219 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı 1. Maddede belirtildiği gibi; ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel faaliyetleri ile demografik yapısına ilişkin istatistikleri derlemek, değerlendirmek ve yayımlamak için Başbakanlığa bağlı Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’nın kurulmasına, teşkilat ve görevlerine dair esasları düzenlemektir.Enstitü’nün görevleri 357 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesinde yeniden tanımlanmış olup aşağıda belirtilmiştir;

a) Ülkenin iktisadi, sosyal, kültürel ve demografik yapısı ile ilgili her türlü istatistik veriyi derlemek, değerlendirmek ve yayımlamak,

b) Kalkınma planı ve yıllık programların hazırlanması, uygulanması ve takibi ile alınacak ekonomik karar ve tedbirlerin sonuçlarının izlenmesi safhalarında gerekli görülen verileri öncelikle derlemek ve değerlendirmek,

c) Bilimsel araştırma ve teknikleri takip etmek ve Enstitü faaliyetlerini kamuoyuna duyurmak amacıyla ulusal ve uluslararası seminerler, konferanslar ve toplantılar düzenlemek, ekonomik, sosyal, kültürel konularda istatistik altyapısını oluşturacak verileri kapsayan bir bilgi bankası kurmak ve devamını sağlamak amacı ile bilgi derleme, veri işleme teknolojisi ve dağıtım yöntemlerinde gerekli yenilikleri yapmak,

d) Sonu (0) ile biten yıllarda Genel Nüfus Sayımı, sonu (3) ile biten yıllarda Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı, sonu (1) ile biten yıllarda Genel Tarım Sayımı yapmak, ayrıca ihtiyaç görülen diğer konulardaki genel sayımlar, anket ve araştırma projelerini planlamak, uygulamak, süresinde sonuçlandırarak istatistiki bilgileri kullanıcı amaçlarına uygun biçimde, bilimsel ve uluslararası standartlarda yayımlamak,

e) İstatistik tanım ve standartlarını tespit etmek, istatistik metodlarını geliştirmek, istatistik analiz ve etüdlerini yapmak,

f) Kurumun görev alanına giren konularda üniversite ve diğer eğitim kurumlarıyla işbirliği yaparak ulusal ve uluslararası eğitim ve araştırma merkezleri kurmak, Enstitü personeliyle diğer kurum ve kuruluşların elemanları için istatistikle ilgili konularda kısa süreli kurslar ve uzun süreli eğitim programları düzenlemek. Yabancı uyruklular da bu eğitimlerden yararlandırılabilirler, 

g) Kamuoyu araştırmaları yapmak, diğer kuruluşların bu konudaki çalışmalarına yardım etmek,

h) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel idare, belediye ve diğer gerçek ve tüzel kişilerin istatistik çalışmalarına yardımcı olmak ve koordinasyonu sağlamak,

i) İstatistiklerin derlenmesinde ve düzenlenmesinde kamu ve özel kuruluşların uygulamalarıyla ilgili ilkeleri tespit etmek ve hangi kamu kuruluşlarının hangi konularda istatistik derleyip düzenleyeceklerini ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak kararlaştırmak

,j) İstatistik çalışmaları için gerekli olan; adres, hava fotoğrafı, harita, kroki ve benzeri belgeleri derlemek; kütük, kayıt sistemi ve numaralama çalışmalarını düzenlemek ve bu konularda ilgili kamu kuruluşlarıyla işbirliği yapmak.

Enstitü yukarıda belirtilen faaliyetleri idare etmek üzere bir merkez teşkilatı ve bölge teşkilatlarından meydana gelir. Merkez teşkilatı ana hizmet birimleri ile danışma birimi ve yardımcı birimlerden oluşmaktadır. Günümüzde ülke geneline yayılmış 23 bölge teşkilatı bulunmaktadır.

219 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesine göre Enstitü Başkanı Devlet İstatistik Enstitüsünün en üst amiridir. Başkan, Enstitü hizmetlerinin ilgili yasalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.

Kanun Hükmünde Kararnamede ana hizmet birimleri, danışma ve yardımcı birimlerin faaliyetlerinin koordinasyonunda Enstitü Başkanına yardımcı olmak üzere 3 Başkan Yardımcısının görevlendirilebileceği belirtilmektedir.

