1843
Tıbbiye mektebi bünyesinde kadınlar ebelik eğitimi almaya başladı.
1847
Kız ve erkek çocuklara eşit miras hakkı tanıyan İrade-i Seniye yayımlandı. 1856
Köle ve cariye alınıp satılması yasaklandı. 1858
Arazi Kanunnamesinde mirasın kız ve erkekler arasında eşit olarak paylaştırılacağı
hükmü yer aldı. Böylece kadınlar ilk kez miras yoluyla mülkiyet hakkını kazandı. 1858
Kız Rüştiyeleri açıldı. 1869
Kadınlar için ilk sürekli yayın olarak nitelenen (haftalık) Terakk-i Muhadderat
dergisi yayımlandı. 1869
Kızların eğitimine ilk kez yasal zorunluluk getiren Maarif-i Umumiye Nizamnamesi
yayımlandı. 1870
Kız öğretmen okulu Dar-ül Muallimat açıldı. 1871
Mecelle'nin (Osmanlı Medeni Kanunu) uygulanması için çıkarılan Hukuk-ı Aile Kararnamesi
ile; evlilik sözleşmesinin resmi memur önünde yapılması, evlenme yaşının erkeklerde
18, kadınlarda 17 olması, zorla evlendirmelerin geçersiz sayılması düzenlendi.
1876 Kanun-i
Esasi (ilk Anayasa) kabul edilerek temel haklar düzenlendi. Kız ve erkekler için
ilköğretim zorunlu hale getirildi. 1897
Kadınlar ücretli işçi olarak çalışmaya başladı. 1913
Kadınlar ilk kez devlet memuru olarak çalışmaya başladı. 1914 Kadınlar
tüccarlık ve esnaflığa başladı. 1914
İnas Darülfünunu adı altında kızlar için bir yüksek öğretim kurumu açıldı. 1921
Darülfünunda karma öğretime geçildi. 1922
Yedi kız öğrenci Tıp Fakültesine kayıt yaptırarak eğitime başladı. Haziran
1923 Nezihe Muhittin'in başkanlığında ilk kadın partisi olan Kadınlar Halk
Fırkası'nın kurulması girişiminde bulunuldu, kadınlara oy hakkı tanımayan 1909
tarihli Seçim Kanunu gereğince valilikçe partinin kuruluşuna onay verilmediğinden
dernekleşmeye gidildi. 29
Ekim 1923 Cumhuriyet ilan edildi. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte kadınların
kamusal alana girmesini sağlayan yasal ve yapısal reformlar hızlandı. 3
Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğrenim Birliği) çıkarıldı. Böylece eğitim
laikleştirilerek tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlandı. Kız
ve erkekler eşit haklarla eğitim görmeye başladı. 17
Şubat 1926 Türk Medeni Kanunu'nu kabul edildi. Kanun ile erkeğin çok eşliliği
ve tek taraflı boşanmasına ilişkin düzenlemeler kaldırıldı, kadınlara boşanma
hakkı, velayet hakkı ve malları üzerinde tasarruf hakkı tanındı. 4 Nisan 1926
tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kanun 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girdi. 1930
Belediye yasası çıkarıldı. Yasa ile kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme
hakkı tanındı. 1930
Kadın ve çocukların korunmasına ilişkin ilk düzenleme Umumi Hıfzısıhha Kanunu
ile yapıldı. 1930
Doğum izni düzenlendi. 10
Haziran 1933 Kız çocuklarına mesleki eğitim vermek amacıyla Kız Teknik Öğretim
Müdürlüğü kuruldu. 26
Ekim 1933 Köy Kanunu'nda değişiklik yapılarak kadınlara köylerde muhtar olma
ve ihtiyar meclisine seçilme hakları verildi. 5
Aralık 1934 Anayasa değişikliği ile kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı. 8
Şubat 1935 Türkiye Büyük Millet Meclisi 5. Dönem seçimleri sonucunda 17 kadın
milletvekili ilk kez meclise girdi, ara seçimlerde bu sayı 18'e ulaştı. 8
Haziran 1936 İş Kanunu yürürlüğe girdi. Kadınların çalışma hayatına düzenleme
getirildi. 1937
Kadınların yeraltında ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması 1935 tarihli 45
sayılı ILO sözleşmesi ile yasaklandı. 1945
Analık sigortası (doğum yardımı) 4772 sayılı yasa ile düzenlendi. 1949
Yaşlılık sigortasının kadın ve erkekler için eşit esaslara göre düzenlenmesi 5417
sayılı yasa ile sağlandı. 1950
İlk kadın belediye başkanı (Müfide İlhan) Mersin'den seçildi. 1952
Sağlık Bakanlığı bünyesinde ana çocuk sağlığı hizmetleri verilmeye başladı. 1965
Gebeliği önleyici araçların satış ve dağıtımının serbest bırakılmasını ve tıbbi
zorunluluk halinde kürtaj hakkı tanınmasını düzenleyen Nüfus Planlaması Hakkında
Kanun çıkarıldı. 22
Aralık 1966 Eşit değerde iş için kadın ve erkek işçiler arasında ücret eşitliğini
sağlayan 1951 tarihli 100 sayılı ILO sözleşmesi onaylandı. 26.03.1971
