İŞYERİ: Tek bir mülkiyet veya kontrol düzeni altında mal veya hizmet üretimi amacı ile genellikle tek tip iktisadi faaliyet icra eden ve soru kağıdını doldurabilecek kayıt ve kaynaklara sahip olan yerdir.
BÜYÜK İŞYERLERİ: Ticaret ve hizmet sektöründe cirosu 25 000 001 TL ve daha fazla olan işyerleri büyük işyeri olarak tanımlanmıştır. Otel ve diğer konaklama tesislerinde yatak sayısı 76 ve daha fazla olan işyerleri büyük işletme olarak alınmıştır. Lokanta ve kahvehanelerde 51 ve daha fazla masaya sahip işyerleri büyük işyeri olarak tesbit edilmiştir.
İKTİSADİ FAALİYET KOLLARIİşyerlerinin faaliyetleri, Türkiye'nin bünyesine uydurulan iktisadi faaliyet kollarının Uluslararası Standart Sınıflaması'na (ISIC Rev.2) göre sınıflandırılmıştır.
ANA FAALİYET KONUSU : İşyerinin birden fazla faaliyeti olduğu takdirde işyerinin ana faaliyeti o işyerinde en çok gayri safi hasılanın elde edildiği faaliyettir. İşyerinde bu ayırım yapılamıyorsa çalışılan kişilerden en çoğunun en uzun süre çalıştığı faaliyettir.
İŞYERİ BÜYÜKLÜĞÜ: Çalışanlar ortalaması ve gayri safi satış tutarlarıdır.
İŞYERLERİNİN HUKUKİ DURUMU : Ferdi mülkiyet, adi ortaklık, kollektif şirket, komandit şirket, limited şirket, anonim şirket, kooperatif şirket ve diğer ayrıntısı ile tespit edilmiştir.
ÇALIŞMA DURUMU: İşyerlerinin çalışma durumunun sürekli veya mevsimlik oluşunu tesbit etmek amacıyla sorulmuştur.
İSTİHDAM VE ÖDEMELERÇALIŞANLAR: 1991 yılı içinde 4 örnek ay itibariyle işyerinde ücretli veya ücretsiz olarak çalışanların tamamı kapsanmıştır. Çalışan kişiler işteki durumlarına göre iş sahibi ve ortaklar, ücretsiz çalışan aile fertleri ve ücretle çalışanlar ayrımında verilmiştir.
İş sahibi ve ortaklar: Kişisel mülkiyete tabi işyerleri ile adi ortaklık, kollektif şirket ve komandit şirketlerde 1991 yılında zamanının çoğunu işyerinde çalışarak geçiren iş sahibi ve ortakları kapsar. Bunlardan kar dışında emeği karşılığı ücret alanlar varsa burada değil, ücretle çalışanlar kısmında gösterilir.
Ücretsiz çalışan aile fertleri: Karı, koca, çocuklar ve aynı evde oturan, yeme ve giyimleri aile sorumluluğu altında olan kişilerden bir ücret almaksızın zamanının çoğunu işyerinde çalışarak geçirenleri kapsar. Bunlardan emekleri karşılığı ücret alanlar burada değil, ücretle çalışanlar kısmında gösterilir.
Ücretle çalışanlar: İşyerinde sıfatı ne olursa olsun maaş, ücret, gündelik vb. adlar altında ayni ve / veya nakdi gelir karşılığı çalışanları kapsar.
Ücretle çalışanların yıllık ortalaması: Şubat, Mayıs, Ağustos, Kasım aylarında ücretle çalışanların aritmetik ortalamasıdır.
Çalışanların yıllık ortalaması: Ücretle çalışanların yıllık ortalama sayısına, Kasım ayında işyerinde çalıştığı bildirilen iş sahibi ve ortaklarla, ücretsiz çalışan aile fertlerinin ilavesi ile elde edilmiştir.
Çıraklar: İşyerinde ücret alsın veya almasın çırak olarak çalışan sayısıdır.
ÖDEMELER: Çalışanlara yapılan maaş, ücret, gündelik gibi sosyal sigorta ve emekliliğe işverenin iştiraki ve benzeri ödemeler hariç olmak üzere, gelir vergisi, emeklilik, sosyal sigorta vb. keseneklerden önce bordrolarda brüt olarak görülen ödemelerdir. Ödenen fazla mesai, ikramiye, prim, tazminat ve ayni yardımlar bu sayıya dahildir.
