| -
Genel bulgular ve grafikler - 2001 Genel Tarım Sayımı Tarımsal İşletmeler (hanehalkı) konusunda özet bilgiler ve örnekleme yöntemi - Türkiye'de Tarım Sayımları |
| BAZI
TANIM VE KAVRAMLAR :
Tarımsal İşletme: Yasal durumu ne olursa olsun, sahip olduğu, ortakçılık, yarıcılık ya da kiralama şeklinde işlediği arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim yapan ya da küçükbaş veya büyükbaş hayvan besleyen yahut hem bitkisel üretim hem hayvancılık yapan tek yönetim altındaki ekonomik birimdir. Tek yönetim: bir birey ya da hanehalkı; ortaklaşa olarak iki ya da daha çok birey ya da hanehalkları; bir kooperatif, şirket ya da devlet kurumu gibi tüzel kişi olabilir. Hanehalkı: Aralarında akrabalık bağı bulunsun veya bulunmasın, aynı konutta ya da aynı konutun bir bölümünde yaşayan, gelir ve giderlerini ayırmayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine katılan bir veya birkaç kişinin meydana getirdiği topluluktur. Genellikle kırsal kesimde, TARIMSAL FAALİYETTE BULUNAN HANEHALKI = TARIMSAL İŞLETME’ dir. Kendi Malı (sahip olduğu) Olan Arazi: İşletmenin tapulu arazisi kastedilmektedir. Zilyetlikle Tuttuğu Arazi: Tarımsal İşletmenin sahip olduğu arazi olmayıp, sahibiymiş gibi elinde tuttuğu arazidir. Kira ile Tutulan Arazi: İşletmenin para veya ürün karşılığı işlediği arazisidir. Ortakçılık veya Yarıcılıkla Tuttuğu Arazi: İşletmenin arazi sahibinden hasat edilen ürünü belli bir oranda paylaşmak şartıyla tuttuğu arazidir. Bu şekilde olan tasarruf biçimi ülkemizin bazı yörelerinde ortakçılık, bazı yörelerinde yarıcılık, bazı yörelerinde de marabacılık şeklinde adlandırılır. Yaygın olan şekilleri şöyledir; 1. Tarla mal sahibinin, tohum ortakçıların olup, alınan ürün toprağı işleyen ile mal sahibi arasında pay edilir. 2. Tarla mal sahibinin, tohum ortak olup, kalan ürün yarı yarıya bölüşülür. 3. Tarla ve tohum mal sahibinin olup, alınan üründen mal sahibi tohumunu çıkarır. Kalan ürün yarı yarıya bölüşülür. Üretim Yılı: Üretim yılı takvim yılından farklıdır ve üründen ürüne değişen bir dönemdir. Her ne kadar ilkbahar-yaz , sonbahar-kış ekilişlerin başlama ve bitme zamanları ülkemizde bölgeden bölgeye değişiklik göstermekte ise de genellikle ÜRETİM YILI Ekim ayında başlar ve takipeden yılın Ekim ayında sona erer. 2001 ÜRETİM YILI = EKİM 2000’den başlayıp EKİM 2001’e kadar olan dönemdir. Parça (Parsel): Üzerinde tek bir tip veya karışık olarak bir yıllık ya da uzun ömürlü bitkilerin ekili-dikili olduğu veya gelecek yıl ekilmek üzere nadasa bırakılan, işletmenin tasarrufunda bulunup hiçbir şekilde yararlanmadığı, başka işletmelerin arazileri ile veya yol, dere, orman, vb. tabii sınırlarla çevrili olan arazi parçasıdır. Ekilen Tarla Arazisi: Mevsimlik ya da yıllık olarak hububat, bakliyat, endüstriyel bitkiler, yem bitkileri, vb. bitkilerin yetiştirilmesi için kullanılmış olan arazidir. Ekilen Sebze ve Çiçek
Bahçeleri (örtü altındaki yetiştirilen sebze ve çiçek dahil): Açıkta ve
örtüaltında yetiştirilen sebze ve çiceklerle kaplı araziyi ifade eder.
|
| Meyve ve Diğer Uzun
Ömürlü Bitki İle Kaplı Alan (örtüaltında yetiştirilen meyve ve diğer uzun
ömürlü bitkiler dahil): Bağ (üzüm), zeytinlik, meyvelik, (elma, armut, portakal
vb.) çay ve fındık bahçeleri, fidanlık vb. uzun ömürlü bitkilerin kapladığı
araziyi ifade eder.