İlk kadın bakan (Türkan Akyol) atandı. 1975
Birleşmiş Milletler tarafından Mexico City'de Birinci Dünya Kadın Konferansı düzenlendi
ve bunu takiben 1975-85 yılları arasındaki dönem "Kadın On Yılı" olarak
ilan edildi. 27
Mayıs 1983 10 haftaya kadar olan gebeliklerin kürtajla sona erdirilmesi ve
gönüllü cerrahi sterilizasyon yöntemlerine izin verilmesi Nüfus Planlaması Hakkında
Kanun'da yapılan değişiklikle sağlandı. Kürtaj için evli kadınlara kocadan izin
alma koşulu getirildi. 1985
Türkiye, Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi
Sözleşmesini (CEDAW) imzaladı ve sözleşme 1986 yılında yürürlüğe girdi. 1985
5. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda kadın konusu ilk kez bir sektör olarak yer aldı
ve bu konuda politikalar belirlendi. 1987
Devlet Planlama Teşkilatı'nda Kadına Yönelik Politikalar Danışma Kurulu kuruldu. 1989
İstanbul Üniversitesi'nde ilk Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi kuruldu.
Bugün üniversiteler bünyesinde kurulan bu merkezlerin sayısı yurt çapında 13'e
ulaştı. 24
Ocak 1989 İçişleri Bakanlığı kaymakamlık sınavlarına kadınların da alınacağını
açıkladı. 29
Kasım 1990 Kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan Medeni Kanun'un 159.
maddesi Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildi. İptal kararı 2 Temmuz 1992 tarih ve
21272 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. 1990
Tecavüz mağdurunun hayat kadını olması halinde cezanın indirilmesini öngören Türk
Ceza Kanunu'nun 438. maddesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yürürlükten
kaldırıldı. 14
Nisan 1990 Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, ilk kadın kütüphanesi
ve bilgi merkezini açtı. 1990
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü bünyesinde, şiddete
uğrayan kadınlara ve çocuklara destek hizmeti vermek üzere ilk kadın konukevleri
açılmaya başlandı. 2000 yılı itibariyle bu sayı yediye yükselirken kapasiteleri
170'e ulaştı. 1990
422 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kadının statüsü ve Sorunları Başkanlığı
kuruldu. 25.10.1990 tarihinde kadın sorunları konusunda ulusal mekanizma olarak
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü (KSSGM) 3670 sayılı kanunla Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı olarak kuruldu ve 24.06.1991 tarihinde de
Başbakanlığa bağlandı. Eylül
1990 Yerel yönetimler kadın konusunda özellikle şiddete uğrayan kadınlara
yönelik hizmet vermeye başladı. Türkiye'deki ilk kadın sığınma evi Bakırköy Belediyesi
tarafından açıldı. 1991
48. Hükümet döneminde ilk kadın vali (Lale Aytaman) Muğla iline atandı. 17-20
Şubat 1992 Birleşmiş Milletler Uluslararası Kadının İlerlemesi İçin Araştırma
ve Eğitim Merkezinin (INSTRAW) toplantısında, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel
Müdürlüğü Türkiye'de kadın konusunda odak noktası olarak kabul edildi. 1993
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı işbirliği
ile "Kadının kalkınmaya Katılımını Güçlendirme Ulusal programı Projesi"
uygulamaya başlandı. Kadının Statüsü ve Sorunları genel Müdürlüğü'nün yürüttüğü
proje kapsamında; eğitim programları, araştırma projeleri, pilot projeler ve istatistik/yayın
faaliyetleri yürütüldü. 16 araştırma projesinin yanı sıra pek çok eğitim programı
ve pilot proje desteklendi, araştırma projelerinin bir kısmı ve toplumsal cinsiyet
temelinde farklı konularda oluşturulan özet göstergeler kitap haline getirildi. Ayrıca
cinsiyete dayalı veri tabanı oluşturulması amacıyla Devlet İstatistik Enstitüsü'nde
Toplumsal Yapı ve Kadın İstatistikleri Şubesi kuruldu. 1993
İstanbul Üniversitesi'nde ilk Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı açıldı ve yüksek
lisans programı vermeye başladı. Bugün Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı açarak
Yüksek Lisans Programı veren üniversite sayısı dörde ulaştı. 1993
Kadın Dayanışma Vakfı, Altındağ Belediyesinin desteğiyle kadın danışma merkezi
ve kadın sığınma evini açtı. 25
Haziran 1993 Türkiye'nin ilk kadın başbakanı (Tansu Çiller) hükümeti kurdu.