SATIN ALINAN MAL VE HİZMETLER, ÖDENEN KİRALAR VE DİĞER HİZMET ÖDEMELERİ
HİZMETİN YAPILMASI İÇİN SATIN ALINAN MALLARIN DEĞERİ:Hizmetin yürütülmesi için tüketilmek üzere alınan hammadde ve malların değeri istenmektedir. (Örnek: Doktor muayenehaneleri için ilaç, sargı bezi, lastik eldiven vb., muhasebeci için kağıt, defter vb.) Amortismana tabi olan sabit sermaye niteliğindeki mallar ile demirbaşlar bu sorunun kapsamı dışındadır.
Otel, lokanta, pastahane, kahvehane gibi işyerlerinde otelin satın aldığı çarşaf, havlu, lokantanın satın aldığı un, ekmek, sebze, et, pastahane ve kahvehanenin satın aldığı şeker, tuz vb. mallara yapılan ödemeler, sabit sermaye niteliğinde olmayan yedek parça, alet, edevat, demirbaş türünden olmayan büro malzemeleri, iş elbiseleri, su ve buhar satın alışları değeri, iş ve seyahat harcamaları, üzerinde değişiklik yapılmaksızın satmak amacıyla satın aldığı malların satın alışları, satın alınan yakıtlar, üçüncü şahıslara ve işyerlerine ödenen komisyon gibi diğer masraflar da bu kısımda gösterilmiştir.
ÜZERİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMADAN SATILMAK ÜZERE SATIN ALINAN MALLARIN DEĞERİ: İşyerinin üzerinde hiçbir değişiklik yapmaksızın satmak amacı ile satın aldığı malların satın alışları burada kapsanmaktadır.
DİĞER SATIN ALIŞLARIN DEĞERİ: (Satın alınan su ve yakıtlar, küçük tamir ve bakım giderleri, başkalarına yaptırılan alış ve satışlar için ödenen komisyonlar): Hizmet işyerlerinde sabit sermaye niteliğinde olmayan yedek parça, alet, edevat, küçük el aletleri, demirbaş türünden olmayan büro malzemesi, su ve buhar satın alışları, işyerinin kendi personeline yaptırdığı sabit kıymetlerin üretiminde ve yenileme, geliştirme işlerinde kullanılan malzeme satın alışları,iş elbiseleri ve iş seyahati harcamaları toplam olarak burada kapsanmaktadır.
İşyerinin bir anlaşma gereğince diğer şahıs ve işyerlerine yaptırdığı imalat için (genellikle fason yaptırılan işler) ödenen ücretler; dışarıya yaptırılan küçük tamir ve bakım masrafları; satın alınan yakıtlar; satışlarla ilgili olarak üçüncü şahıs ve işyerlerine ödenen komisyonlar burada kapsanmaktadır.
KİRA: İşyeri ve makine için ödenen kiranın yıllık değeridir.FAİZ ÖDEMELERİ: İşyerinin faaliyetini sürdürmek amacı ile banka ve benzeri kuruluşlardan almış olduğu krediler için ödemiş olduğu faizlerdir.
DİĞER ÖDEMELER: Burada söz konusu edilen endüstri dışı hizmetler için yapılan ödemelerdir. PTT giderleri, sigorta giderleri, reklam giderleri, serbest meslek sahiplerine ödenen ücretler, komisyonlar gibi.
HİZMET VE SATIŞ HASILATI: Başkalarına yapılan hizmetlerden elde edilen gelirler: Gelir vergisi ödenmeden ve her türlü masraflar çıkarılmadan işyerinin elde ettiği gayri safi gelirleri ifade eder.
1. Yapılan hizmetlerden elde edilen gayri safi hasıla : İşyerinin kendi malzemesini kullanarak yapılan hizmet karşılığı elde edilen hasılayı kapsar.
2. Üzerinde değişiklik yapılmadan alındığı gibi satılan malların satış değeri: Yan faaliyet olarak yapılan ticaret gelirlerini kapsar.
GİRDİ, ÇIKTI, KATMA DEĞERGİRDİ: İşyeri hesabına hizmetin yapılması için satın alınan malların değeri, üzerinde değişiklik yapılmadan satılmak üzere alınan malların değeri ve su, yakıtlar gibi diğer satış alışların değerleri toplamıdır.
ÇIKTI: Yapılan hizmetlerden elde edilen gayri safi hasıla ile üzerinde değişiklik yapılmadan alındığı gibi satılan malların satış değeri toplamıdır.
KATMA DEĞER: "Çıktı" değerinden "Girdi" değerinin çıkartılması elde edilmiştir.
