Uluslararası Para Fonu (IMF)
Özel Veri Yayınlama Standartları (SDDS)
Kapsamında Yürütülen Çalışmalar

Bu sayfa, IMF Özel Veri Yayınlama Standartlarını tanıtmak ve bu kapsamda Türkiye tarafından gerçekleştirilen faaliyetler hakkında güncel bilgileri sunmak amacıyla oluşturulmuştur. Bilgi talepleri için lütfen sdds.turkey@tuik.gov.tr adresine başvurunuz.

Giriş

Türkiye'de Hangi Kurumlar SDDS Çalışmasına Katılmaktadır?
Türkiye SDDS'e Uygun Veri Yayınlayabiliyor mu?
Türkiye'nin SDDS'e uyum kapsamında gerçekleştirdiği önemli aşamalar

Giriş

1) Uluslararası mali piyasaların 1980’lerden 1990’ların ortalarına kadar genişlemesi ile birlikte küreselleşme bir kez daha uluslararası kuruluşları istatistiksel bilgi kalitesi ve istatistiksel bilgiye zamanında ulaşılması ile ilgilenmeye zorlamıştır. Son yıllarda gelişmekte olan serbest piyasa ekonomisine sahip ülkeleri derinden sarsan ekonomik kriz, uluslararası kuruluşların tek tek ülkelerin istatistik çıktılarının kalitesi ile ilgilenmesi gerektiğini göstermiştir. Bu nedenlerle, hem yerli hem de yabancı bilgi kullanıcıları ulusal istatistiki bilgilerin zamanlılığı, doğruluğu ve kapsamı ile yakından ilgilenmektedirler. Uluslararası yatırımcılar zamanında, doğru ve kapsamlı verilere ulaşabildikleri ülkelerde risk almayı göze almakta, ekonomik verilerin güvenilmez olduğunu düşündükleri ülkelerde ise yatırım yaparken büyük getiriler bekleyerek hareket etmektedirler.
2) IMF’nin 1996 yılından itibaren yürüttüğü Özel Veri Yayınlama Standartları (SDDS) çalışması, 1994-95 kışında Meksika’da yaşanan mali krizden sonra başlatılmıştır. Küresel düzeyde en iyi uygulamayı geliştirmek üzere kapsamlı görüşmeler yapılarak SDDS’in çerçevesine karar verilmiştir. İstatistik üreten kuruluşların yanı sıra, uluslararası kuruluşlar, bankalar, diğer mali kuruluşlar, mali yöneticiler ve kredi değerlendirmeleri sıralamalarını yapan kuruluşlar bu görüşmelere katılmışlardır.

IMF Özel Veri Yayınlama Standartları (SDDS) Nedir?

3) SDDS, G-8'ler tarafından IMF'den kurulması talep edilen ve dünya ülkelerinin ekonomilerine ilişkin önceden bilgilenme amacını taşıyan erken uyarı sistemidir.

4) SDDS'e katılım gönüllülük esasına dayanmakla birlikte uluslarası mali piyasalara iştirak eden ülkeler bu çalışmanın dışında kalamamıştır. SDDS istatistik bilgi toplama ve yayınlama süreçlerinde değişikliklere zorlayıcı kuralları olan standartlar dizisi olduğundan, yalnızca istatistik sistemleri gelişmiş ve uluslararası para piyasalarındaki işlemlere katılan üye ülkeler bu sisteme dahil olabilirler.


5) IMF, bir ülkenin ekonomik ve finansal panoramasını ortaya koyacak temel istatistiki göstergelerin neler olduğunu belirlemek ile işe başlamıştır. IMF SDDS çalışması kapsamında üye ülkelerin metaveri sayfalarını oluşturdukları, güncel verilerini yayınladıkları ve yayınlama takvimleri verdikleri 18 veri kategorisi vardır. Bu veri kategorileri şöyledir:

A. Reel Sektör (Türkiye'de bu veriler TÜİK tarafından yayınlanmaktadır.)

          a) Ulusal hesaplar,

b) Sanayi üretim indeksi,

c) Aylık kapasite kullanım oranı,

d) İşgücü piyasası istatistikleri (İstihdam,İşsizlik, Ücret/Kazanç),

e) Fiyat indeksleri,

B. Mali Sektör (Türkiye'de bu veriler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından yayınlanmaktadır.)
f) Kamu kesimi hesapları,

g) Konsolide bütçe,

h) Konsolide bütçe borçları,

C. Mali Sektör (Türkiye'de bu veriler Merkez Bankası tarafından yayınlanmaktadır.)
i) Bankacılık sektörü analitik hesapları,

j) Merkez Bankası analitik hesapları,

k) Faiz oranları,

l) Menkul kıymetler borsası indeksi,

D. Dış Sektör (Türkiye'de bu veriler Merkez Bankası tarafından yayınlanmaktadır.)
m) Ödemeler dengesi,

n) Uluslararası rezervler,

o) Dış ticaret, (TÜİK tarafından yayınlanmaktadır.)