5-8 Aralık
1993 Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı ve Ankara Üniversitesi. Kadın
Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi işbirliği ile "Kadın Kimliği Kongresi"
düzenlendi. Kongre gündemini; kadın emeğinin biçimleri, siyasette kadın kimlikleri,
kadın bedeninin tanınması, kadın imgesinin üretimi ve dolaşımı, sanatın içinden
kadın ve kadın örgütlenme biçimleri başlıklı konular oluşturdu. 1993
Halk Bankası'nca kadınları girişimciliğe özendirmek amacıyla kadınlara özel, düşük
faizli kredi uygulaması başlatıldı. 1994
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü bünyesinde, şiddete uğrayan kadınlara
hukuki ve psikolojik danışmanlık, girişimcilik ve el emeğinin değerlendirilmesi
konularında hizmet vermek amacıyla Bilgi Başvuru Bankası (3B) kuruldu. 5
Nisan 1994 Dünya Bankası ve Türkiye Cumhuriyeti .Hükümeti arasında imzalanan
İkraz Anlaşması gereğince başlayan İstihdam ve Eğitim Projesi'nin alt bileşenlerinden
Kadın İstihdamının Geliştirilmesi Projesi (KİG) Kadının Statüsü ve Sorunları Genel
Müdürlüğü'nce yürütülmeye başlandı. Proje kapsamında on altı araştırma projesi
gerçekleştirildi, on üç tanesi kitap haline getirildi. Kadının
Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nde kitap, makale, tez, seminer, konferans
dokümanları ve gazete kesiklerinin derlendiği ve Ankara'nın tek kadın kütüphanesi
olarak da nitelendirilebilecek bir Dokümantasyon Merkezi kuruldu. 1000 saydamdan
ve web sayfasından oluşan "Kadınlara Görsel Tanıklık" adlı kadın fotoğrafları
arşivi oluşturuldu. Kadınların çalışma yaşamlarına dair "Kadın Çalıştıkça"
adlı bir belgesel/tanıtım filmi yaptırıldı. Toplumsal
cinsiyet yaklaşımını ana plan ve programlara yerleştirmek için resmi, özel ve
sivil toplum kuruluşları çalışanlarına yönelik olarak kullanılması planlanan ve
modüler bir eğitim materyali olan Toplumsal Cinsiyet Eğitim paketi hazırlandı
ve pilot uygulamaları yapıldı. Haziran 2000 tarihinde proje sonuçlandı. 1994
Türkiye Kahire'de yapılan Birleşmiş Milletler Nüfus ve Kalkınma Konferansına katıldı.
Konferans'da kadının statüsü ve sağlık ilişkisini vurgulayan "üreme sağlığı"
kavramı üzerinde duruldu ve kadın sağlığında "bütüncül" bir yaklaşım
benimsendi. Bu yaklaşım doğrultusunda Sağlık Bakanlığı koordinatörlüğünde ilgili
kesimlerden sağlanan katılımla "Kadın Sağlığı ve Aile Planlaması Ulusal Eylem
Planı" hazırlandı. 1998 yılında kamuoyuna sunulan Eylem Planı 6 ana çalışma
grubu tarafından oluşturuldu. Kadının Statüsü grubunun koordinasyonunu Kadının
Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü üstlendi. 1995
Kurulduğundan bu yana, açtığı kadın danışma merkezi ile şiddete uğrayan kadınlara
danışmanlık hizmeti veren Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, kadın sığınağını açtı.