Nadas: Genellikle bir yıl sonra ekilmek üzere sürülüp hazırlanan veya sürülmeden bırakılan ve üzerinden ürün alınmayan arazidir. Halk arasında buna Kara Nadas veya Herk de denir. Tarıma Elverişşiz Arazi: Taşlık, bataklık, dere yatağı, çorak arazi, askeri tatbikat alanı, yollar vb. arazileri kapsamaktadır. Tarıma Elverişli Olduğu Halde Kullanılmayan Arazi: Tarım arazisi olup, herhangi bir nedenle ekilip biçilmeyen, nadas ve dinlendirmeye bırakılmamış, başkası tarafından herhangi bir şekilde işletilmeyen arazidir. Daimi Çayır: Taban suyu yüzeye yakın olan çoğunlukla uzun boylu otlardan oluşan, genellikle biçilmek suretiyle değerlendirilen yem alanlarıdır. Otlak (Mer’a): Taban suyu derinde olan, kısa boylu bitkilerden oluşan ve hayvanların otlaması için kullanılan hayvan otlatma alanlarıdır. Koruluk: Bakımlı ve muhafazalı, bitki örtüsü açısından ormana benzeyen ama orman sayılmayacak kadar küçük olan alandır. Orman: Ladin, köknar, çam, kayın, meşe, gürgen, kızılağaç, kestane, ıhlamur, dişbudak, sedir, ardıç gibi uzun boylu bitkilerin kaplı olduğu geniş alanlardır. Fundalık: Funda, çalı, karaçalı, eğreltiotu, katırtırnağı gibi kısa boylu bitkilerin kapladığı alanlardır. Maki: Akdeniz bölgesinde hakim bulunan, laden, funda, kocayemiş, bodur meşe, defne, yabani zeytin gibi kısa boylu ağaçlardan oluşan çok sık bitki topluluğudur. İkinci Ekiliş: İklimin elverişli olduğu ve sulamanın mümkün olduğu bazı verimli alanlarda bir üretim yılında birden fazla mahsul alınabilmektedir. 2001 üretim yılında hasat edilen bir ürün yerine aynı üretim yılında hasat etmek üzere bir başka ürün ekildiği takdirde bu ürünün ekildiği alan 2.ekiliş alanı olarak tanımlanır. Sulanan Arazi: Bir arazi, insan veya makine gücü ile kuyu, kaynak, akarsu (nehir, çay, dere), göl, gölet, baraj vb. kaynaklardan sağlanan su ile sulanıyorsa o arazi sulanan arazidir. Salma Sulama: Bir yüzey sulama yöntemidir. Bu yöntemde sulanan toprakların hepsinin yüzeyi tamamen su ile kaplanır. Su araziye hendeklerle veya boru hatları ile getirilir ve toprak yüzeyine istenen zaman periyodunda ince bir şerit halinde dağıtılır. Yağmurlama Sulama:
Bu yöntemde sulama suyu, kapalı borularda basınç altında mekanik püskürtücülere
kadar taşınır ve doğal yağışa benzer bir biçimde toprağa uygulanır. Sera: İklimle ilgili çevre koşullarına tümüyle veya kısmen bağlı kalmadan gerektiğinde sıcaklık, ışık, nem ve hava gibi faktörler denetim altında tutularak bütün yıl boyunca çeşitli kültür bitkileriyle bunların tohum, fide ve fidanlarını üretmek, bitkileri korumak, sergilemek amacıyla cam, plastik vb. ışık geçirebilen malzeme ile kaplanarak değişik biçimlerde inşa edilen yüksek sistemli bir örtüaltı yetiştiriciliği yapısıdır. Bitki yetiştirilebilmesi için çevre koşullarının olumsuz etkilerini kısmen ortadan kaldıran plastik malçlar, yüzeysel örtüler, yastıklar alçak ve yüksek tüneller sera olarak nitelendirilemez. Seralar tüm iklim elemanlarının denetimine olanak sağlayabilecek (ısıtma ve havalandırma sistemleri mevcut ) örtüaltı yapılarıdır. Yüksek Tüneller: Örtüaltı yetiştiriciliğinde insanın içine rahatça sığabileceği, makinalı tarıma olanak sağlayabilen, ancak ısıtma ve havalandırma sistemleri bulunmayan dar kesitli yapılardır. Su borusu veya benzer maddelerin yarım çember şeklinde bükülmesiyle elde edilen iskeletler üzerine plastik örtülmesi ile oluşturulan örtüaltı türüdür. Alçak Tüneller: Örtüaltı yetiştiriciliğinde malçlama, yüzeysel örtüler, yastıklar biçiminde yapılan ve tüm tarımsal işlemlerin dışarıdan yapıldığı sistemlerdir. Alçak tüneller, genellikle tel, demir, ağaç dalları vb. den yapılan iskeletin üzerine plastik örtülmesi ile oluşturulur. Esas İş: Bir kişinin birden fazla işi olabilir ve bunların hepsinden de gelir elde etmiş olabilir. Bu kişinin işlerinden elde ettiği gelirin büyüklüğüne bakılmaksızın en çok zamanını verdiği işi esas işi olarak tanımlanmıştır. Ücretli (maaşlı): Bir başkasının işinde ayni (mal) ya da nakdi (para) bir gelir elde etmek amacıyla çalışanlara denir. Yevmiyeli (mevsimlik, arızi, geçici): Başkasının işinde düzenli ve sürekli olmadan işine göre mevsimlik ya da geçici olarak ya da iş buldukça çalışanlardır (tarlada çapa ya da toplama işçiliği yapanlar, inşaat amelesi vb.). İşveren: Kendi işinde
para ya da mal karşılığı en az bir ücretli veya yevmiyeli eleman çalıştıran
kişilere işveren denir. Bir işyerinde işveren durumunda birden fazla ortak
bulunabilir. Bu durumda her ortak bir işveren olarak kabul edilecektir. Ücretsiz Aile İşçisi: Hanehalkının yaptığı işe yardım etmek amacıyla ücret almaksızın çalışan hanehalkı fertlerine denir. |