p) Uluslararası yatırım pozisyonu,

q) Döviz kurları,

        E. Nüfus (Türkiye'de bu veriler TÜİK tarafından yayınlanmaktadır.)

6) IMF, SDDS'in kapsayacağı temel göstergelere karar verdikten sonra istatistiksel verilerin kapsamını, dönemini, ne zaman ve hangi sıklıkta yayınlandığını açıklayan "Metaveri" adını verdiği internet sayfaları için standart bir format hazırlamıştır. Kullanıcı internet üzerinde aynı formatta ve aynı başlıklar ile standardize edilmiş sayfalar görmektedir. Bu standardizasyon kullanıcının hangi başlık altında neyi bulabileceğini daha ilk bakışta kavramasını sağlamaktadır. Böylece bir ülkenin bütün temel ekonomik ve finansal verileri hakkında kullanıcıların bilmek istediği ayrıntılı bilgilere ulaşıldığı gibi, üye ülkeler arasında kolaylıkla kıyaslama yapılabilmektedir. SDDS'e üye ülkeler tarafından yukarıda başlıkları verilen temel göstergeler için hazırlanan metaveri sayfaları, IMF'nin bu amaçla kurduğu web sitesi olan http://dsbb.imf.org/ adresinde kamuoyuna duyurulmaktadır.

7) Bu bilgi setlerini içeren internet sayfalarından, her ülkenin aynı başlıklardaki en güncel verilerinin yayınlandığı Ulusal Veri Sayfalarına (Türkiye'nin ulusal veri sayfasının adresi: http://www.tuik.gov.tr/TURCAT/turcat.html) ulaşılmaktadır. Bu sayfada yayınlanan bilgilerin bir sonraki referans döneme ait olanlarının, önümüzdeki üç ay içerisinde hangi tarihlerde yayınlanacağı ise yine internet üzerinde hazırlanan "yayınlama takvimleri" (Türkiye'nin takvim sayfasının adresi: http://www.tuik.gov.tr/TURCAT/SDDS/sdds-tr.htm) ile ulusal ve uluslararası kamuoyuna duyurulmaktadır.

SDDS'e Hangi Ülkeler Üyedir?

8) SDDS'e 52 ülke üye olmuştur. Bu ülkelerin hepsi Yayınlama Standartları Elektronik Bülteni'nde (Data Dissemination Bulletin Board-DSBB) metaveri sayfalarını yayınlamaktadır. Üye ülkeler ve ülkelere ait bilgilere  http://dsbb.imf.org/ adresinden ulaşılabilir.

Türkiye'de Hangi Kurumlar SDDS Çalışmasına Katılmaktadır?

9) Ülkemizde SDDS çalışmasına dahil olan kurumlar şöyledir;
a) Türkiye İstatistik Kurumu,
b) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
c) Hazine Müsteşarlığı,
d) Merkez Bankası,
SDDS çalışmasının Türkiye Koordinatörlüğünü Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yürütmektedir. Konuyla ilgili olarak ilişki kurulabilecek birimin telefon, faks, ve e-mail adresi aşağıda verilmiştir:

Bilgi Dağıtım Grubu
Tel: 0 312 410 02 13, 0 312 410 02 15
Faks: 0 312 417 04 32, 0 312 425 68 41
sdds.turkey@tuik.gov.tr


Türkiye SDDS'e Uygun Veri Yayınlayabiliyor mu?

10) SDDS'e uyum için IMF tarafından üye ülkelere tanınan esneklik seçeneklerini kullanarak Türkiye SDDS'e uygun veri yayınlamaktadır.

11) SDDS kurallarının tamamına uymada yaşanacak zorlukların bilinciyle IMF tarafından üye ülkelere esneklik seçenekleri tanınmıştır. SDDS veri kategorilerinden yalnızca ikisi için esneklik seçeneği kullanma hakkı vardır. Türkiye, Bankacılık Sektörü Analitik Hesapları veri kategorisinde zamanlılık için, esneklik seçeneği kullanmaktadır.