1995 Kadının
Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce Dünya Bankası Japon Hibe Fonundan 1993
yılında elde edilen finansman ile ülkemizde kadın girişimcilere sağlanan finans
ve finans dışı hizmetlerin neler olduğunu ve kadın girişimcilerin bu hizmetlere
ulaşımlarını ortaya koymak üzere bir araştırma projesi olan Küçük Girişimcilik
Projesi gerçekleştirildi. Proje kapsamında belli illerde alan çalışmaları yapıldı
ve elde edilen bilgiler kitap haline getirildi. Şubat
1995 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce gönüllü kadın kuruluşları
arasındaki iletişim ve dayanışmayı güçlendirmek, bilgiyi yaygınlaştırmak için
aylık "Kadın Bülteni" çıkarılmaya başlandı. 11 sayı yayımlandı. 08-11Haziran
1995 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce Sinop'ta sivil toplum
kuruluşları ve kamu kurumları temsilcileri, parlamenterler, gazeteciler ve akademisyenlerin
katıldığı, "Türkiye'de Kadına Yönelik Politikaların Oluşturulması" konulu
dört gün süren bir toplantı düzenlendi. 4. Dünya Kadın konferansı öncesi yapılan
bu toplantıda, kurumsallaşma, siyasal alan, çalışma yaşamı, kadın sağlığı ve eğitim
konularında kadına yönelik politikalar belirlendi. 17-19
Temmuz 1995 Avrasya ülkeleri kadınları arasındaki işbirliğini geliştirmek,
Pekin Konferansında Türkiye ile birlikte hareket edebilmelerine yardımcı olmak
amacıyla KSSGM ve Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Başkanlığı (TİKA) işbirliği
ile "Pekin'e Giderken; Avrasya Ülkeleri Kadınları İşbirliği Kongresi"
başlıklı bir toplantı gerçekleştirildi. Kongrenin sonuç bildirgesinde bir işbirliği
grubu oluşturulması tavsiye edildi. Bu doğrultuda 27-29 Mart 1996 tarihleri arasında
Ankara'da "Avrasya Ülkeleri Kadınları işbirliği Grubu Birinci Toplantısı"
gerçekleştirildi. Toplantıda bu işbirliğinin kurumsallaşması için bir protokol
hazırlandı, protokolün yürürlüğe girmesi için yedi katılımcı ülkenin imzasının
tamamlanması gerekmektedir. 30
Ağustos 8 Eylül 1995 Türkiye Pekin'de yapılan ve 189 ülkenin katıldığı 4.
Dünya Kadın Konferansı'na katılarak taahhütleri çekincesiz olarak kabul etti.
Kasım 1995
Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından bölgedeki
kadınların durumunun iyileştirilmesi ve kalkınma sürecine entegre edilmesi amacıyla
planlanan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin (ÇATOM) ilki Urfa'da açıldı. 2000 yılı
itibariyle bölgedeki sayısı 21'e ulaştı. 1996
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce, 4. Dünya Kadın Konferansı'nda
kabul edilen eylem planı ve taahhütler çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları,
üniversiteler, gönüllü kadın kuruluşları, siyasal partiler, sendikalar, meslek
örgütleri ve basının katılımı sağlanarak ulusal eylem planı hazırlandı. 1996
Kadın Çalışmaları alanında ilk yüksek lisans diploması İstanbul Üniversitesi Kadın
Çalışmaları Ana Bilim Dalı tarafından verildi. 1996
4. Dünya Kadın Konferansında verilen taahhütler gereğince Kadının Statüsü ve Sorunları
Genel Müdürlüğü koordinasyonunda gönüllü kadın kuruluşlarının katılımıyla kadın
sorunlarının yoğunlaştığı dört alanda; eğitim, sağlık, hukuk ve istihdam komisyonları
oluşturuldu. 29
Haziran 1996 Anayasa Mahkemesi Türk Ceza Kanunu'nun erkeğin zinasını suç olarak
düzenleyen 441. maddesini anayasanın eşitlik ilkesine aykırılığı gerekçesiyle
iptal etti. 27.12.1996 tarih ve 228600 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kararda
verilen bir yıllık süre içinde yasal düzenleme yapılmaması nedeniyle erkeğin zinası
27.12.1997 tarihinden itibaren suç olmaktan çıktı. 1996
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde "Kırsal Kalkınmada Kadın Daire Başkanlığı"
kuruldu. 1997
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 13 il valiliği bünyesinde
"Kadının Statüsü Birimleri" kuruldu. 22