Yüksek İstatistik Şurası Madde 18’de tanımlanmıştır. Bu maddeye göreYüksek İstatistik Şurası DİE Başkanı’nın çağrısı üzerine en az 2 yılda bir toplanır. İstatistik Şurası; Devlet İstatistik Enstitüsü’nün ekonomik, sosyal ve kültürel alanlardaki istatistik ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılaması için danışma niteliğindeki kararları almakla görevlidir. İstatistik Şurası’nın üyeleri Devlet Planlama Teşkilatı ve kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri, üniversiteler, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği, sendikalar, dernekler, özel kurum ve kuruluşların temsilcileridir.

357 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 18/A maddesi, üniversiteler ve özel sektör uzmanlarının deneyimlerinden yararlanmak amacıyla danışma kurulları ve araştırma gruplarının kurulmasına izin vermektedir.

Türkiye’de istatistik veri derleme yetkisi Devlet İstatistik Enstitüsü’ne verilmiştir. Genel bütçeye dahil hükümet kurumları sadece kendi ihtiyaçları için istatistik bilgi derleyebilirler. Bu kurumların kendi ihtiyaçları için, kendi kuruluşları dışından istatistik bilgi derleyebilmeleri, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’nın iznine bağlıdır.

Enstitünün istatistiksel bilgi yayınlama yetkisi 357 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 25. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel durumunu ortaya koyan önemli konularda derlenen istatistikleri inceleyerek yetkili makamlara vermeye ya da kamuoyuna açıklamaya Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı yetkilidir. Bu bilgilerin ilgili kurumlarca açıklanabilmesi de aynı usule tabidir.

219 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 26. maddesine göre DİE gerekli gördüğü bilgileri her türlü kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir.Kendilerinden bilgi istenilen her türlü kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, bu bilgileri DİE Başkanlığının belirleyeceği şekil ve süre içinde doğru olarak vermekle yükümlüdür.

DİE Başkanlığı verilen bilgilerin doğruluğunu araştırmaya ve ilgililerden ek bilgi ve belge istemeye yetkilidir.

219 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre DİE Başkanlığı, genel sayım ve geniş kapsamlı anketlerin uygulandığı yıllarda, sonuçların kısa sürede değerlendirilmesi amacıyla ve ihtiyaç duyulduğunda kamu kurum ve kuruluşlarına ait bilgi işlem veya veri giriş sistemlerinden yararlanabilir.

DİE Başkanlığı istatistik bilgilerinin en ileri metodlarla elde edilmesi, geliştirilmesi ve ilgili yayınların değişimi hususunda diğer ülkelerle ve uluslararası kuruluşlarla ilişkiler kurar ve işbirliği yapar.

219 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 29. maddesi ara sayımları düzenlemekte, madde 30 genel sayımlar dışındaki diğer sayımları kapsamakta ve madde 31 sayım komitelerini ele almaktadır.Genel nüfus sayımı ve diğer genel sayım ve anketlerle ilgili konuları kapsayan 32. Madde, ek olarak sokağa çıkma yasağının uygulanmasını içermektedir. Bu maddeye göre genel nüfus sayımı günü sokağa çıkma yasağı uygulanmaktadır. Vatandaşlar sayım komiteleri tarafından verilecek nüfus sayımı ve denetleme memurluğu işini yürütmekle yükümlüdürler.

357 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye göre Enstitü, etkinliğini arttırmak amacıyla, sözleşmeli eleman çalıştırmaya yetkilidir.

İstatistik hizmetlerini yerine getirmek için DİE'ye döner sermaye işletmesi kurma yetkisi verilmiştir. 53 Sayılı Yasanın bazı maddeleri hala yürürlüktedir.

Madde 27 veri gizliliğini düzenlemektedir. Bu maddeye göre, istatistiksel amaçlar için derlenen kişisel veri tamamen gizlidir. DİE tarafından derlenen kişisel bilgileri açıklayan kurum çalışanlarına yönelik cezai yaptırımlar bulunmaktadır.

İstatistiksel bilgiler vergilendirme ve soruşturma amaçlı kullanılamaz.

28-31. Maddeler, yetkili ve cevaplayanların veri gizliliğine ilişkin görev ve sorumlulukları hakkında cezai hükümleri kapsamaktadır.

Veri derleme disiplinini ve ülkedeki istatistik faaliyetlerinin uygulanmasında standardı sağlamak amacıyla, geleneksel olarak kabul gören merkezi sistem yaklaşımının 357 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile koruma altına alındığı görülmektedir.