Türkiye'nin SDDS'e uyum kapsamında gerçekleştirdiği önemli aşamalar

a) 9 Ağustos 1996'da, Türkiye SDDS'e üye oldu.

b) 16 Eylül 1996'da, Yayınlama Standartları Elektronik Bülteni (DSBB) IMF'nin web sitesinde kamuoyunun hizmetine açıldı. Türkiye bu açılışta metadata sayfalarını yayınlayan ilk ülkelerden biri oldu.

c) 5 Haziran 1997'de Türkiye Ulusal Veri Sayfası'nı hazırlayan ilk 7 ülke arasında yer alarak DSBB'ye hiperlink ile bağlandı.

d) 22 Eylül 1997'de, SDDS kapsamında yeni bir adım olan Özet Metodoloji sayfalarının oluşturulması çalışmasında, Tüketici Fiyat İndeksi metodoloji sayfalarını hazırlayan ilk ülkeler olan Amerika ve Kanada'nın yanında yer aldı.

e) Kasım 1998'den itibaren,   "Yıllık Önceden Yayınlama Takvimi" TÜİK'in web sitesinde yayınlandı.

f) 31 Aralık 1998'de, üye ülkelere tanınan iki yıllık geçiş süreci sona erdi. Türkiye kendisine tanınan esneklik seçeneklerini kullanarak SDDS'e uygun veri yayınladığını IMF'ye bildirdi.

g) 7 Haziran 2000'de, IMF'nin 1999 başında "uluslararası rezervler" veri kategorisinde detaylı bilgi verilmesi için başlattığı çalışmayı tamamladı. Bu kapsamda "uluslararası rezervler" veri kategorisinde detaylı bilgileri içeren internet sayfasını, ulusal veri sayfasına kurulan bir hiperlink ile kamuoyuna duyurdu. Bahsi geçen sayfanın adresini IMF'nin web sitesinde uluslararası kullanıcıların hizmetine sunulmak üzere IMF'ye bildirdi.

h) IMF'nin SDDS'e üye ülkelerin çalışmalarını yönlendirme ve denetim süreci Haziran 2000 sonu itibariyle sona erdiğinden bütün metaveri sayfalarını, ulusal veri sayfasını ve önceden yayınlama takvimini Türkiye, IMF uzmanları ile ortaklaşa gerçekleştirilen bir çalışma ile gözden geçirdi. Tüm veri kategorilerinde SDDS'in şartlarına uygun veri yayınlanacak şekilde gerekli düzenlemeler yapıldı.

ı) 20 Temmuz 2001'de, bütün veri kategorilerinde SDDS'in kapsam, dönemsellik, zamanlılık ve önceden yayınlama takvimlerine uygun veri yayınlama şartlarının karşılandığı IMF tarafından Türkiye'ye bildirildi ve konuyla ilgili duyuru IMF'in websitesinde yayınlandı.

i) Türkiye'ye ilişkin, Standart ve Kuralların Karşılanması Raporu (ROSC)'nu hazırlamak üzere 18-30 Ekim 2001 tarihleri arasında ülkemizde bulunan Uluslararası Para Fonu (IMF) heyeti, çalışma kapsamındaki ilgili kurumlar (TÜİK, DPT, Hazine Müsteşarlığı, Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı) ile Türk İstatistik Sistemi'nin yasal ve kurumsal yapısını değerlendirmiş, IMF Özel Veri Yayınlama Standartları'na uyum çalışmalarını gözden geçirmiş, ulusal hesaplar, fiyat indeksleri, mali istatistikler, bankacılık ve ödemeler dengesi veri setleri üzerinde ayrıntılı olarak çalışmıştır. Bu süreç içerisinde, IMF heyeti, veri üreten kurumların yanısıra kamu ve özel sektör kullanıcılarına yönelik "Kullanıcı Görüşleri Anketi"ni uygulamış ve bazı veri kullanıcıları ile toplantılar düzenlemiştir.

Bu çalışmalar sonucunda IMF heyeti tarafından hazırlanan "Türkiye: Standart ve Kuralların Karşılanması Raporu" 14 Mart 2002 tarihinde IMF'in web sitesinde (http://www.imf.org/external/np/rosc/rosc.asp) yayınlanmıştır.

ROSC çalışması çerçevesinde, IMF heyeti ve kurumumuz uzmanlarının yaptıkları değerlendirmeler temel alınarak "Ulusal Hesaplar" ve "Fiyat İstatistikleri konusunda IMF tarafından teknik yardım sağlanmasının yararlı olacağına karar verilmiştir. Bu doğrultuda 15-26 Nisan 2002 ve 16-27 Eylül 2002 tarihleri arasında birer IMF uzmanı tarafından sırasıyla "Ulusal Hesaplar" ve "Fiyat İstatistikleri" konusunda danışmanlık hizmeti verilmiştir.


Önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek uygulamalar bu sayfada duyurulacaktır.