Mayıs 1997 Kadının evlendikten sonra kocasının soyadını almakla birlikte,
kendi soyadını da kullanabilmesi Medeni Kanun'un 153. maddesinde yapılan değişiklikle
sağlandı. 19.11.1997
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nün önerisi üzerine İçişleri Bakanlığı'nca
nüfus cüzdanlarında medeni hal kısmında "evli/ bekar/ dul/ boşanmış"
gibi ifadelerin yerine sadece "evli" veya "bekar" ifadelerinin
kullanılmasını düzenleyen genelge yayımlandı. 18
Ağustos 1997 Zorunlu temel eğitimi beş yıldan sekiz yıla çıkaran 4306 sayılı
kanun yürürlüğe girdi. 13-14
Kasım 1997 Türkiye Cumhuriyeti, amacı uzman bakanların çalışma alanları ile
ilgili konularda Avrupa Konseyi faaliyetlerine etkin bir şekilde katılmalarını
teşvik etmek olan Kadın-Erkek Eşitliğinden Sorumlu Avrupa Bakanlar Konferansı'nın
dördüncüsüne ev sahipliği yaptı. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce
İstanbul'da gerçekleştirilen konferansa Avrupa Konseyine üye 40 ülkeden 38'i katıldı.
176 kişinin katıldığı konferans sonucunda üye ülkelerin eşitlik politikalarına
yön verecek bir deklarasyon hazırlandı. 23
Haziran 1998 Anayasa Mahkemesi kadının zinasını suç olarak düzenleyen Türk
Ceza Kanunu'nun 440. maddesini anayasanın eşitlik ilkesine aykırılığı gerekçesiyle
iptal etti. Gerekçeli karar 13.03.1999 tarih ve 23638 sayılı Resmi Gazetede yayımlandı. 17
Şubat 1998 743 sayılı Türk Medeni Kanun'un yerini almak üzere Adalet Bakanlığı
tarafından hazırlanan Türk Medeni Kanunu Tasarısı Adalet Bakanlığı ve Kadının
Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nün ortaklaşa yaptığı bir toplantı ile kamuoyunun
bilgisine sunuldu. 21
Ekim 1998 Adalet Bakanlığı, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü,
ve kadın kuruluşlarının oluşturduğu gündem sonucunda bekaret kontrolünün, ancak
takibi şikayete bağlı suçlarda, mağdurun rızası alınarak, ırza geçme gibi re'sen
takip edilen suçlarda ancak hakim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde
ise Cumhuriyet savcısının yazılı izni ile yapılabileceğini düzenleyen bir genelge
yayınladı. 1998
İçişleri Bakanlığı'nca nüfus cüzdanlarında yapılan düzenlemeye paralel olarak
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü'nce verilen dul ve yetim tanıtım kartlarındaki
"Emekliye Yakınlığı" bölümünde yer alan "dul kadın vb." ifadelerin
yerine sadece "eşi, kızı, oğlu, annesi, babası" gibi ifadelerin kullanılması
sağlandı. 1998
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi
Sözleşmesi'nin ana hedefleri çerçevesinde Türkiye'de kadının durumunu değerlendirmek
amacıyla bir Araştırma Komisyonu kuruldu ve hazırlanan rapor kitap olarak Kadının
Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce yayımlandı. 17
Ocak 1998 Aile içi şiddete uğrayan kişilerin korunması için gerekli tedbirlerin
alınmasını düzenleyen 4320 Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun yürürlüğe girdi. 1998
Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan bir değişiklikle aile reisinin beyanname vermesi
esası kaldırılarak kadınların kocalarından ayrı olarak beyanname vermesi sağlandı. 1998
Ankara Barosu Kadın Hukuku Komisyonu tarafından Ankara Adliyesi içinde şiddete
uğrayan kadınlara hukuki danışmanlık ve psikolojik destek hizmetleri vermek üzere
Kadın Danışma Merkezi kuruldu. 1999
İstanbul Barosu Kadın Hukuku Komisyonu Kadın Hakları Uygulama Merkezi'ni kurdu. 20
Mart 1999 Barolar bünyesindeki Kadın Hakları/Hukuku Komisyonları arasında
koordinasyonu sağlamak amacıyla "Türkiye Barolar Birliği Kadın Hakları Komisyonları
Ağı (TÜBAKKOM)" kuruldu. Giderek artan komisyonların sayısı 2001 yılı itibariyle
kırk civarındadır.. TÜBAKKOM bünyesindeki Kadın Danışma Merkezlerinin kurumsallaşmış
olarak sayısı iki olmakla birlikte pek çok komisyon danışma hizmetleri de vermektedir.
