İstatistik Adı

Maddelere Göre Dış Ticaret

Seri Numarası

...

Periyodu

Yıllık

Amacı

Dış ticaret bir ülkenin ekonomik durumunun değerlendirilebilmesi için en önemli göstergelerden bir tanesidir. Ülkenin ekonomik politikalarının belirlenmesinde, devletin ve işletmelerin gelecekte yapacakları yatırımlarda, doğru karar verilmesinde ithalat ve ihracat verileri önemli yer tutmaktadır. Ayrıca, ödemeler dengesinin oluşturulması için ülkeler dış ticaretini hesaplamak zorundadırlar. Dış ticaret verileri her kesim tarafından kullanılmakta, ayrıca ulusal hesap sisteminde de ihtiyaç duyulmaktadır.

Kapsamı

Dış ticaret, diğer ülkelerle yapılan mal alışverişine ait işlemlerden nelerin kapsandığına bakılarak "genel ticaret" ve "özel ticaret" sistemine göre oluşturulabilmektedir. Türkiye'nin dış ticareti özel ticaret sistemine göre düzenlenmektedir.

Özel ticaret sisteminde gümrük sınırı esas alınmakta, gümrük sınırı dışındaki alanlara giren ya da çıkan mallar kaydedilmemektedir. Bu tanıma göre serbest bölgeler ve gümrük işleme alanları gümrük sınırı dışında yer almaktadır. Bu sistemi uygulayan ülkelerde, 3. ülkelerden serbest bölgelere gelen ve giden mallar dış ticarette yer almazken, bu ülkelerden söz konusu serbest bölgelere giden ve gelen mallar dış ticarete dahil edilmektedir.

Öte yandan diğer ülkelerle yapılan alışverişlerde her zaman mülkiyet değişimi olmayabilmektedir. Ya da bir işlem ticari nitelik taşımamaktadır. Ayrıca, bazı işlemlerde beyanname düzenleme zorunluluğu bulunmamakta, bu işlemlerin istatistiklere yansıtılması olanağı bulunamamaktadır.

Bu nedenlerle Gümrüklerde gerçekleşen bazı mal giriş çıkışları dış ticaret istatistiklerinin kapsamı dışındadır.

Bu işlemler;

· Geçici ihracat ve ithalat,
· Kıyı ve sınır ticareti;
· Yabancı araçların ülkemizde satın aldığı yakıt ve kumanyalar ya da bizim araçlarımızın yurtdışında aldıkları,
· Para tabanlı altın
· Mal sayılmayan, ancak beyanname düzenlenen işlemler (Nakit para, kıymetli evrak, pul vb)
· Transit Ticaret
· Yolcu beraberinde getirilen veya götürülen mallar (bavul ticareti),
· Yabancı elçiliklerin ya da personelinin sınırdan geçirdikleri ya da satın aldıkları,

Bilgi Derleme Yöntemi

Dış ticaret bilgileri, gümrük beyannamelerinden alınmaktadır. Bilgiler Gümrük Müsteşarlığından elektronik ortamda alınmakta, kontrol ve tasnif işlemlerinden sonra kullanıma hazır hale gelmektedir. Ham petrol, doğal gaz ve elektrik dış ticaretine ilişkin bilgiler doğrudan firmalardan DİE tarafından derlenmektedir.

İstatistiksel Hesaplama Yöntemi

Dış ticaret verileriyle ilgili istatistiksel bir hesaplama yöntemi kullanılmamaktadır. Ancak, hesaplama yöntemi konusunda aşağıdaki bilgilerin bu kapsamda belirtilmesinde yarar görülmektedir.

a) Değişik döviz cinslerine göre yapılan ihracat ithalat değerlerinin Dolar, TL ve EURO'ya dönüşümünde Merkez Bankasının günlük döviz kurları kullanılmaktadır.
b) İthalat CIF, ihracat FOB olarak açıklanmaktadır. Bu teslim şekillerine uymayan değerler navlun, sigorta hesaplamaları yapılarak dönüştürülmektedir.
c) Hatalı miktar ve değer bilgilerinin tespit ve düzeltilmesinde bazı istatistiki yöntemler kullanılmaktadır.

Meta veri Tabloları

Maddelere göre ihracat ve ithalat

Bilginin sunulduğu ortam

Elektronik ortamdaki mevcut zaman serisi

Basılı yayın olarak mevcut zaman serisi

Veri sözlüğü

Dış Ticaret ile ilgili değişkenlerin tanımları

Değişkenler

Yıl, Gümrük Tarife İstatistik pozisyonu (GTİP), Ölçü, Miktar-1, Miktar-2, Değer.

Bilği isteği

Yayın Haberleşme ve Halkla İlişkiler

bilgi@die.gov.tr

İstatistik bilgiyi üreten birim
DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ

Tel: 417 64 40 / 545-526
Faks :418 21 29

Adres
Kat 5 Oda 507