ŞİRKET: İktisadi ve sosyal birleşme sonunda meydana gelen bir işletmedir.
ŞİRKET TÜRLERİ: Türk Ticaret Kanununun 136 ıncı maddesinde yazılı olup aynı kanunda tanımları yapılan kollektif, komandit, anonim ve limited şirketleri ticaret şirketleridir.
KOLLEKTİF ŞİRKET: Ticari bir işletmeyi bir ticaret ünvanı altında işletmek amacıyla hakiki şahıslar arasında kurulan, ortaklarından hiç birisinin sorumluluğu şirket alacaklarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir.
KOMANDİT ŞİRKET: Ticari bir işletmeyi bir ticaret ünvanı altında işletmek amacıyla kurulan ve şirket alacaklarına karşı ortaklardan bir veya bir kaçının sorumluluğu sınırlanmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlanmış olan şirkettir.
ANONİM ŞİRKET: Bir unvana sahip, esas sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız tüm mal varlıgı ile sınırlı bulunan şirkettir.
LİMİTED ŞİRKET: İki veya daha fazla hakiki ve hükmi şahıs tarafından bir ticaret ünvanı altında kurulup ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlanmış ve esas sermayesi belirli olan şirkettir.
Kollektif ve komandit şirketlerin kurulması için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'ndan izin alma zorunluluğu yoktur.
Anonim, limited şirketler ve kooperatiflerin kurulması ise, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın iznine bağlıdır . Anonim şirketlerin esas sermayeleri 500 000 TL limited şirketlerin 10 000 TL az olamaz.
KOOPERATİFLER: Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere ortaklarını belirli ekonomik menfaatleri ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp, kurmak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir sermayeli kuruluşlardır.
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ: Kooperatifler kanununa göre kurulan ve ortakların ekonomik menfaatlerine meslek veya geçimlerine ilişkin ihtiyaçlarını karşılayan değişir sermayeli kooperatiflerdir.
Tüketim kooperatiflerinin iktisadi faaliyet kodlarına göre sayı ve sermayeleri diğer tablolarda kooperatiflerin içinde gösterilmiştir.
SAYI: Halen faal olan kooperatiflerden aylık satışlarını bildirenlerinin ortalama sayısı olup yıl içinde her ay satışlarını bildiren kooperatiflerin toplam sayısının 12'ye bölünmesiyle aylık ortalama kooperatif sayısı olarak elde edilmektedir.
SATIŞ TUTARI: Sayısı belirtilen kooperatiflerin yıl içinde toptan, perakende veya veresiye olarak yaptığı bütün satışlar ile başkalarına yaptığı hizmetler karşılığı sağladığı gelirler toplamıdır.
FİRMALAR: Şirketler ve kooperatiflerin dışında kalan ticaret işyerleridir.
YENİ KURULAN ŞİRKETLER VE KOOPERATİFLER: Yıl içinde ticaret siciline tescil olunan ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde kurulduğu ilan edilen şirketler ve kooperatiflerdir.
KAPANAN ŞİRKETLER VE KOOPERATİFLER: Gerek borçlar gerekse Türk Ticaret ve Kooperatifler Kanununda kapanma için belirtilen durumlardan birisinin gerçekleşmesi halinde, şirketlerin ve kooperatiflerin sona ermesi ve bunun Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilanıdır.
İKTİSADİ FAALİYET KOLLARI: Şirketler, kooperatifler ve firmaların kurulma amacını ve hangi ekonomik faaliyet alanında yer aldığını açıklamaktadır.
SAYI: Şirketler ve kooperatifler ile firmaların merkezlerini göstermektedir, şubeleri kapsamaz.
SERMAYE: Şirketler ve kooperatiflerin para, alacak, kıymetli evrak, taşınır ve taşınmaz mallar ticari itibar ve işletmeler vb. konan değerlerdir.
SERMAYE ARTIŞI VE AZALIŞI: Esas sermayeleri artırılan veya azaltılan şirketler ile kooperatiflerin artan ya da azalan sermaye toplamlarını göstermektedir.
GAYRİ SAFİ SERMAYE ARTIŞI: Yeni kurulan şirketler ve kooperatiflerin sermayeleri ile sermayeleri artırılan şirketlerin sermaye artışları toplamıdır.
SAFİ SERMAYE ARTIŞI: Gayri safi sermaye artışından, kapanan şirketler ve kooperatiflerin sermayeleri ile sermayesi azaltılan şirketler ve kooperatiflerin sermaye azalışları toplamının çıkarılmasıyla elde edilen miktardır.