Eylül 1999
Türkiye, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığı Önleme Sözleşmesi'ni onaylarken
koyduğu aile hukukunu ilgilendiren 15 ve 16. maddelerine ilişkin çekinceleri kaldırdı. 1999
Kadın erkek eşitliği açısından önemli değişiklikler içeren Medeni Kanun Tasarısı
hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. 16
Aralık 1999 Kadınların yaşadığı ayrımcı uygulamaların giderilmesine yönelik
kurumsal mekanizmaların oluşturulması çalışmaları çerçevesinde Kadının Statüsü
ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve Norveç Büyükelçiliği işbirliği ile "Eşitlik
Ombudu Ne Kadar İşlevsel? Norveç Deneyimi" konulu bir konferans düzenlendi. 14
Mayıs - 14 Haziran 2000 Kadın sorunlarını gündeme getirmek, tartışmalara her
yöredeki kadınların katılımını sağlamak amacıyla Kadının Statüsü ve Sorunları
Genel Müdürlüğü, valilikler, barolar, üniversiteler ve gönüllü kadın kuruluşlarının
işbirliği ile ülke genelinde "2000 Yılı Kadın Toplantıları" adı altında
panel, konferans, şenlik, sergi vb. yaklaşık 200 etkinlik gerçekleştirildi. 01
Mart 2000 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce yapılan çalışma
çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde "Kadın Erkek Eşitliği
Daimi Komisyonu" kurulmasına dair hazırlanan teklif, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Anayasa Komisyonunda görüşülerek, anılan Komisyon yerine "Kadın Erkek
Eşitliğini İzleme Kurulu" kurulması yönünde karara varıldı. Kurulun oluşturulması
TBMM içtüzüğünde değişiklik yapılmasına dair çalışmaların tamamlanmasını beklemektedir. 16
Mayıs 2000 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve İstanbul Barosu
Kadın Hakları Komisyonu işbirliği ile Avrupa Birliğine uyum sürecinde toplumsal
cinsiyet eşitliği açısından Anayasanın değerlendirildiği "Avrupa Birliğine
Giriş sürecinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve Kadın Erkek Eşitliği Politikaları"
konulu panel düzenlendi. 5-9
Haziran 2000 Türkiye, Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformunun sonuçlarının
değerlendirilmesi, tam olarak uygulanmasının sağlanması, yeni eylem ve girişimlerin
belirlenmesi amacıyla New York'ta yapılan "Kadın 2000:21.Yüzyıl İçin toplumsal
Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış" konulu Birleşmiş Milletler Genel Kurul
Özel Oturumuna katıldı. Türkiye tarafından teklif edilen, kadın erkek eşitliği
bakış açısının ana plan ve politikalara yerleştirilmesi, kota uygulamaları ve
diğer araçlarla olumlu ayrımcılık politikalarının geliştirilmesi, erken ve zorla
evlendirme ile namus cinayetlerinin kadınlara yönelik şiddet türleri arasında
yer almasının yanısıra diğer temel konulardaki önerilerin Sonuç Belgesinde yer
alması sağlandı. 8
Eylül 2000 Ek İhtiyari Protokol Türkiye tarafından imzalandı. Onay aşaması
için Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine alındı. Kadınlara Karşı Her Türlü
Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesinin daha etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak
amacıyla Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan Ek İhtiyari Protokol ile Sözleşmenin
taraf devletler tarafından ihlali durumunda kişilere ve kişilerden oluşan gruplara
başvuru hakkı tanınmakta ayrıca uygulamaları denetlemek üzere Kadına Karşı Her
Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi (CEDAW) Komitesine yapılacak şikayetleri kabul etme
ve inceleme yetkisi tanınmaktadır. 26
Ekim 2000 Kadına yönelik uluslararası sözleşme ve konferanslarda, eşitlikçi
bir toplumsal yaşamın gereği olarak vurgulanan ders kitapları ve müfredatın eğitimin
ilk basamağından başlayarak cinsiyetçi öğelerden ayıklanması hedefi doğrultusunda
