere açılan, kendisine ait kapısı bulunan yerdir.

ODA: Döşemeden tavana kadar dört tarafı duvarla çevrili ve büyüklüğü en az 4 mı olan ve tavan yüksekliği 2 metreden az olmayan bir yerdir. Genişliği ne olursa olsun banyo, tuvalet, yalnız gelip geçilen antre, koridor, balkon ve kömürlük oda sayılmaz.

TİCARİ YAPILAR: Dükkan, mağaza, pasaj, sinema, tiyatro, otel, motel, pansiyon, lokanta, gazino ve diğerleri.

Eczane, banka ve sigorta, baskül ve kantar binaları, hal binası, depo, ardiye, garaj, hangar v.b.

SINAİ YAPILAR: Fabrika, imalathane, atölye, tamirhaneler ve diğerleri.

Sınai yapılar sahası dahilinde sonradan yapılan binalar (depo, ardiye, garaj, hangar, yatakhane, yemekhane, misafirhane gibi), soğuk hava deposu, mezbaha binaları v.b.

Sıhhi yapılar: Hastane, doğumevi, sanatoryum, sağlık ocakları, hayvan hastaneleri, hıfzıssıhha enstitüleri v.b.

Sosyal yapılar: Dernekler, sendika ve kulüp binaları, kamp tesisleri, öğrenci yurtları, hapishane v.b.

Diğerleri: Ilıca, kaplıca, içmeler, hamamlar, plaj kabinleri

KÜLTÜREL YAPILAR: Okul ve ilgili tesisler, spor tesisleri ve diğerleri.

Arşiv, müze, kütüphane, radyo, TV ve yayın binaları.

DİNİ YAPILAR: Cami, mescit, türbe, müftülük binası.

İDARİ YAPILAR: Her türlü resmi ve idari hizmetlerin görülmesi ile ilgili yapılardır.

DİĞER YAPILAR: Ulaştırma amacı ile kullanılan otogar, yeraltı geçidi, vapur iskelesi. Tarımsal amaç ile kullanılan depo, ardiye, hangar, besihane,ahır,samanlık, hara, çiftlik binası, ambarı, su deposu kulesi, soğuk hava deposu. Cami çeşmeleri, umumi tuvaletler ve sığınaklar.

ELEKTRİK: Şehir cereyanından alınan elektrik.

ŞEHİR SUYU: Şehir su şebekesinden borularla konutlara verilen basınçlı sudur.

TAŞIYICI SİSTEM: Yapının ağırlığını taşıyan inşaat tarzıdır.

İSKELET:Yapı kitlesini taşıyacak ve temele iletecek nitelikte çelik, betonarme veya ahşap bir iskelet meydana getirilerek duvar malzemesinin bu iskelet arasına yerleştirilmesi yoluyla yapılan inşaat tarzıdır.

YIĞMA: Yapı ağırlığını duvarlar yolu ile temele yükleten inşaat tarzıdır.

Bina inşaatında kullanılan girdi miktarlarını belirlemek ve bu girdi miktarlarının yıllara göre maliyet değişimlerini göstermek amacı ile bir "Bina inşaatı maliyet indeksi" oluşturulması hedeflenmiştir. 1989 yılında başlatılan bu çalışma sonuçlandırılmış ve ilk olarak 1992 yılı Kasım ayında yayımlanmıştır. Bu çalışmada 1991 yılı baz yılı olarak kabul edilmiş ve ağırlıklı Laspeyres formülü kullanılmıştır.

Bina inşaatı maliyet indeksinde toplam 295 maddeden 20'si işçilik, 7'si makine, 146'sı esas inşaat malzemeleri, 122'si ise tesisat malzemeleridir. Bu maddelerin fiyatları kapsama alınan 24 ilden (her madde için üç ayrı işyerinden) derlenmektedir. Bu fiyatlar, her dönemin 3. ayının 15'i itibarı ile üreticiden, toptancıdan ya da perakendeciden, yani inşaat firmaları ile, müteahhitlerin alışveriş yaptıkları "1292" işyerinden toplanmaktadır. Bina inşaatı maliyet indeksi üçer aylık dönemler halinde hesaplanıp yayımlanmaktadır.