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce "Eğitim Materyallerinde
Cinsiyetçi Ögeler" konulu panel ile "Ders Kitaplarında Cinsiyetçilik
1928'den Günümüze" konulu fotoğraf sergisi düzenlendi. Toplantıya ilişkin
dokümanların derlendiği "Eğitim Materyallerinde Cinsiyetçi Öğeler" adlı
kitap ile ayrıca "Ders Kitaplarında Cinsiyetçilik" adlı bir araştırma
kitap olarak yayımlandı. 24
Kasım 2000 Ülkemizde giderek artmakta olan töre cinayetlerine karşı kamuoyu
oluşturmak üzere "25 Kasım Kadınlara Karşı Şiddete Hayır Günü" nedeniyle
Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve Şanlıurfa Valiliği işbirliği ile
"Kadına Yönelik Şiddet" konulu bir panel düzenlendi. Panel resmi düzeyde
töre cinayetlerine karşı duruşun zeminini oluşturdu. 17
Şubat 2001 Türk Medeni Kanunu'nun yıldönümü nedeniyle TBMM Adalet Komisyonunda
görüşülmekte olan Medeni Kanun Tasarısının eşitlikçi özünün korunarak yasalaşması
için Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve kadın kuruluşları tarafından
kamuoyu oluşturma faaliyetlerinde bulunuldu. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel
Müdürlüğü'nce "Türk Medeni Kanunun'un Kabulünün 75. Yıldönümü 2001 Gündemimiz:
Tasarının Yasalaşması" konulu, tasarı ile öngörülen değişikliklerin değerlendirildiği
bir panel gerçekleştirildi. Kadın
dernekleri ve diğer sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla "Medeni Yasa
Tasarısı İçin Hep Birlikte" yürüyüşü gerçekleştirildi. Nisan
2001 Kadın ve aileden sorumlu Devlet Bakanlığı ve Kadının Statüsü ve Sorunları
Genel Müdürlüğü'nün katkılarıyla Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine
İlişkin Türkiye Ulusal Raporu'nda, eşitlik politikaları için bir alt yapı oluşturulması,
hazırlanan tüm plan ve politikaların bu madde ile uyumlu olması gerekliliğinin
sağlanması, aynı zamanda devletin eşitliği sağlamak için olumlu ayrımcılık dahil
her türlü tedbiri almasının yolunu açmak üzere Anayasanın eşitlik ilkesini düzenleyen
10. maddesine bir fıkra eklenmesi önerisi; ulusal mekanizma olan Kadının Statüsü
ve Sorunları Genel Müdürlüğü teşkilat yasasının çıkarılması; farklı statü hukukuna
bağlı olarak çalışanların doğum izinlerine ilişkin farklı düzenlemelere son verecek
ve ebeveyn izni müessesesini tesis edecek kanun tasarısının yasalaşmasının yanısıra
ilgili her konuda işbirliğine gidilmesini öngören kısa ve uzun vadeli hedeflerin
yer alması sağlandı. 16
Mayıs 2001 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce, Kadın-Erkek Eşitliğini
Ana Plan ve Politikalara Yerleştirme Stratejisini benimseyen ülke örnekleri konusunda
bilgilenmeyi sağlamak üzere Hollanda Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı Devlet
Sekreteri'nin deneyimlerini aktardığı "Kadın-Erkek Eşitliğini Ana Plan ve
Politikalara Yerleştirme: Hollanda Deneyimi" başlıklı bir konferans düzenlendi.
21 Haziran
2001 TBMM Adalet Komisyonunca kabul edilen Türk Medeni Kanunu Tasarısı Genel
Kurula sevk edildi. 27-29
Haziran 2001 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nce, Norveç Büyükelçiliğinin
katkılarıyla Ankara'da "Türkiye'de Kadın Politikaları ve Kurumsallaşma"
konulu bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıya ilgili kamu kuruluşları, üniversitelerin
Kadın Araştırma ve Uygulama Merkezleri ile gönüllü kadın kuruluşları temsilcileri
katıldı. Toplantıda, hukuk, eğitim, çalışma yaşamı ve şiddet başlıkları altında
çalışma grupları oluşturularak önümüzdeki dönem için hedefler belirlendi. 22
Kasım 2001 Yeni Türk Medeni Kanununun TBMM tarafından kabulü
1
Ocak 2002 Yeni Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girmesi
30 Temmuz
2002 CEDAW Ek İhtiyari Protokolünün onaylanması 
|